ХОЖА АҲМАД ЯССАВИЙ ВА ЯССАВИЙЛИК ТАРИҚАТИ ХОРИЖИЙ ОЛИМЛАР НИГОҲИДА
##article.subject##:
хорижий тадқиқот, тасаввуф, муршид, мурид, сўфий, авлиё, яссавийлик, жаҳрийлик, мақом, манқаба, халифа (издош), Яссавий мақбараси, катта қозон##article.abstract##
Яссавийлик тариқати асосчиси Хожа Аҳмад Яссавий, унинг “Девони ҳикмат”и ва издошлари тўғрисида ўзбек, рус, турк ва қозоқ яссавийшуносларининг қатор тадқиқотларини юқори баҳолаш мумкин. Бироқ хориждаги яссавийшуносликка, хоссатан, инглиз тилида олиб борилган тадқиқотлар алоҳида ўрганилмаганлиги илм аҳлига маълум. Яссавий ва унинг тариқати ҳамда асарлари ҳақида бугунги кунда америкалик яссавийшунос Д.ДиУиснинг ишлари талайгина бўлиб, унинг тадқиқотлари таҳсинга сазовордир. Ушбу мақолада айнан Д.ДиУис ва бошқа олимларнинг Хожа Аҳмад Яссавий ҳаёти, таваллуди, оиласи, издошлари, тариқат мақомлари, мақбара тафсилотлари ҳақидаги қарашлари қиёсий таҳлилга тортилади. Шунингдек, мақолада Ж.Тримингэм, Э.Олворт ва Ж.Гросскаби хориж олимларининг тадқиқотлари ҳам илмий муомалага киритилган.
Библиографические ссылки
Қуръони карим. Тавба сураси. 19-оят. (Furqon. Электрон китоб)
Аҳмад Яссавий. Ҳикматлар. (Нашрга тайёрловчи, сўзбоши ва изоҳлар муаллифи Ҳаққулов И.) -Т.: 1991.
Яссавий, Аҳмад. Девони Ҳикмат. (Нашрга тайёрловчи Абдушукуров Р.) –Т.: 1992
Эшмуҳамедова М. “Девони ҳикмат”нинг қўлёзмалари. Филол. фанлари номзоди... дис. – Т.: 1995.
Туркияда яссавийшунослик: (Хожа Аҳмад Яссавий ҳаёти, ижоди ва тариқати мавзусида турк яссавийшуносликлари билан ўтказилган суҳбатлар тўплами). (Суҳбат қилувчи ва нашрга тайёрловчи Н.Ҳасан.) –Т.: 1999
Ҳасанов Н. Султон Аҳмад Ҳазинийнинг “Жавоҳиру-л-аброр мин амвожил биҳор” асари ва унинг яссавийшуносликдаги илмий-тарихий қиммати. Филол. фанлари номзоди... дис. –Т.: 1999
Аҳмад Яссавий: ҳаёти, ижоди, анъаналари. Тўпловчи нашрга тайёрловчилар И.Ҳаққул, Н.Ҳасан, А.Бектош. -Т.: Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмаси. Адабиёт жамғармаси нашриёти, 2001.-336 б.
Хожа Аҳмад Яссавий. Девони ҳикмат (Янги топилган намуналар). Нашрга тайёрловчи Н.Ҳасан. -Т.: Мовароуннаҳр, 2004.
Хожа Аҳмад Яссавий. Девони ҳикмат. Тўпловчи ва нашрга тайёрловчилар И.Ҳаққул, Н.Ҳасан-Т.: Мовароуннаҳр. 2006.-271 б.
Кароматов Ҳ. Қуръонваўзбекадабиёти. –Т.: Фан. 1993, 39-бет.
Абдураҳмон Гўзал. Яссавий“фақрнома”си. (Усмонли туркчадан таҳрир ва айрим қисқартиришлар билан ўзбекчалаштирувчи: Нодирхон ҲАСАН) Тошкент «Наврўз» нашриёти 2014.
Н.Ҳасан. Яссавийликка доир манбалар ва “Девони ