POSITIVE TYPE CONCEPTS IN ORHUN INSTRUCTIONS AND THE FIRST DIWAN OF ALISHER NAVOI

Authors

  • Bayram BILIR

Keywords:

Orkhon Inscriptions, person, perfect human, positive type

Abstract

The Orkhon inscriptions were known through the work of Johann von Strahlenbeg, who was captured by the Russians in the early 18th century. However, the first scientific missions for research purposes could only be sent at the end of the 19th century. The first missions were Finnish research missions sent in 1889-1888. These inscriptions, which provide information about the understanding of the state and administration of the Turkish Bodun (Turkish people), its cultural elements, its relations with its neighbors and cognates, and its social life, contain many elements conceptually. The original works created by Ali Şir Nevayi, who is accepted as the founder of the Uzbek written language and influenced from India in the east to the Ottoman geography in the west, were met with great interest and appreciated in the Turkish World. Over the years, commentaries and dictionaries have been written on his works.

In this study, the use of the concept of positive type, which is the basic element of society and the understanding of the state, in the Orhun Inscriptions and Ali Şir Nevai works will be emphasized and its usage areas will be tried to be determined.

References

Ercilasun, A.B., Türk Kağanlığı ve Türk Bengü Taşları, İstanbul, 2016. S.362.

Tekin, T., Orhun Türkçesi Grameri, 2010 s.10.

Radloff,W., Altürkischen Inschriften Der Mongolei, St. Petersburg, 1895. B. 5-83.

Thomsen V., Inscriptions de`l Orkhon Dechiffrees, Helsingfors, 1896. B. 97-133.

Vambery, H., Noten Zu Den Alttürikchen Inschriften Der Mongolei and Sibiriens, Helsingfors, 1898. B. 26-85.

Melioranskiy, P. M., Pamyatnik v’ Chest Ku’l Tegina, Tipografiya İmperatorskoy Akademii Nauk, St. Petersburg, 1899. B. 60-79.

Orkun, H.N., Eski Türk Yazıtları, Ankara,1936. B. 22-121.

Gabain, A., Altürkishce Grammatik, Hamburg, 1950. B. 247-258.

Malov, S. E., Pamyatniki Drevneturkskoy Pismennosti, İzdatelstvo Akademik Nauk, Moskva, 1951. B. 27-70.

Tekin, T., A Grammar Of Orkhon Turkic, Indiana University, Bloomington, 1968. B. 229-253.

Ergin, M. Orhun Abideleri, Boğaziçi Yayınları, İstanbul, 2008. B. 2-81.

Aydarov, G., Yazık Orhonskih Pamyatnikov Drevnetyurkskoy Pis’mennosti VIII Veka, Alma-Ata: Nauka, 1971. B. 286-334.

Abdurrahmanov, G. & A. Rustamov, Kadimgi Turkiy Til, Ukutuvchi Naşriyeti,Taşkent, 1982. B. 101-114.

Şükürlü, Ә., Qәdim Türk Yazılı Abidәlәrinin Dili, Maarif Nәşriyatı, Bakı, 1993. B. 218-268.

Recebov, E., Memmedov, J., Orxon Jenisey Abideleri, Jazıçı, Bakı, 1993. B. 70-153.

Sıdıkov S., Konkobayev K., Bayırkı Türk Jazusuu (VII-X Qılımdar), ktMU, Bişkek, 2001. B. 54-95.

Sodikov, K. Kük Türk Bitiglari: Matn va Uniŋ Tarixiy Talkini, Taşkent: Davlat Şarkşuoslik İnstituti Naşriyeti, 2004. B. 76-120.

Bazılhan, N.. Kazakstan Tarihi Turalı Türki Derektemeleri II: Köne Türik Bitiktastarı Men Eskertkişteri (Orhon, Yenisey, Talas), Almatı: “Dayk-Press”. 2005. B. 63-118.

Geng, Shimin. Gudai Tujue Wen Bei Ming Yanjiu [Eski Türk Yazıtları Araştırmaları], Beijing: Zhongyang Minzu Daxue Chubanshe. 2005. B. 94-223.

Berta, Á. Sözlerimi İyi Dinleyin: Türk ve Uygur Runik Yazıtlarının Karşılaştırmalı Yayını, Çev. E. YILMAZ, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları. 2010. B. 127-189.

Karcaubay, S.. Orhon Muraları: II Kitap (Tüpnüska, Okılımı, Audarması, Tüsiniktemesi), Almatı: Abzal-Ay Baspası. 2012. B. 165-200.

Xudiyev,N., Qәdim Türk Yazılı Abidәlәrinin Dili, Bakı 2015. B. 188-237.

Günay Kut, “Ali Şir Nevai”, TDV İslam Ansiklopedisi, 2. Cilt. İstanbul 1989, s. 449-453.

Bulut, S. “Asya Coğrafyası'nın Büyük Edibi Ali Şîr Nevâî’nin Hayatı, Edebi Kişiliği, Eserleri ve Türk Dili'ne Katkıları”.Asya Studies, 1 (Number: 1), 2017, 23-41. DOI: 10.31455.

Kaya, Ö., “Ali Şir Nevainin Divanları”, Modern Türklük Araştırmaları Dergisi. C.4 S. 1. Mart 2007 s. 47-55.

Tarlan, A., N., Ali Sir Nevâyî, İstanbul: İstanbul Üniversitesi Yay.1942, s. 8.

Özdarendeli Nursel, (2002). Ali Şir Nevai İlk Divanı, Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yayımlanmamış Doktora Tezi.

Published

2022-01-29