КОРОНАВИРУС ИНФЕКЦИЯСИДА НЕВРОЛОГИК БУЗИЛИШЛАР ЭТИОПАТОГЕНИЗИНИНГ БАЪЗИ ЖИҲАТЛАРИ ВА SARS-COV-2 ГА ЧАЛИНГАН БЕМОРЛАРДА ҲИД ВА ТАЪМ БИЛИШ БУЗИЛИШЛАРИНИНГ ЯҚҚОЛЛИК ВА ТАРҚАЛГАНЛИК ДАРАЖАЛАРИНИ ЎРГАНИШ
##article.subject##:
COVID-19, SARS-CoV-2, янги коронавирус инфекцияси, хид ва таъм билишнинг йўқолиши, аносмия, гипогевзия, ACE2 рецепторлари##article.abstract##
Янги коронавирус SARS-CoV-2 ва у келтириб чиқарадиган COVID-19 касаллиги нафас олиш тизимини шикастлаши билан бир қаторда асаб тизимининг хам зарарланишига олиб келади. Мақолада COVID-19 да неврологик бузилишларнинг этиопатогеник аспектлари, ҳамда, ҳид ва таъм билиш бузилишларининг яққоллиги ва тарқалганлик даражаси ҳақидаги маълумотлар таҳлил килинади. COVID-19 касаллигида ҳид ва таъм билишнинг бузилиши кўпрок перцептивный характердадир. Ушбу нозология симптоматикаси бўйича ахборотларнинг фаол кўпайиб бориши туфайли, касаллик енгил ва ўрта оғир даражасининг характерли белгилари ҳақида, хусусан, ҳид ва таъм билишнинг бузилиши бўйича маълумотлар пайдо бўлди. Шунга қарамай, ҳозирги вақтда COVID-19 билан ташхисланган беморларда аносмия ва агевзия келиб чиқишининг аниқ механизмлари бўйича маълумотлар етарли эмас, фақатгина, у ёки бу назарияларни тасдиқловчи тадқиқотлар бор халос. Бу мақолада COVID-19 касаллигида ҳид ва таъм билишнинг бузилишига бағишланган систематик таҳлилларнинг натижалари келтирилган.
Библиографические ссылки
Cascella M. et al. Features, evaluation and treatment coronavirus (COVID-19) // StatPearls [Internet]. StatPearls Publishing, 2020.
Kahn JS, McIntosh K. History and recent advances in coronavirus discovery. Pediatr Infect Dis J. 2005;24:S223‐S227. 10.1097/01.inf.0000188166.17324.60
Raoult D, Zumla A, Locatelli F, Ippolito G, Kroemer G. Coronavirus infections: epidemiological, clinical, and immunological features and hypotheses. Cell Stress. 2020. 10.15698/cst2020.04.216
Petersen E., Hui D., Hamer D.H. et al. Li Wenliang, a face to the frontline healthcare worker. The first doctor to notify the emergence of the SARS-CoV-2 (COVID-19), outbreak // Int. J. Infect. Dis. 2020. Vol. 93. P. 205-207.
Chan J.F., Kok K.H., Zhu Z., Chu H., To K.K., Yuan S., Yuen K.Y., Genomic characterization of the 2019 novel human-pathogenic coronavirus isolated from a patient with atypical pneumonia after visiting Wuhan // Emerg. Microbes Infect. 2020. Vol. 9. P. 221-236.
Zhou P., Yang X.L, Wang X.G. et al. A pneumonia outbreak associated with a new coronavirus of probable bat origin // Nature. 2020. Vol. 579(7798). P. 270-273.
Guadarrama-Ortiz P., Choreño-Parra J. A., Sánchez-Martínez C. M., Pacheco-Sánchez F. J., Rodríguez-Nava A. I., García-Quintero G. Neurological Aspects of SARS-CoV-2 Infection: Mechanisms and Manifestations // Front Neurol. 2020; 11: 1039. Published 2020 Sep 4.
Li K, Wohlford-Lenane C, Perlman S, et al. Middle Eastrespiratory syndrome coronavirus causes multiple organ damage and lethal disease in mice transgenic for human dipeptidyl peptidase 4. J Infect Dis. 2016;213(5):712–722.
Netland J, Meyerholz DK, Moore S, et al. Severe acute respiratory syndrome coronavirus infection causes neuronal death in the absence of encephalitis in mice transgenic for human ACE2. J Virol. 2008;82(15):7264– 7275.
Chan JF, Chan KH, Choi GK, et al. Differential cell line susceptibility to the emerging novel human betacoronavirus 2c EMC/2012: implications for disease pathogenesis and clinical manifestation. J Infect Dis. 2013;207(11):1743–1752.
Desforges M, Miletti TC, Gagnon M, et al. Activation of human monocytes after infection by human coronavirus 229E. Virus Res. 2007;130(1–2):228–240.
LiJ, Gao J, XuYP, et al. [Expression ofsevere acute respiratory syndrome coronavirus receptors, ACE2 and CD209Lin different organ derivedmicrovascular endothelial cells]. Zhonghua Yi Xue Za Zhi. 2007;87(12):833–837.
Li YC, Bai WZ, Hirano N, et al. Neurotropic virus tracing suggests a membranous-coating-mediated mechanism for transsynaptic communication. J Comp Neurol. 2013;521(1):203–212.
