РОЛЬ ДУХОВЕНСТВА В ЗЕМЛЕВЛАДЕНИИ БУХАРСКОГО ХАНСТВА (на примере периода правления Абдуллахана)
Ключевые слова:
Абдуллахан, Бухарское ханства, шейх, Жуйбарские ходжи, земельные владение, вода, богатство, дар, зерно, амбар, хозяйство, договорАннотация
В статье рассматривается социально-политическая ситуация в Бухарском ханстве в XVI веке и рол в них и в хозяйственном управлении религиозных деятелей. К тому же рассматривается на основе источников и исследований вопрос земельного владение со стороны религиозных деятелей.
Библиографические ссылки
Аҳмедов Б. Тарихдан сабоқлар. – Б. 31–32. Яна қаранг: Саидаҳмедов И. Шайбонийлар фармонлари муҳим ҳуқуқий манба // Ҳуқуқ Право Law. – 2004. – № 2. (26)-сон.; Қандаҳаров. А. Бухоро хонлиги ва унда Карманалик шайхлар фаолияти. –Т.: Тафаккур қаноти. 2018. – Б. 33. (Ahmedov B. Lessons from history. - B. 31-32. See also Saidahmedov I. Shaybanids Decrees Important Legal Source // Law Pravo Law. - 2004. - No. 2. (26); Kandaharov. A. The activities of the Bukhara khanate and the Sheikhs of Karman in it. –T: Thinking wing. 2018. - Р.33.)
Бухоро вазни бўйича бир ман 24 кг га тенг (One man weighs 24 kg by weight).
Бухорода зарб этилган олтин олтин танга. Вазни бир мисқол, яъни 4,8 грамм оғирликдаги соф олтиндан иборат. Бир ашрафий 19 та кумуш тангага тенг бўлган (Gold coin of gold in Bukhara Weight is one mithqal, which is 4.8 grams of pure gold. One Ashrafi was equal to 19 silver coins).
Буғдойдан бошқа дон маҳсулотлари назарда тутилган (Cereals other than wheat).
Женкинсон А. Россиядаги Москвадан Бақтриядаги Бухоро шаҳригача 1558 йилги саёҳат. / Рус тилидан таржима, кириш, изоҳлар ва кўрсаткичлар муаллифлари Б.Аминов ва А.Замонов. –Т.: Баёз, 2017. (Jenkinson A. 1558 Journey from Moscow to Bactria in Moscow. / Translations, Introduction, Comments and Indicators from Russian B. Aminov and A. Zamonov. –T.: Bayoz, 2017)
История Узбекистана (XVI-первая половина XIX в.). Коллектив авторов. Отв.ред.Алимова Д.А. – Ташкент: Фан, 2012. – С. 23. (Istoriya Uzbekistana (XVI-перваяполовинаХIX в.). Author's Collective. Otv.red.Alimova D.A. - Tashkent: Science, 2012. – Р. 23.)
Ихрожот – давлат хизматчиларининг маоши ва давлат муассасаларининг сарф-ҳаражатлари учун йиғиладиган солиқ. (Expense is the tax that is collected for the salaries of civil servants and the expenses of public institutions).
Кох–ем-хашак солиғи, қўшин учун зарур пичан тайёрлаш мажбурияти. (Cox is a fodder tax, an obligation to make hay for the army).
Мавлоно Муҳаммад Қози. Ҳукмдорларга ўгитлар / Нашрга тайёрловчи, сўзбоши ва изоҳлар муаллифи: тарих фанлари доктори А.Ўринбоев, таржимон Ғ.Каримий. – Т.: Шарқ, 1999. – Б 15; Хожа Самандар Термизий. Дастур ул-мулук / Форс-тожик тилидан таржима, сўзбоши, изоҳлар муаллифи Ж.Эсонов. – Т.: Адабиёт ва санъат, 1997. – Б. 272. (Mavlono Muhammad Qadi. Author's Guide / Publisher Preface, Author of Commentary: Doctor of Historical Sciences A. Urinboev, Translator G. Karimi. – T.: East, 1999. - B 15; Hodja Samandar Termezi. Program ul-muluk / Translations from Persian-Tajik, by the author, comments by J. Esonov. – T.: Literature and Art, 1997. – Р. 272).
Молужиҳод – маҳсулот ва нақд пул билан олинадиган ер солиғи (Jihad is the land tax on goods and cash).
Муқаррарий – аниқ ёки бевосита солиқ (Inevitably - direct or indirect tax).
