АЛИШЕР НАВОИЙ ДЕБОЧАЛАРИДА САЖЪ САНЪАТИНИНГ ЎРНИ
##article.subject##:
девон, дебоча, услуб, сажъ санъати, тўлиқ сажъ(сажъи мутавозий), қофияли сажъ (сажъи мутарраф), вазндош сажъ(сажъи мутавозин).##article.abstract##
Мақолада дебочаларнинг шоирлар ҳаёти ва ижодини ўрганишда муҳим ва ишончли манба сифатидаги аҳамияти, дебоча ва унинг ўзига хос хусусиятлари ҳақида фикр юритилади. Хусусан, девон дебочалари масалаларнинг қўйилиши ва мазмуни, композицияси ва баён услуби жиҳатидан алоҳида аҳамиятга эга эканлиги таъкидланади. Дебочада шоирнинг таржимаи ҳолига оид маълумотлар, адабий фаолияти, асарларнинг яратилиши тарихи, адабий-эстетик қарашлари акс этади. Дебоча шарқона классик услубда битилиб, баёнда сажъ санъатини қўллаш устунлик қилади. Мақолада Алишер Навоийнинг “Бадоеъ ул-бидоя” ва “Хазойин ул-маоний” девонлари дебочаларида қўлланган сажъ санъати намуналари ўрганилган. Сажъ дебочаларнинг асосий услубий хусусиятларидан бири эканлиги ва уни қўллашдаги шоир маҳорати масаласи таҳлил қилинган. Дебочада қўйилган масалалар моҳиятини ёритишда сажънинг уч тури – сажъи мутавозий, сажъи мутарраф ва сажъи мутавозиндан фойдаланишнинг аҳамияти таҳлилга тортилган.
Библиографические ссылки
Абдураҳмон Жомий «Воситат ул-иқд», «Хотимат ул-ҳаёт». Иккинчи ва учинчи девонлар. Танқидий матн. – М., 1980.
Абдураҳмон Жомий «Фотиҳат аш-шабоб». Биринчи девон. Танқидий матн. – М., 1978.
Алишер Навоий асарлари луғати. / Порсо Шамсиев таҳрири остида. – Тошкент: Фан, 1971.
Алишер Навоий. Бадоеъ ул-бидоя. МАТ, 20-жилдлик, 1-жилд. – Тошкент: Фан, 1987.
Алишер Навоий. Ғаройиб ус-сиғар.МАТ, 20-жилдлик, 3-жилд. – Тошкент: Фан, 1989.
Алишер Навоий. Тўла асарлар тўплами, 10-жилдлик, 1-жилд. – Тошкент: Ғафур Ғулом номидаги НМИУ, 2011.
Алишер Навоий. Тўла асарлар тўплами, 10-жилдлик, 4-жилд. – Тошкент: Ғафур Ғулом номидаги НМИУ, 2011.
Алишер Навоий: қомусий луғат. 1-2-жилдлар. / Масъул муҳаррир: Ш.Сирожиддинов. – Тошкент: Шарқ, 2016.
Атоуллоҳ Ҳусайний. Бадойиъу-с-санойиъ. – Тошкент: Ғафур Ғулом номидаги Адабиёт ва санъат нашриёти, 1981. 10. Бертельс Е.Э. Избранные труды. История персидско-таджикской литературы. ИВЛ. – М.: 1960, стр. 438.
Иззат Султон. Адабиёт назарияси. – Тошкент: Ўқитувчи, 2005.
Исҳоқов Ё. Навоий ва ўзбек шеъриятидаги услублар масаласи // Ўзбек тили ва адабиёти, 1990, 5-сон.
Исҳоқов Ё.Навоий поэтикаси. – Тошкент: Фан, 1983.
Саноий. Девон. ЎзРФАШИ, қўлёзма, инв.№ 760.
Саримсоқов Б. Ўзбек адабиётида сажъ. – Тошкент: Фан, 1978.
Хусрав Деҳлавий. Девон, «Васат ул-ҳаёт», ЎзРФАШИ, инв. №9661/III.
Хусрав Деҳлавий. Девон, «Ғуррат ул-камол», ЎзРФАШИ, инв. № 178.
Хусрав Деҳлавий. Девон, «Ғуррат ул-камол», ЎзРФАШИ, инв. № 9661/VI.
Хусрав Деҳлавий. Девон, «Туҳфат ус-сиғар», ЎзРФАШИ, инв. №9661/I.
Шомуҳамедов Ш., Мусаев Б. Амир Хусрав Деҳлавий. – Тошкент: 1971.
Ҳайитметов А. Алишер Навоий бадиий-поэтик услуби юзасидан мулоҳазалар.// Ўзбек адабиёти тарихи масалалари. – Тошкент: Фан, 1976.
