СОЦИОЛИНГВИСТИЧЕСКАЯ АДАПТАЦИЯ ЮРИДИЧЕСКИХ ТЕРМИНОВ В ЦИФРОВОЙ ПРАВОВОЙ КОММУНИКАЦИИ

Авторы

  • Насруллаев Жавохирхон Равшанхонович

Ключевые слова:

юридический дискурс, цифровая правовая коммуникация, социолингвистика, юридическая терминология, юридический перевод, концептуальная эквивалентность, государственная услуга, персональные данные, ясный юридический язык, коммуникативная точность

Аннотация

В статье исследуется социолингвистическая адаптация юридических терминов в условиях цифрового государственного управления на материале узбекского, русского и английского языков. Юридический термин рассматривается не только как наименование понятия, но и как сложная языковая единица, объединяющая нормативное содержание, институциональное полномочие, коммуникативную цель и правовой опыт адресата. Посредством сравнительно-семантического, контекстуального, функционально-прагматического и дискурсивного анализа выявлены полная эквивалентность, функциональная эквивалентность, контекстно обусловленная вариантность и смысловые сдвиги, возникающие при буквальном переводе. На примере единиц «государственная услуга», «обращение», «юридическое лицо», «административный акт», «ответственность», «согласие» и «персональные данные» раскрываются концептуальные границы между тремя языками. Обосновано, что при стандартизации юридической терминологии приоритетными должны быть правовая функция термина, жанр, адресат и порождаемые правовые последствия, а не его изолированный словарный эквивалент.

Библиографические ссылки

O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi. Yangi tahrir. 2023-yil 30-aprelda umumxalq referendumi orqali qabul qilingan. Toshkent, 2023.

O‘zbekiston Respublikasining “Normativ-huquqiy hujjatlar to‘g‘risida”gi Qonuni. 2021-yil 20-aprel, 682-son.

O‘zbekiston Respublikasining “Ma’muriy tartib-taomillar to‘g‘risida”gi Qonuni. 2018-yil 8-yanvar, 457-son.

O‘zbekiston Respublikasining “Shaxsga doir ma’lumotlar to‘g‘risida”gi Qonuni. 2019-yil 2-iyul, 547-son.

O‘zbekiston Respublikasining “Elektron hukumat to‘g‘risida”gi Qonuni. 2015-yil 9-dekabr, 395-son.

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Davlat huquqiy siyosatini amalga oshirishda adliya organlari va muassasalari faoliyatini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi Farmoni. 2020-yil 19-may, 5997-son.

International Organization for Standardization. Plain language. Part 1: Governing principles and guidelines. Geneva: International Organization for Standardization, 2023.

International Organization for Standardization. Plain language. Part 2: Legal communication. Geneva: International Organization for Standardization, 2025.

Dadaboyev Hamidulla. O‘zbek terminologiyasi. O‘quv qo‘llanma. Toshkent: Yoshlar nashriyot uyi, 2020. 136 bet.

Bhatia Vijay Kumar. Worlds of Written Discourse: A Genre-Based View. London and New York: Continuum, 2004. 228 pages.

Gibbons John. Forensic Linguistics: An Introduction to Language in the Justice System. Malden: Blackwell Publishing, 2003. 352 pages.

Galdia Marcus. Legal Linguistics. Frankfurt am Main and New York: Peter Lang, 2009. 434 pages.

Mattila Heikki. Comparative Legal Linguistics: Language of Law, Latin and Modern Lingua Francas. Second edition. London and New York: Routledge, 2013. 504 pages.

Cao Deborah. Translating Law. Clevedon: Multilingual Matters, 2007.

Solan Lawrence. The Language of Statutes: Laws and Their Interpretation. Chicago: University of Chicago Press, 2010. 304 pages.

Tiersma Peter. Parchment, Paper, Pixels: Law and the Technologies of Communication. Chicago: University of Chicago Press, 2010. 256 pages.

Williams Christopher. Tradition and Change in Legal English: Verbal Constructions in Prescriptive Texts. Bern: Peter Lang, 2005. 216 pages.

Wodak Ruth and Meyer Michael, editors. Methods of Critical Discourse Studies. Third edition. London: Sage Publications, 2016. 256 pages.

Coulthard Malcolm and Johnson Alison. An Introduction to Forensic Linguistics: Language in Evidence. London and New York: Routledge, 2007.

Gibbons John and Turell Maria Teresa, editors. Dimensions of Forensic Linguistics. Amsterdam and Philadelphia: John Benjamins Publishing Company, 2008.

Glogar Ondřej. The Concept of Legal Language: What Makes Legal Language Legal? International Journal for the Semiotics of Law. Volume 36. 2023. Pages 1081–1107.

Загрузки

Опубликован

2026-06-30