ОРГАНИЗМНИНГ НЕЙРОЭНДОКРИН БОШҚАРИЛУВИДА ИММУН ТИЗИМИНИНГ АҲАМИЯТИ

##article.authors##

  • ИСМОИЛОВА Нодира Абдурахмановна
  • БОЙҚЎЗИЕВ Ҳайитбой Худойбердиевич

##article.subject##:

нейроиммуноэндокрин алокалар, “қайта алоқа” механизми

##article.abstract##

Организм барча аъзоларининг фаолияти нерв, эндокрин ва иммун тизими орқали бошқарилади. Нерв ва эндокрин тизимлар фаолиятида иммун тизимнинг ҳам ахамияти катта. Ана шу тизимли алоқаларни ўрганган илмий тадқиқотлар, охирги 10 йилларда анча жадаллашди ва тиббиётнинг янги тармоғи “Нейроиммуноэндокринология” бўлиб шаклланди. Чунки бу тизимлар ўртасида мустаҳкам морфофункционал алоқалар мавжуд. Биз, ушбу мақолани нерв ва эндокрин тизимлар фаолиятида иммун тизимининг ролини кўрсатувчи илмий адабиётларни ўрганиб, таҳлил қилиб чиқдик. Ушбу илмий адабиётларда берилган маълумотлар асосида нерв, иммун ва эндокрин тизимлар ўзаро алоқаларининг ўрганилмаган жиҳатларини аниқлаб, ўрганиш режаларини ишлаб чиқиш учун ўз муносабатларимизни билдирдик. Мақолада келтирилган маълумотлар турли патологик жараёнларнинг юзага келиш механизмини ўрганиш ва даволаш тактикасини танлашда барча шифокорларга яқиндан ёрдам беради.

Библиографические ссылки

Абрамов В.В. Взаимодействие иммунной и нервной систем. Новосибирск: Наука; 1988. 230 с.

Акмаев И.Г. Нейроиммуноэндокринология: истоки и перспективы развития. Успехи физиологических наук. 2003; 34(4): С. 4-15.

Бабичев В.Н. Организация и функционирование нейроэндокринной системы. Проблемы эндокринологии. 2013; 1: С. 62-64.

Бойкузиев Х.Х., Джуракулов Б.М., Курбонов Х.Р. Вопросы морфологии нервной системы тонкого кишечника и червеобразного отростка у млекопитающих животных. //Проблемы биологии и медицины. №2 (135). 2022. С. 192 – 195.

Бойкузиев Х.Х., Джуракулов Б.М., Курбонов Х.Р. Чувалчангсимон ўсимта ва ингичка ичак иммун – ҳимоя тизимининг морфологик асослари. // Журнал гепато – гастроэнтерологических исследований. №1. (том 3). 2022. С. 19-24.

Бойкузиев Х.Х., Исмоилова Н.А. Клеточной состав структурных компонентов лимфоидных узелков аппендикулярного отростка у кроликов. // Достижения науки и образования. №2. 2(82) 2022. С. 95 – 99.

Бойкузиев Х.Х., Шодиярова Д.С. Организмнинг АПУД тизими, ўрганиш даражаси ва истиқболлари. // Журнал гепато - гастроэнтерологических исследований. №1. Том 3. 2022. С. 14 – 19.

Бойкузиев Х.Х., Шодиярова Д.С. Сравнительная морфология нервных структур печени у млекопитающих животных с различным характером питания. // Журнал биомедицина и практики. том 7. №5. С. 124 – 129.

Бойкузиев Х.Х., Шодиярова Д.С. Ҳазм найи аъзоларининг вегетатив нерв тизими хақида айрим мулоҳозалар. // Биология ва тиббиёт муаммолари, №3. (136). 2022. С. 215 – 219.

Бойкузиев Х.Х., Шодиярова Д.С., Бойкузиев Ф.Х., Джуракулов Б.И., Исмоилова Н.А. Морфология апудоцитов дна желудка собак при экспериментальном холестазе. // Проблема биологии и медицины. 2022. №1 (134). С. 122 – 123.

Бойқузиев Ф.Х., Орипов Ф.С., Бойқузиев Х.Х., Хамраев А.Х. Озуқа тури, сифати ва ҳаёт тарзи турли хил бўлган сут эмизувчи ҳайвонлар ошқозони туби нерв ва эндокрин тизимининг ўзаро муносабатлари. // Проблемы биологии и медицины, 2020.-№5 (122). С. 188-191.

Исмаилова Н.А., Бойкузиев Х.Х. Структурные особенности лимфоидных фолликул аппендикулярного отростка у кроликов. Достижения науки и образования. № 2 (82), 2022. С. 92-95.

Исмаилова Н.А., Джурақулов Б.И., Бойқўзиев Х.Х. Формирование лимфоидных узелков аппендикулярного отростка у кроликов в пренатальном и раннем постнатальном онтогенезе. // Журнал биомедицина проктика. Том 7. №1. 2022. С. 60-63.

Кветной И.М., Ингель И.Э. Гормональная функция неэндокринных клеток: роль нового биологического феномена в регуляции гомеостаза. // Бюлл. экспер. биологии и медицины. 2000; 11: С. 483—486.