Mao L, Wang M, Chen S, et al. Neurological Manifestations of Hospitalized Patients with COVID-19 in Wuhan, China: A Retrospective Case Series Study. The Lancet. 2020 Mar 2. doi:10.2139/ssrn.3544840.
Li YC, Bai WZ, Hashikawa T. The neuroinvasive potential of SARS-CoV2 may play a role in the respiratory failure of COVID-19 patients. J Med Virol. 2020;10.1002/jmv.25728. doi:10.1002/jmv.25728.
Butowt R, Bilinska K. SARS-CoV-2: olfaction, brain infection, and the urgent need for clinical samples allowing earlier virus detection. ACS Chem Neurosci. 2020;11(9):1200–1203. doi: 10.1021/acschemneuro.0c00172.
Qing H, Li Z, Yang Z, et al. The possibility of COVID-19 transmission from eye to the nose. Acta Ophthalmol. 2020;98(3):e388. doi: 10.1111/aos.14412.
Lechien JR, Chiesa-Estomba CM, Place S, et al.; COVID-19 Task Force of YO-IFOS. Clinical and epidemiological characteristics of 1,420 European patients with mild-to-moderate Coronavirus Disease 2019. J Intern Med. 2020;10.1111/ joim.13089. doi: 10.1111/joim.13089.
Gane SB, Kelly C, Hopkins C. Isolated sudden onset anosmia in COVID-19 infection. A novel syndrome? Rhinology. 2020;58(3):299–301. doi: 10.4193/Rhin20.114.
Lechien JR, Chiesa-Estomba CM, Place S, et al.; COVID-19 Task Force of YO-IFOS. Clinical and epidemiological characteristics of 1,420 European patients with mild-to-moderate Coronavirus Disease 2019. J Intern Med. 2020;10.1111/ joim.13089. doi: 10.1111/joim.13089
Hopkins C, Surda P, Kumar N. Presentation of new onset anosmia during the COVID-19 pandemic. Rhinology. 2020;58(3):295–298. doi: 10.4193/Rhin20.116.
Moein ST, Hashemian SM, Mansourafshar B, et al. Smell dysfunction: a biomarker for COVID-19. Int Forum Allergy Rhinol. 2020;10.1002/alr.22587. doi: 10.1002/alr.22587.
Yan CH, Faraji F, Prajapati DP, et al. Association of chemosen-sory dysfunction and Covid-19 in patients presenting with influenza-like symptoms. Int Forum Allergy Rhinol. 2020;10.1002/alr.22579. doi: 10.1002/alr.22579.
Gautier J-F, Ravussin Y. A new symptom of COVID-19: loss of taste and smell. Obesity (Silver Spring). 2020;28(5):848. doi: 10.1002/oby.22809.
Izquierdo-Dominguez A, Rojas-Lechuga MJ, Mullol J, Alobid I. Olfactory dysfunction in the COVID-19 outbreak. J Investig Allergol Clin Immunol. 2020. doi: 10.18176/jiaci.0567.
Temmel AF, Quint C, Schickinger-Fischer B, et al. Characteristics of olfactory dis-orders in relation to major causes of olfactory loss. Arch Otolaryngol Head Neck Surg. 2002;128(6):635–641. doi: 10.1001/archotol.128.6.635.
Moein ST, Hashemian SM, Mansourafshar B, et al. Smell dysfunction: a biomarker for COVID-19. Int Forum Allergy Rhinol. 2020;10.1002/alr.22587. doi: 10.1002/alr.22587.
Yan CH, Faraji F, Prajapati DP, et al. Association of chemosen-sory dysfunction and Covid-19 in patients presenting with influenza-like symptoms. Int Forum Allergy Rhinol. 2020;10.1002/alr.22579. doi: 10.1002/alr.22579.
Obiefuna S, Donohoe C. Neuroanatomy, Nucleus Gustatory. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2020.
Andorinho de Freitas Ferreira AC, Romão ТТ, Macedo YS, et al. COVID-19 and herpes zoster coinfection presenting with trigeminal neuropathy. Eur J Neurol. 2020:10.1111/ene.14361. doi: 10.1111/ene.14361.
Vaira LA, Salzano G, Deiana G, De Riu G. Anosmia and ageusia: common findings in COVID-19 patients. Laryngoscope. 2020;130(7):1787. doi: 10.1002/ lary.28692.
Vaira LA, Deiana G, Fois AG, et al. Objective evaluation of anosmia and ageusia in COVID-19 patients: Single-center experience on 72 cases. Head Neck. 2020;42(6):1252–1258. doi: 10.1002/hed.26204.
Wee LE, Chan YF, Teo NW, et al. The role of self-reported olfactory and gustatory dysfunction as a screening criterion for suspected COVID-19. Eur Arch Otorhinolaryngol. 2020;1–2. doi: 10.1007/s00405-020-05999-5.
Yan CH, Faraji F, Prajapati DP, et al. Association of chemosensory dysfunction and COVID-19 in patients presenting with influenza-like symptoms [published online ahead of print, 2020 Apr 12]. Int Forum Allergy Rhinol. 2020;10.1002/alr.22579.
Yan CH, Faraji F, Prajapati DP, et al. Association of chemosensory dysfunction and COVID-19 in patients presenting with influenza-like symptoms [published online ahead of print, 2020 Apr 12]. Int Forum Allergy Rhinol. 2020;10.1002/alr.22579.
Bagheri SH, Asghari AM, Farhadi M, et al. Coincidence of COVID-19 epidemic and olfactory dysfunction outbreak. medRxiv 2020