ART OF WORD UTAGE, WORD PEARL AND PLACE IN ALISHER NAVAI’S WORKS
Keywords:
Nevâyî, Eastern Turkish (Chagatai), Word, Word Pearl, spiritAbstract
Undoubtedly, the last founding artist in the entire history of Turkish literature is Alisher Navai (1441-1501). Navai, who studied in deep-rooted cultural centers, learned the science, social, religious and artistic sciences of the period from famous teachers, and gained inspiration from Sufis such as Kemal Tevbetî, Ebul-Lays Semerkandî and Abdurrahman Jami, guided the culture, science, civilization and art life of his country. When his verse and prose works are examined in terms of philology, it is indisputable that he is a master of Turkish with all his subtleties and rhetoric, that he has carried the tradition to the highest level by both continuing the tradition and bringing innovations, and that he is a competent name in rhetoric and logic. Nevâyî shows his ability to construct in all kinds of things he wants to write, in an appropriate style. On the word and its source which is the basis of language, in the introduction of his works such as Dîbâçe, Hamse, Muhakemetü'l-Lugateyn and Mîzânü'l-Evzân, Nazmü’l-Cevâhir he writes couplets about the word. In this article, his views on the emergence of word, heart, reason and word will be emphasized.
References
Alışık C. Eralp. Orta Asya Türk-Moğol Tarihçiliğinde Türk Soylu Toplulukların Ortak Tarihî ve Edebî Anlayışı Üzerine Katkılar // XI. Milli Türkoloji Kongresi Bildirileri 11-13 Kasım, Cilt I, İsanbul, 2014, s. 171-185.
Alışık C. Eralp. Timürlü Devlet Geleneğinde Hoca Ahmed Yesevî Mîrâsının Yeri // Geçmişten Geleceğe Uluslararası Hoca Ahmed Yesevi Sempozyumu. 26-28 Eylül, Uluslararası Türk Akademisi, Abay Üniversitesi, İstanbul Üniversitesi, Türk Ocakları İstanbul Şubesi, İstanbul, 2016.
Cürcânî Abdülkâhir. Çeviren: Zekeriya ÇELİK. Esrâru’l-Belâgat. – İstanbul: Litera Yayıncılık, 2018.
Coşkun Menderes. Sözün Büyüsü Edebi Sanatlar, 3. Baskı. – İstanbul, Dergâh Yayınları, 2012.
Kut Günay. Ali Şir Nevai Garâ'ibü's-Sıgar. – Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 2000.
Değirmençay Prof. Dr. Veyis. Dîvân-ı Kebîr’de Söz ve Sözün Önemi // Doğu Esintileri İranoloji, Fars Dili ve Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, Sayı: 13, 2020/2. – Erzurum: Atatürk Üniversitesi Yayını, 2020, s. 69-116.
Web: www.doguesintileri.com
Duman Dr. Mehmet Akif. Retorikten Belâgate Mecâzdan Metafora. – Ankara: Nobel Yayınları, 2019.
Eckmann Janos. Çev.: Günay Karaağaç. Çağatayca El Kitabı. – İstanbul, 1988.
Eraslan Prof. Dr. Kemal. Alî Şîr Nevâyî –Mîzânu’l-Evzân. – Ankara: TDK Yayını, 1993.
Alpay-Tekin Doç. Dr. Gönül. Alî-Şîr Nevâyî Ferhâd ü Şîrîn. – Ankara: Türk Dil Kurumu Yayını, 1994.
Seyhan Tanju. Alî Şîr Nevâyî - Hayretü’l-Ebrar (Karşılaştırmalı Metin), Cilt I, Kesit Yayınların, Dr. Tezi olarak hazırlayan: Muhammed Sabir, Yayıma Hazırlayan: Tanju Seyhan. – İstanbul, 2016.
İbn Fûrek. Çev.: Ahmet YILDIRIM, Abdülgaffar ASLAN. 2014. El-İbâne An Turuki’l-Kâsıdîn (Tasavvuf Istılahlar). – İstanbul: Türkiye Toplu Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı, 2014.
Arat Reşit Rahmeti. Kutadgu Bilig I METİN, 2. Baskı. – Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları, 1979.
Kılıç Hulusi. Esrârü’l-Belâga. TDV İslâm Ansiklopedisi, 11. Cilt. – İstanbul: 1995.
Barutçu Özönder F. Sema. Alî Şîr Nevâyî Muhakemetü’l-Lugateyn. – Ankara: Türk Dil Kurumu Yayını, 1996.
Sekkâkî Ebû Ya’kûb. Çeviren: Zekeriya ÇELİK. Miftâhu’l-Ulûm Belâgat. – İstanbul: Litera Yayıncılık, 2017.
Tören Dr. Hatice. 2001. Alî Şîr Nevâyî Sedd-i İskenderî (İnceleme-Metin). – Ankara: Türk Dil Kurumu Yayını, 2001.
Tokyürek Hacer. Eski Uygur Türkçesinde “köŋül” Sözü, Bilig, Sayı: 66, 2013, s. 247-272.
Türk Vahit. Lehçeler Arası İlişkiler ve Oğuz Türkçesinde Bir Nevai Eseri, Türklük Bilimi Araştırmaları – TÜBAR (28), 2012.
Yalsızuçanlar Sadık. Nizami – Mahzen-i Esrar. – İstanbul: Antik Dünya Klasikleri, 2008.
