NORMAL VA PATOLOGIK EXPERIMENTAL LARINGIT SHAROITLARIDA HIQILDOQDA KUZATILADIGAN PATOMORFOFUNKSIONAL O’ZGARISHLAR HOLATI
##article.subject##:
eksperiment, hiqildoq, laringit, shilliq qavat, quyon##article.abstract##
Maqsad: Hiqildoqdagi yallig'lanish jarayonlarini eksperimental sharoitda rivojlanish dinamikasini o'rganish.
Usullari: Oddiy va patologik sharoitda hiqildoqning morfofunksional holatini baholash uchun og'irligi 2,0-2,5 kg bo'lgan 86 ta katta yoshli quyonlarda tajtiba o’tkazildi. Barcha hayvonlar bir xil sharoitda standart dietada suvdan erkin foydalanish imkoniyatiga ega bo'lgan.
Olingan natijalar: Yallig'lanishning o'tkir bosqichi tajribaning 1-14 kunida kuzatildi. Laringitni modellashtirishning 1-kunida hiqildoqda alterativ o'zgarishlar aniqlandi. Tajribaning 7-kuni hiqildoq bo'shlig'ida o'zgarishlarning kuchayishi, yallig'lanishning ekssudativ fazasining alterativ fazaga nisbatan ustunligi kuzatildi. Tadqiqotning 14-kunida ko’p qavatli yassi epiteliy va ko’p qatorli kipriksimon epiteliy bilan shilliq qavat qalinlashgan, ayniqsa ko’p qatorli kipriksimon bilan sezilarli darajada (deyarli 1,4 marta). Epiteliyning ham, ularning ostidagi xususiy plastinkaning ham qalinlashishi qayd etildi. Tadqiqotning 30 va 60-kunlarida ko’p qavatli yassi epiteliy bilan shilliq qavatning qalinligi (1,8-1,7 marta), ko’p qatorli kipriksimon epiteliy bilan esa me'yorga nisbatan mos ravishda 1,1 va 1,4 marta ortdi. Laringitni modellashtirishdan keyin (120-180 kun) uzoq muddatda hiqildoqni o'rganish uning devoridagi proliferativ jarayonlarning rivojlanishini ko'rsatdi.
Xulosa: Laringitda shilliq qavatning qalinligi turli jinsdagi quyonlarda bir xil emas. Ayol jinsli quyonlarda eksperimental laringitda yassi va koʻp qatorli kirpiksimon epiteliy qavati erkaklarnikiga qaraganda yupqaroq, koʻp qatorli epiteliy ostidagi qatlam qalinroq boʻladi.
Библиографические ссылки
Boboev A.T., Alimova G.U., Boboeva M.A. Impaired mucociliary clearance in patients with chronic obstructive pulmonary disease and their correction. Collection of scientific papers. scientific and practical conference "Clinical immunology, immunogenetics - interdisciplinary problems" 2010. P. 36-37. (in Russ).
Kozlova V.S., Shilenkova V.V. Mucociliary transport and motor activity of the ciliary apparatus of the nasal mucosa in patients with chronic polypous rhinosinusitis // Vest. otorhinolaryngology. M.-2008.-N.2.P.10-13. (in Russ).
Knyazeva L.S., Kakhkhorov Z.A., Yuldashev M.A. Structural and functional features of the mucous membrane system. // J. Morphology. St. Petersburg -2006.- Volume 129.4. – P.64.
Morozova E.V., Erofeeva L.M. Morphology of lymphoid formations in the walls of the trachea in rats with different resistance to emotional stress. // J. Morphology. St. Petersburg -2006.- Volume 129.-N. 4. – P. 87. (in Russ).
Yuldashev A.Yu., Yuldashev M.A. The immune system of the mucous membranes as an independent functional system of the body. // Morphology. Saint Petersburg. 2006. T.129, N. 4.-P.145. (in Russ).
Barker E, Haverson K, Stokes CR, Birchall M, Bailey M. The larynx as an immunological organ: immunological architecture in the pig as a large animal model. //Clin Exp Immunol. 2006 Jan;143(1):6-14.
Blinova S.A., Khamidova F.M., Ismoilov J.M. Congential and acquired struktures in the lungs of bronchiektasis disease in children. // Вопросы науки и образования. №29 (41), 2018. Р. 99-101.
Bingle CD, Wilson K, Lunn H. et al. Human LPLUNC1 is a secreted product of goblet cells and minor glands of the respiratory and upper aerodigestive tracts.//Histochem Cell Biol. 2010 May; 133 (5): 505-515.
Serio G, Gale N, Pennella A. еt al.The Ljubljana classification of epithelial hyperplastic laryngeal lesions: a morfometric evalution of nuclear pleomorphism.// Pathologica. 2002 Dec; 94 (6): 290-298.
Yang B, Yu S, Cui Y, He J, Jin X, Wang R. Histochemical and ultrastructural observations of respiratory epithelium and gland in yak (Bos grunniens).// Anat Rec (Hoboken). 2010 Jul; 293 (7):1259-1269.
Статья поступила в редакцию 12.05.2024; одобрена после рецензирования 21.06.2024; принята к публикации 29.06.2024.
The article was submitted 12.05.2024; approved after reviewing 21.06.2024; accepted for publication 29.06.2024.
Информация об авторах:
Хамидова Фарида Муиновна - д.м.н., доцент. Самаркандский государственный медицинский университет, Самарканд, Узбекистан. Е-mail: xamidova.m.05@mail.ru, https://orcid.org/0000-0001-6084-7025
Исмоилов Жасур Мардонович – к.м.н., ассистент. Самаркандский государственный медицинский университет, Самарканд, Узбекистан. Е-mail: ismoilov-jasur@bk.ru, https://orcid.org/0000-0002-0428-1984
Сулаймонова Мария Жолдасбай кизы – клинический ординатор. Самаркандский государственный медицинский университет, Самарканд, Узбекистан. Е-mail: ismoilov-jasur@bk.ru, https://orcid.org/0000-0002-0428-1984
Information about the authors:
Khamidova Farida Muinovna - candidate of medical sciences, associate professor. Samarkand State Medical University, Samarkand, Uzbekistan. E-mail: xamidova.m.05@mail.ru, https://orcid.org/0000-0001-6084-7025
Ismoilov Jasur Mardonovich - Assistant. Samarkand State Medical University, Samarkand, Uzbekistan. E-mail: ismoilov-jasur@bk.ru, https://orcid.org/0000-0002-0428-1984
Sulaimonova Maria Zholdasbay kizy – clinical resident. Samarkand State Medical University, Samarkand, Uzbekistan. E-mail: ismoilov-jasur@bk.ru, https://orcid.org/0000-0002-0428-1984
Источники финансирования: Работа не имела специального финансирования.
Конфликт интересов: Авторы декларируют отсутствие явных и потенциальных конфликтов интересов, связанных с публикацией настоящей статьи.
Вклад авторов:
Хамидова Ф.М. — идеологическая концепция работы, провидения эксперимента, написание текста; редактирование статьи;
Исмоилов Ж.М. — сбор и анализ источников литературы, участвуя при провидения эксперимента, написание текста.
Сулайманова М.Ж. - анализ источников литературы.
Sources of funding: The work did not receive any specific funding.
Conflict of interest: The authors declare no explicit or potential conflicts of interest associated with the publication of this article.
Authors' contributions:
Khamidova F.M. — ideological concept of the work, the providence of the experiment, writing the text; article editing;
Ismoilov Zh.M. - collection and analysis of literature sources, participating in the experiment, writing the text.
Sulaymanova M.Zh. - analysis of literature sources.