ГИЁҲВАНД МОДДАЛАРГА ТОБЕ БЕМОРЛАРНИНГ ДАВОЛАНИШ САМАРАДОРЛИГИНИ ОШИРИШГА ДОИР АЙРИМ ЁНДОШУВЛАР

##article.authors##

  • КЕНЖАЕВА Наргиза Куватовна
  • РИЗАЕВ Жасур Алимджанович
  • УМИРОВ Сафар Эргашевич

##article.subject##:

Гиёҳванд моддаларга тобелик, жадаллик, ремиссия, частота, когнитив- бихевиораль терапия, самарадорлик

##article.abstract##

Гиёҳванд моддаларга тобелик жадаллигини, рецидивлар частотасини, ремиссияга эришиш ва даволаш самарадорлигини минтақавий даражада баҳолаш муҳим илмий-амалий аҳамиятга молик. Мақсад. Гиёҳванд моддаларга тобе беморларни даволаш жараёнига когнитив- бихевиораль терапевтик (КБТ) ёндошувни қўллаш асосида тиббий ёрдам самарадорлигини баҳолашдан иборат. Тадқиқот материаллари ва усуллари. Самарқанд вилоятида 2010-2024 йиллар мобайнидаги ГМТ билан касалланиш жадаллиги ва ремиссия частотасининг динамикаси тўғрисидаги маълумотлар. “Детоксикация” ва КБТ бирга қўлланилган 105 нафар ҳамда фақат “детоксикация” қўлланилган 106 нафар беморларни даволаш натижалари. Тадқиқотда клиник, эпидемиологик, ижтимоий-гигиеник, лаборатор ва статистик усуллардан фойдаланилди. Натижалар ва уларнинг муҳокамаси. 2010-2024 йй. мобайнида, ГМТ билан касалланишнинг жадаллик кўрсаткичи ўртача 5,1 дан иборат бўлиб, 2024 йилда (6,8) 2010 йилдагига (11,5) қараганда 1,7 марта пасайган. Бироқ 2018 йилдан бошлаб вилоятда ГМТ билан касалланишнинг қайта ўсиши қайд этилмоқда. ГМТ беморлар ўртасида 2010-2024 йй. мобайнида ≥6 ой ремиссия частотаси (тегишлича 9,5% ва 7,5%) 1,3 марта пасайиб, ўртача 14,6% ни ташкил этган. Анъанавий даволаш ва КБТ биргаликда қўлланилганида (асосий гуруҳ), фақат тиббий “детоксикация” қўлланилганидагига (таққослаш гуруҳи) қараганда ГМТ нинг қайталаниш ҳолатлари 5,5 марта камайган. ≥ 6 ой - 1 йил мобайнидаги ремиссия асосий гуруҳда таққослаш гуруҳидагига қараганда 2,7 марта, 1 йилдан ортиқ ремиссия эса 22,0 марта кўпроқ ҳолатда қайд этилди. Хулосалар. Сўнгги йилларда Самарқанд вилоятида ГМТ билан касалланишнинг ўсиши, ремиссия частотасининг пасайиши кузатилмоқда. КБТ қўлланилиши рецидивлар сонини камайтиради, узоқ муддатли ремиссияга эришиш имконини туғдиради ва беморларда психологик мослашув стратегиясини шакллантиради.

Библиографические ссылки

Ашуров З.Ш., Хайрединова И.И., Ядгарова Н.Ф., Лян Е.М. Интегральная оценка факторов риска формирования полизависимости. Биология ва тиббиёт муаммолари 2022, №4 (137) стр. 21-25.

Бахрамов Ф.Ш. Оценка распространенности наркотической зависимости в г. Ташкенте // I съезд психиатров Узбекистана с международным участием. Материалы съезда. - Ташкент, 2015г. – С. 49

Кенжаева Н.К., Ризаев Ж.А., Умиров С.Э., Буриев А.Я. Истеъмол қилинадиган гиёҳванд моддалар тоифасининг беморлар соғайишига таъсири // Central Asian Research Journal For Interdisciplinary Studies (CARJIS). Volume 4, 2025, №4. – 116-125

Ризаев Ж.А., Умиров С.Э., Кенжаева Н.К. Гиёҳванд моддаларга тобелик шаклланишининг ҳудудий хусусиятлари // Биология ва тиббиёт муаммолари 1(145), бет-158-161

Global Burden of Disease (GBD) Study, 2023. Lancet Public Health, 2024; 9(2):e115–e134.

Degenhardt, L., Whiteford, H., Hall, W., et al. "The Global Epidemiology of Drug Use and Addiction." 2014, In: Global Mental Health and Drug Use. Cambridge University Press.

European Monitoring Centre for Drugs and Drug Addiction (EMCDDA). "European Drug Report 2021."

European Monitoring Centre for Drugs and Drug Addiction (EMCDDA). European Drug Report 2024.

United Nations Office on Drugs and Crime (UNODC), 2021; "World Drug Report 2021." United Nations.

United Nations Office on Drugs and Crime (UNODC), 2024; "World Drug Report 2024." United Nations.

World Health Organization (WHO) (2024). "Global Status Report on Alcohol and Health." World Health Organization.

Загрузки

##submissions.published##

2026-01-13