ҒУЗА ЭКИНИНИ СУҒОРИШДА КОЛЛЕКТОР-ЗОВУР СУВЛАРИДАН ФОЙДАЛАНИШ ТЕХНОЛОГИЯСИ

##article.authors##

  • Anvar Sherov
  • Садриддин Уринбаев
  • Ильхом Уразбаев

##article.subject##:

коллектор-дренаж, суғориш, технология, минерализация, шўрланиш, сув ютиш, фаол тупроқ қатлами, радиоактив изотоп

##article.abstract##

Ҳозирги вақтда глобал исиш шароитида қурғоқчил минтақаларда сув танқислиги кўпаймоқда. Экинларни суғориш учун эр ости сувларидан фойдаланиш дунёдаги энг муҳим муаммолардан биридир. Шу муносабат билан дарё ва сув омборларидан турли даражадаги минерализация билан суғориш учун фойдаланиш алоҳида аҳамиятга эга. Дунё бўйлаб ҳар йили 300 км3 га яқин коллектор-дренаж сувлари ҳосил бўлади, бу дунёнинг барча мамлакатлари иқтисодиёти ва табиатига катта зарар этказади. Шу сабабли, сув ресурсларини муҳофаза қилиш ва атроф-муҳитга CДН нинг салбий таъсирини бартараф этишга қаратилган мақсадли илмий тадқиқотларни ўтказишга алоҳида эътибор қаратилмоқда.

Шу муносабат билан коллектор-дренаж сувларини суғориш учун дезинерализация ва дезинфекция қилиш йўли билан қайта ишлатиш ёки уларни дарё сувлари билан биргаликда ишлатиш бўйича чора-тадбирларни ишлаб чиқиш муҳим вазифалардан биридир.

Шу муносабат билан коллектор-дренаж сувларини суғориш учун дезинерализация ва дезинфекция қилиш йўли билан қайта ишлатиш ёки уларни дарё сувлари билан биргаликда ишлатиш бўйича чора-тадбирларни ишлаб чиқиш муҳим вазифалардан биридир.

Ушбу муаммоларни ҳал қилиш учун Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси Ядро физикаси институти олимлари Сайхунобод вилоятининг "Ширузак Нурли" фермер хўжалиги билан фаоллаштириш таҳлили усулидан фойдаланиш бўйича тадқиқотлар ўтказдилар ва суғориш ва коллектор-дренаж сувлари қўшилган ҳолда тупроқнинг фаол қатламида ва пахтани суғоришда сувнинг тарқалиш динамикасини ўрганишди.

Библиографические ссылки

Yakubov Kh.I., Yakubov M.A., Yakubov Sh.Kh., “Collector-drainage flow of Central Asia and assessment of its use for irrigation”, Monograph, Tashkent 2011, S-58-62.[ Якубов Х.И., Якубов М.А., Якубов Ш.Х., “Коллекторно-дренажный сток Центральной Азии и оценка его использования на орошение”, Монография.г.Ташкент 2011г.С-58-62.]

Baraev F.A., Yrinboyev S.K., Mitigating the shortage of water resources with the involvement of collector-drainage waters for irrigation in the Republic of Uzbekistan, Scientific and practical journal "Ways to improve the efficiency of irrigated agriculture" Issue No. 4 (60) / 2015 Page 98 [Бараев Ф.А, Ўринбоев С.К., Смягчение дефицита водных ресурсов с привлечением для орошения коллекторно-дренажных вод в Республике Узбекистан, Научно-практический журнал «Пути повышения эффективности орошаемого земледелия» Выпуск №4(60)/2015 Стр.98]

Sherov A. G., Muradov R. A., Baraev F. A. Bio-drainage systems are an effective means of improving the ecological and reclamation state of irrigated lands in the arid zone. Ways to improve the efficiency of irrigated agriculture Scientific and practical journal Issue No. 4 (60) / 2015 Novocherkassk. -FROM. 122-129. [Шеров А. Г., Мурадов Р. А., Бараев Ф. А. Биодренажные системы – эффективное средство улучшения эколого-мелиоративного состояния орошаемых земель в аридной зоне. Пути повышения эффективности орошаемого земледелия Научно-практический журнал Выпуск № 4(60)/2015 Новочеркасск. -С. 122-129.]

Sherov A.G. Increasing the productivity of saline lands // "United Scientific" journal. –Moscow, 2007. –№16. -FROM. 21-22. [Шеров А.Г. Повышение продуктивности засоленных земель// “Объединенный научный” журнал. –Москва, 2007. -№16. -С. 21-22.]