Крыжановский Г.Н., Магаева С.В. Патофизиология нейроиммунных взаимодействий. // Патогенез. 2010; 1: С. 4-9.

Магаева С.В., Морозов С.Г. Нейроиммунофизиология. М.: Изд-во ГУ НИИ биомедицинской химии им. В.Н. Ореховича РАМН; 2005. 190 с.

Орипов Ф.С., Бойкузиев Х.Х. Морфофункциональные особенности апудоцитов желудочно – кишечного тракта. // Доктор ахборотномаси, №3 (106). 2022 С. 143 – 146.

Пальцев М.А., Кветной И.М. Руководство по нейроиммуноэндокринологии. М.: Медицина; 2008. 210 с.

Полетаев А.Б., Морозов С.Г., Ковалев И.Е. Регуляторная метасистема (нейроиммуноэндокринная регуляция гомеостаза). М.: Медицина; 2002. 270 с.

Попова Е.В., Тиньков А.А., Никоноров А.А., Попова Ю.В., Караулов А.В. Влияние пролактина на иммунитет при стрессе. // Иммунопатология, аллергология, инфектология. 2016; 1: С. 14—19.

Ризаев Ж.А., Ризаев Э.А., Кубаев А.С. Роль иммунной системы ротовой полости при инфицировании пациентов коронавирусом SARSCOV-2 // Здоровье, демография, экология финноугорских народов. – 2020. – №. 3. – С. 67-69.

Самотруева М.А., Теплый Д.Л., Тюренков И.Н. Пути реализации нейроиммуноэндокринных взаимодействий. Естественные науки. 2009; 4: С. 112—116.

Судаков К.В. Иммунные механизмы системной деятельности организма: факты и гипотезы. Иммунология. 2003; 6: С. 372-376.

Филиппова Л.В., Ноздрачев А.Д. Интерорецепция и нейроиммунные взаимодействия. СПб.: Наука, 2007. 240 с.

Хананашвили Я.А., Хлопонин П.А., Хлопонин Д.П. Апоптоз: морфогенетические и физиологические аспекты. Ростов на Дону: РГМУ; 2001. 170 с.

Хотамова Г.Б., Бойқузиев Х.Х., Бойқузиева Н.Х., Орипова А.Ф. Ҳаёт тарзи ва озуқа тури ҳар хил бўлган сут эмизувчи ҳайволар ошқозони туби тарқоқ эндокрин тизимининг морфологияси. //Проблемы биологии и медицины, 2020.-№5 (122), С. 192-195.

Черешнев В.А., Юшков Б.Г., Климин В.Г. Иммунофизиология: проблемы и перспективы развития. Вестник Уральской мед. академ. науки. 2003; 1: С. 47-54

Юшков Б.Г., Климин В.Г. От иммунофизиологии к иммунопатофизиологии. Весиник Уральской мед. академич. науки. 2004; 4: С. 101-108.

Arranz A., Androulidaki A., Zacharioudaki V., Martinez C., Margioris A.N., Gomariz R.P. et al. vasoactive intestinal peptide suppresses tolllike receptor 4 expression in macrophages via Akt1 reducing their responsiveness to lipopolysaccharide. Mo. Immunol. 2008; 10: С. 297— 301.

Bjarnadottir M., Misner D.L., Haverfield-Gross S., Bruun S, Helgason V.G., Stefansson H. et al. Neuregulin1 (NRG1) signaling through Fyn modulates NMDA receptor phosphorylation: differential synaptic function in NRG1 +/- knock-outs compared with wild-type mice. J. Neurosci. 2007; 27(17): С. 451—458.

De vito P., Incerpi S., Pedersen J.Z., Luly P., Davis F.B., Davis P.J. Thyroid hormones as modulators of immune activities at the cellular level. Thyroid. 2011; 21(8): С. 79-90.

Takayasu S., Iwasaki y., Nigawara T., Asai M., Yoshida M., Kageyama K. et al. Involvement of nuclear factor-kB and Nurr1 in cytokineinduced transcription of proopiomelanocortin gene in AtT20 corticotroph cells. Neuroimmunomodulation. 2010; 17(2): С. 88-96.

Ziyadullaev S. K. et al. MARKER TNFα-308G/A IN PATIENTS WITH RELATIVE BLADDER CANCER //Oriental renaissance: Innovative, educational, natural and social sciences. – 2021. – Т. 1. – №. 8. – С. 926-932.

Зиядуллаев Ш., Рахимов Н., Элмаматов О. Иммуноцитогенетические аспекты рака мочевого пузыря //Журнал вестник врача. – 2020. – Т. 1. – №. 4.

Ризаев, Ж. А. Роль иммунной системы ротовой полости при инфицировании пациентов коронавирусом SARS-COV-2 / Ж. А. Ризаев, Э. А. Ризаев, А. С. Кубаев // Здоровье, демография, экология финно-угорских народов. – 2020. – № 3. – С. 67-69. – EDN GBYVTK.

Yusupov Mashrab, Rizaev Zhasur, Ziyadullaev Shuxrat. The value of cytokines in children with escherichiosis. Journal of Biomedicine and Practice. 2022, vol. 7, issue 4, pp.58-63

Загрузки

##submissions.published##

2023-05-26