Муқимов З. Шайбонийлар давлати ва ҳуқуқи. – Т.: Адолат, 2007. – Б. 38. (Mukimov Z. State and rights of Sheibanians. – T.: Justice, 2007. – Р. 38).
Муҳаммад Толиб. Матлабут-толибин / Ўзбек тилига таржима, сўз боши ва изоҳлар муаллифлари Ғ.Каримий, Э.Миркомилов – Т.: Мовароуннаҳр, 2016. (Muhammad Talib. Matlab ut-tlibin / Translations, Preface and Commentary to Uzbek by G. Karimi, E. Mirkomilov – T.: Movarounnahr, 2016).
Муҳаммадёр ибн Араб ҚатаІан. Мусаххирал-билод. / Форс тилидан таржима, изоҳлар ва кўрсат¬кичлар муаллифлари И.Бекжонов, Д.Сангирова. – Т.: Шарқ, – Тошкент: Янги аср авлоди, 2009 (Muhammadyor ibn Arab Qataghan.Musahhir al-Bilad. / Translations, Comments and Indicators from Persian by I. Bekjanov, D. Sangirova. – T.: East, - Tashkent: The New Generation, 2009).
Муҳаммаджонов А. Қуйи Зарафшон водийсининг суғорилиш тарихи. – Т.: ЎзССР “Фан” нашриёти, 1972. – Б. 127 (Muhammadjonov A., The history of irrigation in the Lower Zarafshan Valley. – T.: Publishing house "Science" of the Uzbek SSR, 1972. – Р.127).
Саррофлар тоқи. Бухоронинг бош савдо тоқларидан бири. Унинг яқинида жўйборийларга тегишли омбор, карвонсаройлар бўлган. “Карвонбоши” номли карвонсарой биноси ҳозиргача сақланиб қолган. (Watches of money.It is one of the main trading hills in Bukhara. Nearby was a barn and a caravanserai belonging to the tributaries. The caravan-caravanserai building is still preserved).
Собун (собон) – қадимий туркча сўз; “ер ҳайдаш”, “ҳўкиз қўшиб ер ҳайдаш”, аҳолини мажбурий равишда ер ҳайдашга сафарбар этиш. “Ҳашар” маъносига ґхшаш. (Soap (sobon) is an ancient Turkish word; "Plowing", "plowing with oxen", forcing the population to plow. Similar to the meaning of “hashar”).
Тарх – давлат омборидаги дон ва бошқа молларнинг аҳоли томонидан юқори нархда мажбурий равишда ҳарид қилиниши; деҳқонларнинг эса ўз маҳсулотларини паст баҳода давлатга сотиши. (Tarh - compulsory purchase of grain and other goods from the public warehouse at a high price by the population; and farmers sell their produce to the state at low prices).
Таққослаш учун, отаси Муҳаммад исломда 300 жуфти гов ер бўлган. (By comparison, his father Muhammad had about 300 couples in cow).
Фазлаллах ибн Рузбехон Исфахани. Михман-нама-йи Бухара (Записки бухарского гостя) / Перевод, предисловие и примечания Р.П.Джалиловой. – М.: Наука, 1976. – С. 63, 64, 103, 104. (Fadlallah ibn Ruzbe Khan Isfahani.Mixman-nama-Bukhara (Zapiski Bukharskogo Gostya) / Perevod, predation and primechaniya R.P.Jalilovoy.– M.: Nauka, 1976. –Р. 63, 64, 103, 104).
ЎМА. Фонд.И-323, инв. №1200. Рўйхат №1.(NA of Uzbekistan.Fond.I-323, inv. No. 1200.List No.1).
Қандаҳаров. А. Бухоро хонлиги ва унда Карманалик шайхлар фаолияти. –Т.: Тафаккур қаноти. 2018.(Kandaharov. A. The activities of the Bukhara khanate and the Sheikhs of Karman in it. – T.: Thinking wing. 2018).
Ҳофиз Таниш Бухорий. Абдулланома (Шарофномайи шоҳий). / Форс тилидан С.Мирзаев ва Ю.Ҳакимжонов таржимаси. Илмий муҳаррир, нашрга тайёрловчи, сўз боши ва изоҳлар муаллифи Б.Аҳмедов. – Т.: Шарқ, 2-китоб, 2000. (Hafiz Tanish Bukhari. Abdullanoma (Sharofnomai royal). / Translation by S. Mirzaev and Y. Hakimjonov from Persian. Scientific editor, publisher, preface and commentator B. Ahmedov. – T.: East, 2nd ed., 2000).
