TOSHKENT VILOYATIDA IQLIM O'ZGARISHI SHAROITIDA BUG'DOY HOSILDORLIGINING KUZATILGAN VA MODELLASHTIRILGAN MA'LUMOTLARINI TAHLIL QILISH
##article.subject##:
Bekobod, AquaCrop, bug'doy, iqlim o'zgarishi, hosilni bashorat qilish, Toshkent viloyati##article.abstract##
Oʻzbekistonning Toshkent viloyati iqlim oʻzgarishi taʼsiriga sezuvchan hudud hisoblanadi. Bu hudud dunyodagi eng qurg'oqchil va suv tanqis hududlaridan biri hisoblanadi. Iqlim o'zgarishi, ayniqsa, haroratning oshishi, yog'ingarchilikning kamayishi va tez-tez sodir bo'ladigan ekstremal ob-havo hodisalari tufayli bu muammolarni yanada kuchaytiradi. AquaCrop turli xil ekinlarni, shu jumladan bug'doyni turli xil ekologik sharoitlarda modellashtirish uchun ishlatiladigan samarali vositadir. Model ekinlarning fiziologiyasi va suvdan foydalanish samaradorligini inobatga oladi, bu unga turli xil suv va harorat rejimlarida hosilni bashorat qilish imkonini beradi. Ushbu tadqiqotda AquaCrop ekin modeli Toshkent viloyatining Bekobod tumanida sinovdan o'tkazildi. Model yig'ilgan ikkilamchi qishloq xo'jaligi ma'lumotlari va iqlim ko'rsatkichlari asosida kalibratsiya qilingan. 1998-2016 yillardagi bug'doy hosildorligi ko'rsatkichlari statistik ma'lumotlar va model natijalari bilan taqqoslandi. AquaCrop ekin modeli 1998-2016 yillarda Bekobodda olingan bug'doy hosilini 4,69 ts/ga xato bilan bashorat qilish imkonini berdi. Bunda o'rtacha indikatorning mutlaq xatosi 9 s/ga, o'rtacha kvadrat xatosi 0,7 s/ga va Pearson korrelyatsiyasi 0,65 s/ga ni tashkil qildi.
Библиографические ссылки
Ahn, Young-Jin, and Zuhriddin Juraev. 2023. ‘Green Spaces in Uzbekistan: Historical Heritage and Challenges for Urban Environment’. Nature-Based Solutions 4 (December): 100077. https://doi.org/10.1016/j.nbsj.2023.100077.
Babakholov, Sherzod, Ihtiyor Bobojonov, Shavkat Hasanov, and Thomas Glauben. 2022. ‘An Empirical Assessment of the Interactive Impacts of Irrigation and Climate on Farm Productivity in Samarkand Region, Uzbekistan’. Environmental Challenges 7 (April): 100502. https://doi.org/10.1016/J.ENVC.2022.100502.
Han, Congying, Baozhong Zhang, He Chen, Zheng Wei, and Yu Liu. 2019. ‘Spatially Distributed Crop Model Based on Remote Sensing’. Agricultural Water Management 218 (June): 165–73. https://doi.org/10.1016/j.agwat.2019.03.035.
Khasanov, Sayidjakhon, Rashid Kulmatov, Fadong Li, Andre van Amstel, Harm Bartholomeus, Ilhomjon Aslanov, Komolitdin Sultonov, Nabijon Kholov, Hongguang Liu, and Gang Chen. 2023. ‘Impact Assessment of Soil Salinity on Crop Production in Uzbekistan and Its Global Significance’. Agriculture, Ecosystems & Environment 342 (February): 108262. https://doi.org/10.1016/j.agee.2022.108262.
Mirza, Monirul, and Qader Mirza. 2003. ‘Climate Change and Extreme Weather Events: Can Developing Countries Adapt?’ Climate Policy 3 (January): 233–48. https://doi.org/10.3763/cpol.2003.0330.
Nasirova, Makhliyo, Bakhtiyor Pulatov, and Alim Pulatov. 2023. ‘The Relationship between Climate Variability and Wheat Yield in Tashkent Province’. Edited by L. Foldvary and I. Abdurahmanov. E3S Web of Conferences 386: 06007. https://doi.org/10.1051/e3sconf/202338606007.
Nouri, H., B. Stokvis, A. Galindo, M. Blatchford, and A.Y. Hoekstra. 2019. ‘Water Scarcity Alleviation through Water Footprint Reduction in Agriculture: The Effect of Soil Mulching and Drip Irrigation’. Science of The Total Environment 653 (February): 241–52. https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2018.10.311.
OECD/FAO. 2022. ‘OECD-FAO Agricultural Outlook 2022 – 2031 Chapter 3 Cereals’.
Rashid, Muhammad Adil, Mohamed Jabloun, Mathias Neumann Andersen, Xiying Zhang, and Jørgen Eivind Olesen. 2019. ‘Climate Change Is Expected to Increase Yield and Water Use Efficiency of Wheat in the North China Plain’. Agricultural Water Management 222 (August): 193–203. https://doi.org/10.1016/j.agwat.2019.06.004.
Zarei, Abdol Rassoul, and Mohammad Mehdi Moghimi. 2019. ‘Modified Version for SPEI to Evaluate and Modeling the Agricultural Drought Severity’. International Journal of Biometeorology 63 (7): 911–25. https://doi.org/10.1007/s00484-019-01704-2.
Zhong, Yingxin, Qin Zhou, and Dong Jiang. 2022. ‘Chapter 7 - Wheat Quality under Global Climate Change: Consequences, Mechanisms, and Countermeasures’. In Sustainable Crop Productivity and Quality Under Climate Change, edited by Fulai Liu, Xiangnan Li, Petra Hogy, Dong Jiang, Marian Brestic, and Bing Liu, 103–35. Academic Press. https://doi.org/10.1016/B978-0-323-85449-8.00014-2.