ZAMONAVIY SHARTLARDA SIL QO’ZGATUVCHISI DORILARGA CHIDAMLILIGI PAYDO BO’LISH XUSUSIYATLARI
##article.subject##:
M. tuberculosis mutatsion tripletlari, izoniazid, KeDQ-TB (keng dori qarshilik), KoʻDQ-TB (koʻp dori qarshilik), KatG, Beijing shtammi##article.abstract##
M. tuberculosis nuklein kislotasi tripletlari birikmalarining ilmiy tadqiqotlari shuni ko'rsatdiki, genetik mutatsiyalar ko'pincha KatG fermentini ifodalash uchun mas'ul bo'lgan gen lokusiga ta'sir qiladi. Bu inhA, kasA, ahpC, ndh, nat va mshA kabi boshqa strukturaviy genlar uchun ham amal qiladi [20]. KoʻDQ-TB bilan sil kasalligi infektsiyasining so'nggi molekulyar genetik kashfiyoti mikobakteriyalarning antibiotiklarga chidamliligi va KatG genlaridagi mutatsiyalar, shuningdek, inhA, ahpC va rpoB o'rtasidagi bog'liqlikni aniqladi. KoʻDQ-TB haqli ravishda silning eng xavfli shakli hisoblanadi, chunki M. tuberculosis shtammlari eng yuqori samarali silga qarshi dorilar - rifampitsin va izoniazidga chidamli bo'lib qoladi. KatG fermenti patogen mikobakteriyalarning izoniazid preparatiga chidamliligi uchun javobgardir. Dori-darmonga chidamli silning chidamli shtammlari bo'lgan bemorlarni davolashni murakkablashtiradi va JSST silga qarshi kurashni tugatish Strategiyasi maqsadlariga erishish uchun global jarayonni xavf ostiga qo'yadi. Yuqoridagi faktlar bilan bog'liq holda, sil infektsiyasini davolashda samarali bo'ladigan yangi avlod dori vositalarini yaratish uchun mikobakteriyalarning turli shtammlarining mutatsion o'zgaruvchanligini o'rganish muhim ko'rinadi.
Библиографические ссылки
Андреевская С.Н., Смирнова Т.Г., Ларионова Е.Е., Андриевская И. Ю., Черноусова Л.Н., Эргешов А. Изониазид-резистентные Mycobacterium tuberculosis: частота выявления, спектры резистентности и генетические детерминанты устойчивости // Вестник РГМУ. – 2020. – No 1. – С.22-28.
Ахметова А.Ж. Молекулярная характеристика мультирезистентных штаммов M.tuberculosis, циркулирующих на территории Казахстана // Наука и Здравоохранение, 2019. – No 5. – Т. 21. – С. 45-52.
Васильева Н.Р., Вязовая А.А., Журавлев В.Ю., Соловьева Н.С., Мокроусов И.В., Нарвская О.В. Генотипы штаммов Mycobacterium tuberculosis с широкой лекарственной устойчивостью и клинико-эпидемиологические особенности туберкулеза легких // Инфекция и иммунитет, 2016. – Т. 6. – No 2. – С. 179–183.
Воробьева О.А. Лекарственная устойчивость микобактерий туберкулеза – современные взгляды на проблему // Сибирский медицинский журнал. – Иркутск, 2008. – No 2. – С. 5- 8.
Дымова М.А. Молекулярно-генетическая характеристика изолятов M. tuberculosis у больных туберкулезом легких г. Астана // Бюллетень СО РАМН, 2011. – Том 31. – No 1. – С. 107–112.
Жданова С.Н., Огарков О.Б., Лац А.А., Зарбуев А.Н., Бадлеева М.В., Унтанова Л.С., Савилов Е.Д. Выявление убиквитарных и эндемичных генотипов Mycobacterium tuberculosis на территории Республики Бурятии // Молекулярная генетика, микробиология и вирусология. – 2014. – No 2. – С. 12-16.
Лац А.А., Жданова С.Н., Огарков О.Б., Алексеева С.И. Лекарственная устойчивость различных генотипов Mycobacterium tuberculosis у больных туберкулёзом в Иркутской области // Известия Иркутского государственного университета. - Серия «Биология. Экология». – 2011. – Т. 4. – No 4. – С. 58–62.
Пасечник О.А., Зимогляд А.А., Ярусова И.В., Витрив С.В., Блох А.И. Туберкулез с множественной и широкой лекарственной устойчивостью в Омской области: основные тенденции и характеристики // ТМЖ, 2018. – No 4. – С. 95-100.
Самсонов К. Ю., Мордык А. В., Ароян А. Р., Батищева Т. Л., Иванова О. Г. Репарация легочной ткани при впервые выявленном туберкулезе легких как генетически детерминированный процесс // Туберкулёз и болезни лёгких. – 2020. – Т. 98. – No 8. – С. 7-13.
Суркова Л. К., Слизень В. В., Залуцкая О. М. Молекулярно-генетические особенности возбудителя туберкулеза: связь с распространенностью, течением и исходом заболевания // Весці Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. Серыя медыцынскіх навук. – 2016. – No 4. – C. 114–125.
Хромова П.А., Огарков О.Б., Жданова С.Н., Синьков В.В., Моисеева Е.Я., Цыренова Т.А., Кощеев М.Е., Зоркальцева Е.Ю., Савилов Е.Д. Выявление высокотрансмиссивных генотипов возбудителя в клиническом материале для прогноза неблагоприятного течения туберкулёза // Клиническая лабораторная диагностика. – 2017. – Т. 62. – No 10. – С. 622-627.
