METHODS OF REMOTE ASSESSMENT OF SOIL SALINITY IN RECLAMATION AREAS
##article.subject##:
paxta bargi; sug'oriladigan dalalar; sho'rlangan tuproqlar; matematik model; ozuqa moddalari; tuzlar; suv; o'simlik; ildiz; tuproq namligi; tuproq-meliorativ sharoitlar##article.abstract##
Tadqiqotning asosiy maqsadi Amudaryo havzasidagi g‘o‘za bargidagi tuz ionlari miqdoridan kelib chiqib, meliorativ yerlarda tuproq sho‘rlanishini baholash usullarini ishlab chiqishdan iborat. Tadqiqot usullari va jihozlari: paxta bo'yicha to'liq masshtabli dala o'lchovlarini qayta ishlashda ehtimollik-statistik; ekinlarning o'sishi va rivojlanishini modellashtirish. Matematik modellashtirish usullari asosida tuzlar, suv va issiqlikdagi ozuqa moddalarining atrof-muhitdan o'simlikka, ildiz zonalariga harakatlanishi va ozuqa moddalarining singishi jarayoni bilan bog'liq holda tuproq va o'simlikni tavsiflovchi turli ko'rsatkichlarning o'zgarishi va sinovdan o'tgan ta'siri qo'llaniladi. Ushbu tadqiqot ishida sho'rlangan tuproq sharoitida o'simliklarning ildizlari tomonidan ozuqa moddalarining so'rilishini matematik modellashtirish bo'yicha ilmiy izlanishlar natijalari berilgan. Yerlarning meliorativ holati, xususan, sug‘oriladigan yerlarda yer osti suvlari darajasi va sho‘rlanishiga iqlimning ta’sirini baholash juda murakkab yechimlarni talab qiladi. Ushbu tadqiqot ishida hozirgi kunga qadar iqlim ta'sirining rivojlanishining uzoq muddatli davom etishi gipotezasiga asoslangan tahlil qilingan.
Библиографические ссылки
Amanov M.X. – Sug‘oriladigan paxta maydonining suv balansi. // SSSR suv-yer resurslaridan oqilona foydalanish masalalari. Ilmiy maqolalar to'plami. – Ashxobod, 1987. bet. 24-26.
Barber S.A. va Cushman J.H., "Agrotexnik ekinlar uchun azotni o'zlashtirish modeli", Chiqindilarni suvni qayta tiklash-yerni tozalashni modellashtirish, (Wiley Interscience, Nyu-York, 1981), 382-409.
Bezborodov G.A. – Tuproq namligini aniqlash usullari, ekinlarni sug‘orish muddatlarini tensiometr yordamida aniqlash. // Sug'orish rejimi va monitoring texnikasi. Loyiha: “Markaziy Osiyoda barqaror qishloq xoʻjaligi tizimini yaratish uchun tuproq va suv resurslarini boshqarish”. Taraz, 2002. b. 57-63.
Noaniq issiqlik tenglamasini yechish uchun Krank-Nikolson usuli. Soft Comput 26, 937–945 (2022)
Dospexov B.D. Dala tajribasi metodologiyasi. -M .: Kolos, 1986 yil
Ernazarov T.Sh. - “Qishloq xo‘jaligidagi tarkibiy o‘zgarishlar va suv resurslaridan samarali foydalanish istiqbollari” Toshkent. TIEIM, 2016 yil, 12-bet.
Ikromov R.K. – qishloq xo‘jaligi ekinlarini sug‘orish normalari va sug‘orish rejimini taxminiy asoslash usullari. // Sug'orish rejimi va monitoring texnikasi. Loyiha: “Markaziy Osiyoda barqaror qishloq xoʻjaligi tizimini yaratish uchun tuproq va suv resurslarini boshqarish”. Taraz, 2002.s. 10-22.
Ishchanov J.K., Isaev S.X., Shermatov E. Yerlarning meliorativ shoʻrlanishi klassifikatsiyasi. Irrigatsiya va melioratsiya jurnali, 2-son. p. 29-32, Toshkent 2015 yil.
Ishchanov J.K., Xudayqulov S.I., Shermatov Yo., Yoqubov M.A. Qishloq xoʻjaligi ekinlarining oʻsishi va rivojlanishini matematik modellashtirish. O'zbek jurnali "Mexanika muammolari" No 1 2016. bet. 93-98.
Juraev M.K. – Vertikal drenajlash fonida yer osti suvlari sathining tuproq namligi dinamikasiga ta’siri. // Sug'oriladigan yerlarda suv-tuz rejimini tartibga solish. - Toshkent. Fan (fan). 1986, p. 97-106
Mardiyev SH.X., Isaev S.X., Doʻstov J.A. Xorazm viloyati tuproqlarining sho`rlanish dinamikasi. // Xorazm Ma’mun akademiyasi axborotnomasi. Xiva-2019, 62-66-betlar
Mardiyev SH.X., Isaev S.X. G‘o‘za navlarining suv almashish xossalari va hosildorligiga sho‘rlanishning ta’siri. // Agro Processing Journal 2020. 3-son, 2-jild. 35-40-betlar
Mardiyev SH.X., Isaev S.X. Xorazm viloyati sug'oriladigan yerlarining meliorativ holatining paxta unumdorligiga ta'siri. // “International Journal of Research Culture Society” jurnalida chop etilgan, 3-jild, soni – 6, iyun – 2019. 452-455-betlar
Michaelis - Menten tenglamasi o'simlik fiziologlari tomonidan ozuqa moddalarini iste'mol qilishni modellashtirish uchun foydalaniladi (Michaelis and Menten 1913)
Sommer R, Glazirina M., Yuldashev T., Otarov A., Ibraeva M., Martynova L., Bekenov M., Xolov B., Ibragimov N., Qobilov R., Qoraev S., Sultonov M., Xasanova F., Esanbekov M., Mavlyanov D., Isaev S., Abdurahimov S., Ikromov R., Shezdyukova L., Pauw de E.-O'rta Osiyoda bug'doy hosildorligiga iqlim o'zgarishining ta'siri, 2013-y. S. 78-99. // Agronomiya jurnali. AQSh Amerika Agronomiya Jamiyati.
Shermatov E., Paluanov D.T., Yakubova X.M. Amudaryo oqimining dinamik modeli. Cho'llarni o'zlashtirish muammolari. Xalqaro ilmiy va amaliy jurnal. Ashxobod № 3-4, 2015 yil, b. 16-18.
Yakubova X.M., Sherfedinov L.Z., Ishchanov J.K. Orol dengizi havzasida kollektor-drenaj oqimini shakllantirish va tartibga solish muammolari. O'tish davrida umumiy hovuz resurslarini boshqarish samaradorligini oshirish: sug'orish suvi va yaylovlarni o'rganishning kalitlari. / InDeCA-6/2015. / 57-63 b. Toshkent, 2015 yil.
