ҲИНД-ЭРОНИЙЛАР МУАММОСИ ТАРИХШУНОСЛИГИГА ДОИР МУЛОҲАЗАЛАР (БАҚТРИЯ-МАРҒИЁНА АРХЕОЛОГИК МАЖМУАСИ МИСОЛИДА)

##article.authors##

  • Хуррамов Хайитмурод Бобоқул ўғли

##article.subject##:

Эрон платоси, Балужистон, ҳинд-эронийлар, Ригведа, Авеста, Андронова маданияти, дашт кўчманчилари, Сополлитепа, Жарқўтон.

##article.abstract##

Ҳинд-эрон тили икки тармоққа эга бўлган тил қурилиши бўлиб, улардан бири Эронга, иккинчиси Шимолий Ҳиндистонга борган. Уларнинг бу янги ватанларга келиш вақти одатда милоддан аввалги II минг йиллик ҳисобланади. Эронда ва Ҳиндистоннинг шимолида бирорта ҳам Андроново типидаги артефакт аниқланмаган, аммо Эрон платосида ва Балужистонда Бақтрия Марғиёна материаллари борлиги ҳақида кўплаб далиллар мавжуд. Бироқ, бу материалларнинг милоддан аввалги I минг йилликдаги давомийлигини кузатиш ва уларни эрон тилида сўзлашувчиларнинг маълум маданиятлари - Мидия ёки Аҳамонийлар (ёки уларнинг тахминий темир даври аждодлари) билан боғлашнинг иложи йўқ. Милоддан аввалги II минг йилликнинг Эрон ва Шимолий Ҳиндистонга бевосита таъсир кўрсатган ягона интрузив археологик маданияти Бақтрия-Марғиёна археологик мажмуасидир, лекин уни Эрон платосида кейинги милоддан аввалги II ва I минг йиллик археологик маданиятларининг ривожланиши билан боғлаб бўлмайди. Ушбу мақолада ҳинд-эронийлар муаммоси тарихшунослиги археологик ва ёзма манбалар асосида чуқур таҳлил этилган.

Библиографические ссылки

Klochkov I.S. 1999. Glyptics of Margiana. Ancient Civilizations from Scythia to Siberia 6(2):41–62.

Sarianidi V.I.1998a. Myths of ancient Bactria and Margiana on its seals and amulets. Moscow: Pentagraphic Ltd. 1998b. Margiana and Protozoroastrianism. Athens: Kapon Editions.

Sarianidi,V.I. 1984. “Raskoki monumenta zdaniij na Dashly III,” in Drevnii Baktria, vol. 3. Moscow: Akademia Nauk.

Askarov,A.A. Shirinov,T. 1993. Ranii gordskokoj kultura epochi Bronzi i ioga srednii Azii. Samarkand: Institute of Archaeology.

Sarianidi,V.I.1990. Drevnosti strani Margush. Ashkabad: Akademia Nauk Turkmenskoi. 1998b. Margiana and Protozoroastrianism. Athens: Kapon Editions.

Amiet,P. 1984. L’aˆge des e´changes inter-iraniens. Paris: Editions de la Re´union des Muse´es Nationaux.

Potts, Timothy. 1994. Mesopotamia and the East. Oxford University Committee on Archaeology Monograph 37.

Сарианиди В. Древности страны Маргуш. – Ашхабад: Академия наук Туркменской ССР, 1990г.

Кузьмина Е.Е., Лапин А. Новые находки степной керамики на Мургабе // Проблемы археологии Туркменистана. – Ашхабад: Наука, 1984.

Массон В.М. Древнеземледельская культура Маргианы. – Москва: Наука, 1959.

Gubaev,A, G.Koshelenko, and M.Tosi.1998. The archaeological map of the Murghab Delta: Preliminary reports 1990–1995. Rome: Istituto Italiano per l’Africa et l’Oriente.

Sarianidi,V.I. 1999. Near Eastern Aryans in Central Asia. Journal of Indo-European Studies 27:295–326.

Pratt, Mary, Louise. 1992. Imperial eyes: Travel writing and transculturation. London: Routledge.

Vinogradova, Natalia,M. 1994. The farming settlement of Kangurttut (South Tadjikistan) in the Late Bronze Age. Archaeologische Mitteilungen aus Iran 27:29–47.

Chernykh,S.S. 1992. Ancient metallurgy of the USSR. Cambridge: Cambridge University Press.

Hiebert, Fredrik. 1994. Origins of the Bronze Age oasis civilization in Central Asia. American School of Prehistoric Research Bulletin 42.

Lamberg-Karlovsky,C.C.2000. Excavations at Tepe Yahya: The third millennium. American School of Prehistoric Research Bulletin. In press.

Sarianidi,V.I.1998a. Myths of ancient Bactria and Margiana on its seals and amulets. Moscow: Pentagraphic Ltd.

Mallory,J.P. 1989. In search of the Indo-Europeans. London: Thames and Hudson.

Baghestani, Suzanne. 1997. Metallene Compartimentsiegel aus Ost-Iran Zentralasien und Nord-China. Rahden/Westdorf: Marie Leitdorf.

Amiet,P. 1984. L’aˆge des e´changes inter-iraniens. Paris: Editions de la Re´union des Muse´es Nationaux. Potts, Timothy. 1994. Mesopotamia and the East. Oxford University Committee on Archaeology Monograph 37.

Аскаров А.А. Древнеземледельческая культура эпохи бронзы юга Узбекистана. – Ташкент: Институт археологии, 1977г.

Biscione,R. and L.Bondioli. 1988. “Sapallitepa,” in Bactria: An ancient oasis civilization from the sands of Afghanistan. Edited by G. Ligabue and S. Salvatore. Venice: Erizzo.

Bobomulloev,S. 1999. Discovery of a Bronze Age tomb onthe Upper Zerafshan (in Russian). Stratum Plus, no. 2, pp. 307–14.

Загрузки

##submissions.published##

2022-02-19