Bostanabad Z. S. KatG mutations in isoniazid-resistant strains of Mycobacterium tuberculosis isolates from Belarusian patients // Tuberk. Toraks. – 2007. – Vol. 55. – No 3. – P. 231–237.
Böttger, E. C. In Antituberculosis Chemotherapy // Karger, 2011. – Vol. 40. – Ch. 14. – P. 128– 144.
Coll, F.; Phelan, J.; Hill-Cawthorne, G.A.; Nair, M.B.; Mallard, K.; Ali, S.; Abdallah, A.M.; Alghamdi, S.; Alsomali, M.; Ahmed, A.; et al. Genome-wide analysis of multi-and extensively drug-resistant Mycobacterium tuberculosis // Nat. Genet. – 2018. - No 50. – P. 307.
Cox H.S. The Beijing genotype and drug resistant tuberculosis in the Aral Sea region of Central Asia // Respir Res. – 2005. – No 6. – P. 134.
Demay, C., Liens, B., Burguiere, T., Hill, V., Couvin, D., et al. SITVITWEB--a publicly available international multimarker database for studying Mycobacterium tuberculosis genetic diversity and molecular epidemiology // Infect Genet Evol. – 2012. – Vol. 12. – No 4. – P. 755- 766.
Haruaki Tomioka, Kenji Namba Development of antituberculous drugs: current status and future prospects // National library of medicine (National Center for Biotechnology Information). – 2006. – No 81 (12). – P. 753-74.
Hasker E., Ходжиханов М., Юрасова С. et al. Практика назначения противотуберкулезных препаратов в Узбекистане // Международный журнал «Туберкулез и легочные заболевания». – 2011. – Том 2. – No 1. – С. 135-142.
Jacobs A.J. et al Antibodies and tuberculosis // Tuberculosis. – 2016. – No 1 (12). – P. 102- 113.
Jagielski T. Mutation profiling for detection of isoniazid resistance in Mycobacterium tuberculosis clinical isolates // J Antimicrob Chemother, 2015. – No 70. – P. 3214 –3221.
Kumar, G. Whole cell & culture filtrate proteins from prevalent genotypes of Mycobacterium tuberculosis provoke better antibody & T cell response than laboratory strain H 37 Rv // The Indian journal of medical research – 2012. – Vol. 135. – P. 745–755.
Liu L., Jiang F., Chen L., et al. The impact of combined gene mutations in inhA and ahpC genes on high levels of isoniazid resistance amongst katG non-315 in multidrug-resistant tuberculosis isolates from China // Emerg Microbes Infect. – 2018. – No 7. – No 1. – P. 183.
Merker Matthias. Compensatory evolution drives multidrug-resistant tuberculosis in Central Asia. Running title: Evolution of MDR-TB in Central Asia // Research Article bioRxiv preprint first posted online. – 2018. – No 31. – P. 134.
Migliori G.B., Zumla A. Extensively Drug-Resistant Tuberculosis (XDR-TB) // Infectious Diseases. – 4th edition. – 2017. – No 2. – P. 1264-1276.
Mokrousov I. Penitentiary population of Mycobacterium tuberculosis in Kyrgyzstan: exceptionally high prevalence of the Beijing genotype and its Russia-specific subtype // Infect Genet Evol. – 2009. – V. 9. – No 6. – P. 1400–1405.
Nazarov J., Sharipova M. A. The Immune System in Children with Different incidence Rates Ard //Central Asian Journal of Medical and Natural Science. – 2021. – С. 5-7.
Nazarov Jalolitdin Sulton, Rakhimov Jamshid. Influence of dynamics of MTBC genome mutations on the formation of drug resistance in mycobacterial strains (a review) // Preventive Medicine and Health. – 2023. – P. 96-110.
Nazarov Jalolitdin Sulton, Nuralieva Hafiza. Features of the study of genetic mutations in M. tuberculosis for the emergence of antibiotic resistance: a literature review // New Day in Medicine. – 2023. – No 2 (52). – P. 221-228.
Seifert M., Catanzaro D., Catanzaro A., Timothy C. Rodwel Genetic Mutations Associated with Isoniazid Resistance in Mycobacterium tuberculosis // A Systematic Review. – 2015. – No 2. – P. 371-387.
Shitikov E., Vyazovaya A., Malakhova M., Guliaev A., Bespyatykh J., Proshina E., Pasechnik O., Mokrousov I. Simple assay to detect Central Asia Outbreak clade of Mycobacterium tuberculosis Beijing genotype // J. Clin. Microbiol. ‒ 2019. ‒ No 1. – P. 215-219.
Takayama K., Wang C., Besra G. S. Pathway to Synthesis and Processing of Mycolic Acids in Mycobacterium tuberculosis // Clinical Microbiology Reviews: journal. — 2005. — Vol. 18, no. 1. — P. 81—101.
Vilcheze, C. & Jacobs, W. R. Jr. Resistance to isoniazid and ethionamide in Mycobacterium tuberculosis: genes, mutations, and causalities // Microbiology Spectrum. – 2014. – No 2. – P. 114-122.
Zhang Y., Yew W. W. Mechanism s of drug resistance in Mycobacterium tuberculosis // Int. J. Tuberculosis Lung Dis. – 2009 – Vol. 13. – No 11. – P. 1320-1330.