СУРУНКАЛИ МИЯ ИШЕМИК КАСАЛЛИКЛАРИДАГИ НЕВРОЛОГИК АСПЕКТЛАР
##article.subject##:
сурункали мия ишемияси, мия қон айланиши, когнитив бузилишлар, оксидловчи стресс, эндотелий дисфункцияси, гомоцистеин, нейродегенерация##article.abstract##
Сурункали мия ишемияси – бу мия қон айланишининг аста-секин авж олувчи бузилиши бўлиб, у мия тўқималарининг диффуз ёки майда ўчоқли шикастланишига олиб келади. Ушбу ҳолатга хос неврологик ва когнитив бузилишлар ҳамроҳ бўлади [2]. Патологик жараён асосида мияда кучайган оксидланиш жараёнлари ҳамда антиоксидант тизимлар фаоллигининг етарли эмаслиги ўртасидаги дисбаланс ётади, бу эса барқарор оксидловчи стресс ривожланишига олиб келади [4,6]. Мия қон айланишининг бузилиши модда алмашинувининг энергия билан боғлиқ жараёнларида узилишларга сабаб бўлади, бу митохондриялар фаолиятининг бузилиши ва қон томир эндотелийси функцияларининг ёмонлашуви орқали намоён бўлади [5,6]. Бундай патологик ўзгаришлар йирик ва майда қон томирлар шикастланишига сабаб бўлади, клиник кўринишлари касаллик босқичига боғлиқ ҳолда рўй беради ва ўз ичига чарчоқка мойиллик, фикрлаш жараёнларининг пасайиши, турли психоневрологик аломатлар ва ўчоқли неврологик бузилишларни олади. Энг илк ва аҳамиятли диагностик белгилари когнитив функциялар бузилиши ҳисобланади, улар кўп ҳолларда эмоционал бузилишлар билан биргаликда кузатилади ва аста-секин ёмонлашувга мойилликка эга. Шундай қилиб, миянинг сурункали ишемияси — бу мия қон билан таъминотининг ёмонлашуви, модда алмашинуви бузилишлари ва қон томирлардаги структуравий ўзгаришлар билан боғлиқ бўлган мураккаб патологик жараён бўлиб, ушбу омиллар ушбу касалликнинг клиник манзарасини белгилаб беради [2,3,5]. Сурункали ишемия шароитида эндотелий дисфункцияси ривожланишининг муҳим омилларидан бири — қонда гомоцистеин миқдорининг ошиши ҳисобланади. Гипергомоцистеинемия «томир фалокатлари» хавфининг ошиши билан боғлиқ бўлиб, сурункали ишемияси бўлган беморларда когнитив бузилишлар ривожланишининг мустақил хавф омили сифатида қаралади [1,2,5,6].
Библиографические ссылки
Antipenko, E. A., Deryugina, A. V., & Gustov, A. V. (2016). Systemic stress-limiting effect of Mexidol in chronic cerebral ischemia. Journal of Neurology and Psychiatry named after S. S. Korsakov, (4), 28–31. (in Russ).
Voronina, T. A. (2016). Pioneer of antioxidant neuroprotection: 20 years in clinical practice. Russian Medical Journal. Neurology, (1). (in Russ).
Zakharov, V. V., et al. (2016). Chronic cerebral circulatory insufficiency: A case report. Therapeutic Archive, (4), 93–98. (in Russ).
Rumyantseva, S. A., et al. (2014). Problems and prospects of correcting intermediate metabolism in patients with vascular comorbidity. NeuroNews Journal, (1–2). (in Russ).
Chukanova, E. I., & Chukanova, A. S. (2019). Efficacy and safety of Mexidol FORTE 250 in sequential therapy of patients with chronic cerebral ischemia. Journal of Neurology and Psychiatry named after S. S. Korsakov, 119(9), 39–45. (in Russ).
Yakhno, N. N. (2006). Cognitive disorders in neurological practice. Neurological Journal, 11(Suppl. 1), 4–12. (in Russ).
