ЭНЕРГЕТИК ИЧИМЛИКЛАР КОМПОНЕНТЛАРИНИНГ ОДАМ ОРГАНИЗМИ АЪЗОЛАРИГА ТАЪСИРИ ВА АСОРАТЛАРИ (АДАБИЁТЛАР ШАРҲИ)

##article.authors##

  • ОРИПОВ Фирдавс Суръатович
  • ЭШКАБИЛОВА Сурайё Тураевна

##article.subject##:

Энергетик ичимлик, кофеин, таурин, орган ва тизимларга таъсири, тобелик, меъёр, қарши кўрсатмалар

##article.abstract##

Энергетик ичимликлар – бу одамни тетиклаштирувчи ва унинг жисмоний ёки ақлий иш фаолиятини оширувчи ичимликдир. Улар вақтинчалик одамга кучининг ошишига ва асаб тизимининг  қўзғалишига олиб келади. Сўнгги пайтларда энергетик ичимликларни одамлар, ўзларида чарчоқни ҳис қилганларида, кам ҳаракатчанликларида, тобора кўпроқ истеъмол қилишаяпти, гарчи шифокорлар энергетик ичимликларни қаҳва ва бошқа кофеинли ичимликлардан кўра соғлиқ учун хавфлироқ деб ҳисоблашади. Кофеинга бой бўлган энергетик ичиликлар, биринчи навбатда, ўсмирлар ва ёшлар ўртасида кенг истеъмол қилинади. Энергетик ичимликлар таркибидаги нафақат кофеин, балки стимулловчи таъсирга эга бўлган бошқа моддалар ҳам (таурин, гуарана, женьшень), шунингдек, кўп миқдорда углеводлар мавжудлиги сабабли, ичимликни меъёридан ортиқ истеъмол қилганда, айниқса ёндош соматик касалликлари бўлганда, ножўя таъсирларга олиб келади. Илмий мақолаларда энергетик ичимликларни истеъмол қилиш билан боғлиқ, бош оғриғи, қон босими ошиши, юрак ритмининг ўзгариши, уйқусизлик каби ножўя таъсирлар кўрсатилган. Баъзи ҳолатларда тутқаноқлар тутиши, ўлим ҳолатларига олиб келиши мумкин бўлган ҳолатлар кўрсатилган. Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти ва халқаро педиатрия уюшмалари энергетик ичимликларнинг инсон саломатлигига ножўя таъсирлари, болалар ва ўсмирлар томонидан истеъмол қилинишини тақиқлаш зарурлигини таъкидламоқда.

Библиографические ссылки

Bigard A. X. (2010). Dangers des boissons énergisantes chez les jeunes [Risks of energy drinks in youths]. Archives de pediatrie : organe officiel de la Societe francaise de pediatrie, 17(11), 1625–1631.

Breda, J. J., Whiting, S. H., Encarnação, R., Norberg, S., Jones, R., Reinap, M., & Jewell, J. (2014). Energy drink consumption in europe: a review of the risks, adverse health effects, and policy options to respond. Frontiers in public health, 2, 134.

Brett Smith Dangerous of energy drinks Highlighted in New WHO Report October The guardian 16 2014. http://www.redorbit.com/news/ health/1113257975/energy-drink-dangers-who-report-101614.

Bukhar, H. M., ElSawy, N. A., & Header, E. A. (2012). Biological effect of high energy drink on normal and hyperglycemic rats. Pakistan Journal of nutrition, 11(4), 301.

Clapp, O., Morgan, M. Z., & Fairchild, R. M. (2019). The top five selling UK energy drinks: implications for dental and general health. British dental journal, 226(7), 493–497. https://doi.org/10.1038/s41415-019-0114-0

Dawson, D. A., Goldstein, R. B., Saha, T. D., & Grant, B. F. (2015). Changes in alcohol consumption: United States, 2001-2002 to 2012-2013. Drug and alcohol dependence, 148, 56–61. https://doi.org/10.1016/j.drugalcdep.2014.12.016

Fabian Sanchis-Gomar, PhD, MD, Helios Pareja-Galeano, PhD, Gianfranco Cervellin, MD, Giuseppe Lippi, MD, and Conrad P. Earnest, PhD. Energy Drink Overconsumption in Adolescents: Implications for Arrhythmias and Other Cardiovascular Events. Canadian Journal of Cardiology, March 2015 DOI: 10.1016/j.cjca.2014.12.019

Fox News Published June 26,2014 Consumers group wants FDA U.S. Food and Drug Administration to order warning on energy drinks. ttp://www.foxnews.com/health/2014/06/26/consumer-group-wants-fda-to-order-warning-on-energy-drinks/.

