FUTBOL VA BASKETBOL BILAN SHUG‘ULLANAYOTGAN SPORTCHILARNING TEMPERAMENTINI O‘RGANISH

##article.authors##

  • Yоkutxon Axmadjanovna Kamalova

##article.subject##:

futbol, basketbol, temperament, sportsmen, flegmatik, xolerik, sangvinik

##article.abstract##

Zamonaviy sport o'ziga xos xususiyatlariga ko'ra sportchilarning ruhiy fazilatlariga yuqori va o'ziga xos talablarni qo'yadi. Temperament quyidagilarni belgilaydi: 1) katta sportdagi eng yuqori yutuqlar uchun zarur bo'lgan qobiliyat darajasini 2) tor sport ixtisoslashuvida muvaffaqiyatga erishish uchun zarur bo'lgan qobiliyatlarning sifat jihatidan o'ziga xosligini. 3) dinamikasini, sifatli o'ziga xosligi va bir xil mukammallik darajasi bilan sport faoliyatining individual uslubini.

Mashg‘ulotlar paytida stress darajasi qisman odamning shaxsiyat turiga bog'liq: u ekstrovert yoki introvert bo’lganligiga bog'liq. Yosh basketbolchilarni tayyorlashning eng dolzarb muammolaridan biri bu mashg'ulotlar samaradorligi va sifatini oshirishga qaratilgan o'quv-tarbiya jarayonini takomillashtirish zarurati.

Introvertslar jamoada ishonchni kuchaytiradigan o'zini tuta oladigan va o'zini tuta oladigan xususiyatga ega.

Futbolning psixologik xususiyatlari: qattiq jismoniy aloqaning mavjudligi, sheriklarning harakatlarining o'zaro bog'liqligi, motor harakatlarining xilma-xilligi va ularni bajarish shartlarining o'zgaruvchanligi - uni nisbatan yuqori ko'rsatkichlarga ega bo'lgan odamlar uchun jozibador qiladi.

Ushbu maqolada futbol va basketbol bilan shug‘ullanadigan sportchilarning temperament xususiyatlari o‘rganildi. Tadqiqotda 60 ta sportchilar  (30 futbolchilar va 30 basketbolchilar) 13-15 yoshdagi  o‘g‘il bolalar va o‘smirlar ishtirok etishdi. Sinov metodikasi yuqori asabiy faoliyat turlarini, shuningdek temperamentning sport mashg‘ulotlariga ta’sirini aniqlashga yordam beradi.  Insonning fe’l a’tvori asab tizimining xususiyatlari bilan bevosita bog‘liq bo‘lganligi sababli, sportchilarning psixologiyasini  o‘rganish kerak bo‘ladi.  Asab tizimi xususiyatlarini namoyon bo‘lishining tipologik xususiyatlarini sportchilarning ixtiyoriy fazilatlariga (sabr toqat, qat’iyatlilik) ta’sirini o‘rganadi.

Библиографические ссылки

Boldyreva VB, Boldyrev KV Study of the typological characteristics of the temperament of schoolchildren 13–15 years old, playing basketball // Bulletin of Tambov University. Series: Humanities. - 2013. - No. 8 (124).

Bondar A. I., Filipovich L. V., Planida E. V. Features of psychological qualities of basketball players. - 2013.

Gutman, Bill. All about training a young basketball player / Bill Gutman, Tom Finnegan: trans. from English. T.A. Bobrova. M .: Astrel, 2007 .-- 300 p.

Geraskin, A.A. Psychological aspects of studying the structure of an athlete's activity when performing standard game actions / A.A. Geraskin et al. // Sports psychologist. 2005. - No. 1. - S. 39-44.

Gogunov, E.H. Psychology of physical education and sports: Textbook. manual for stud. higher. ped. educational, institutions / E.H. Gogunov, B.I. Martyanov. -M., 2000.-288 p.

Samygin S.I. Psychology/C. I. Samygin, L.D. Stolyarenko. - 2nd ed. - Rostov on the Don: Phoenix, 2009. - 157.

Nemov R.S. Psychology. Book 1: General Foundations of Psychology/R.S. Nemov.- 5th edition. - M.: VLADOS, 2010. -687s. 3. Samygin S.I. Psychology/S.I.

Matveev L.P. Theory and methodology of physical culture: an introduction to general theory. M.: RSUFK, 2002 (second edition); St. Petersburg - Moskva- Krasnodar: Lan, 2003 (third edition)

Makarova G.A. "Sports Medicine" Moscow. 2003. p. 479

Merlin V.S. Psychology of personality. M., 2013.448 p.

Nebylitsyn V.D. Problems of personality psychology. M., 2014.688 s

Guide to Sports Medicine. Edited by Margazin V.A.

Mironov, A.A. New types of basketball simulators / A.A. Mironov, E.A. Dukhovskoy, E.E. Yaskevich // Theory and practice of physical culture. 2001. - No. 8. - S. 46.

Drandrov GL et al. PECULIARITIES OF THE MANIFESTATION OF THE PROPERTIES OF TEMPERAMENT IN ADOLESCENTS FOOTBALL AND SWIMMING // Modern problems of science and education. - 2019. - No. 2. - S. 3-3.

Leontiev A.N. Activity. Consciousness. Personality. M .: Sense; Academy, 2005.352 p.

Yurov I.A. Psychodynamic correlates of sports success // Bulletin of sports science. 2012. No. 3. P. 22-26

Загрузки

##submissions.published##

2021-02-26