Sherov A.G., Baraev F.A. Improvement of the reclamation state of irrigated lands based on biological drainage //Materials of the republican scientific and technical conference "Problems of improving the reclamation of irrigated lands and the effective use of water resources." –Tashkent, 2015. Volume 1. -B. 133-136. [Шеров А.Г., Бараев Ф.А. Улучшение мелиортивного состояния орошаемых земель на основе биологического дренажа// “Суғориладиган ерларнинг мелиоратив холатини яхшилаш ва сув ресурсларидан самарали фойдаланиш муоммолари” мавзусидаги Республика илмий-техник анжумани материаллари. –Тошкент, 2015. 1-жилд. -Б. 133-136.]

Dukhovny V.A., Yakubov Kh.I., Umarov P.D. The relationship between irrigation and drainage [Духовный В.А., Якубов Х.И., Умаров П.Д. Взаимосвязь между орошением и дренажем // www.cawater-info.net/bk/improvement.../dukhovny-yakubov-umarov-2005-2.pdf. С-28-31]

Kireicheva LV, “Reuse of drainage flow for local irrigation areas”, “Scientific conference of water problems of Russia”, Scientific article Moscow 2010 15 p. [Кирейчева Л.В,“Повторное использование дренажного стока для локальных участков орошения”, “ Научная конференция водных проблем России”, Научная статия Москва 2010 г. 15 с.]

Kurbanov B.I., Sherov A.G., Kurbanov U. T., Urinboev S.K., Irismatova A.I. The use of the nuclear-physical method to study the distribution of water in soils with different degrees of salinity, Journal "Bulletin of Science and Practice" Volume 4. No. 10. Nizhnevartovsk 2018 pp. 223-229[Курбанов Б. И.,Шеров А. Г., Курбанов У. Т. Уринбоев С.К, Ирисматова А. И. Использование ядерно-физического метода для изучения распределения воды в почвах с разными степенями засоленности, Журнал «Бюллетень науки и практики» Том 4. №10. Нижневартовск 2018 г. стр.223–229]

Ovchinnikova E. V, 2002 ”,“ Biochemical regulation of the quality of collector-drainage waters ”, Ph.D. Moscow s-173.[Овчинникова Е. В,2002”,“Биохимическое регулирование качества коллекторно-дренажных вод” дисс.к.т.н. Москва г.с-173.]

Rex L.M., Yakirevich A.M. Methods for calculating the water-salt regime of soils and drainage on irrigated lands. // Materials of the IV All-Union Meeting on Reclamation Hydrogeology, Engineering Geology and Reclamation Soil Science. A 10. Shkhabad, 1980. M., 1981 S. 98-108. [Рекс Л.М., Якиревич А.М. Методы расчета водно-солевого режима почв и дренажа на орошаемых землях. // Материалы IV Всесоюзного совещания по мелиоративной гидрогеологии, инженерной геологии и мелиоративному почвоведению. А 10. шхабад, 1980. М., 1981 С. 98-108.]

A.A. Kist Current state and prospects for the development of radioactivation analysis. / Problems of analytical chemistry, Vol.3, M .: "Science", 1986, p. 165-188. [Кист А.А. Современное состояние и перспективы развития радиоактивационного анализа. / Проблемы аналитической химии, Т.3, М.: «Наука», 1986г, с. 165-188.]

Fokin A.D., Lurie A.A., Torshin S.P. "Agricultural radiology" M .: Kolos, 2005 p.13 [Фокин А.Д, Лурье А.А., Торшин С.П. «Сельскохозяйственная радиология» М.: Колос, 2005 с.13]

Shermatov Yormat, Urazbaev Ilkhom Kenesbaevich. Biometric characteristics of the khopper of the Khorezm region. Агропроцессинг 5 том, 2 выпуск 2020 с. 104-113

Islomov Utkir Pirmetovich, Urazbaev Ilkhom Kenesbaevich, Azizov Shoxrur Nu'monjon o'gli. Monitoring the level of land productivity agricultural irrigated land. Агропроцессинг 5 том, 2 выпуск 2020 с. 57-62

Urazbaev Ilkhom, Khamidov Mukhamadkham. Establishing a theoretical substantiation for application of biomeliant plants and washing of salted lands in the low of the Amudarya. Агропроцессинг 1 том, 2 выпуск 2020 с. 45-52

Загрузки

##submissions.published##

2021-07-29