Grasser, E. K., Miles-Chan, J. L., Charrière, N., Loonam, C. R., Dulloo, A. G., & Montani, J. P. (2016). Energy drinks and their impact on the cardiovascular system: potential mechanisms. Advances in nutrition, 7(5), 950-960.

Ishak, W. W., Ugochukwu, C., Bagot, K., Khalili, D., & Zaky, C. (2012). Energy drinks: psychological effects and impact on well-being and quality of life—a literature review. Innovations in clinical neuroscience, 9(1), 25.

Kamar, S. A., Malak, H. W. A., & Saad, S. A. (2020). Effect of caffeinated energy drinks on the structure of hippocampal cornu ammonis 1 and dentate gyrus of adult male albino rats. Anatomy & cell biology, 53(3), 330–341. https://doi.org/10.5115/acb.20.136

Kelly Blake. UMD Researchers Discover Link Between Regular Energy Drink Use and Later Drug Use Among Young Adults. (август 2017).

Malinauskas, B. M., Aeby, V. G., Overton, R. F., Carpenter-Aeby, T., & Barber-Heidal, K. (2007). A survey of energy drink consumption patterns among college students. Nutrition journal, 6(1), 1-7.

Rakhmonova, H. N., & Rakhmonov, Z. M. Innervation Relationships of the Gallbladder Nerve Apparatus with Spinal and Rheumatic Nerve Ganglia (Literature Review). Eurasian Medical Research Periodical, 18, 105-108.

Seifert, S. M., Schaechter, J. L., Hershorin, E. R., & Lipshultz, S. E. (2011). Health effects of energy drinks on children, adolescents, and young adults. Pediatrics, 127(3), 511-528.

Van Batenburg-Eddes, T., Lee, N. C., Weeda, W. D., Krabbendam, L., & Huizinga, M. (2014). The potential adverse effect of energy drinks on executive functions in early adolescence. Frontiers in psychology, 5, 457. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2014.00457

Van den Berg, M., Birnbaum, L. S., Denison, M., De Vito, M., Farland, W., Feeley, M., Fiedler, H., Hakansson, H., Hanberg, A., Haws, L., Rose, M., Safe, S., Schrenk, D., Tohyama, C., Tritscher, A., Tuomisto, J., Tysklind, M., Walker, N., & Peterson, R. E. (2006). The 2005 World Health Organization reevaluation of human and Mammalian toxic equivalency factors for dioxins and dioxin-like compounds. Toxicological sciences : an official journal of the Society of Toxicology, 93(2), 22.

Статья поступила в редакцию 03.03.2024; одобрена после рецензирования 20.04.2024; принята к публикации 26.04.2024.

The article was submitted 03.03.2024; approved after reviewing 20.04.2024; accepted for publication 26.04.2024.

Информация об авторах:

Орипов Фирдавс Суръатович - д. м.н., профессор, зав. кафедра «Гистология, цитология и эмбриология». Самаркандский государственный медицинский университет, Самарканд, Узбекистан. Е-mail: firdavs.oripov1809@gmail.com, https://orcid.org/0000-0002-0615-0144

Эшкабилова Сурайё Тураевна – ассистент кафедры «Гистология, цитология и эмбриология». Самаркандский государственный медицинский университет, Самарканд, Узбекистан. Е-mail:surik2974@gmail.com, https://orcid.org/0000-0001-8023-587

Источники финансирования: Работа не имела специального финансирования.

Конфликт интересов: Авторы декларируют отсутствие явных и потенциальных конфликтов интересов, связанных с публикацией настоящей статьи.

Вклад авторов:

Орипов Ф.С.— идеологическая концепция работы, написание текста; редактирование статьи;

Эшкабилова С.Т. — сбор и анализ источников литературы, написание текста.

Information about the authors:

Firdavs S. Oripov— DSc, professor, head Department of Histology,Cytology and Embryology. Samarkand State Medical University, Samarkand, Uzbekistan; Е-mail: firdavs.oripov1809@gmail.com, https://orcid.org/0000-0002-0615-0144

Surayo T. Eshkabilova – Assistant at the Department of Histology, Cytology and Embryology. Samarkand State Medical University, Samarkand, Uzbekistan; Е-mail: surik2974@gmail.com, https://orcid.org/0000-0001-8023-587

Sources of funding: The work did not receive any specific funding.

Conflict of interest: The authors declare no explicit or potential conflicts of interest associated with the publication of this article.

Contribution of the authors:

Oripov FS— ideological concept of the work, writing the text; editing the article;

Eshkabilova ST— collection and analysis of literature sources, writing the text.

Загрузки

##submissions.published##

2024-06-15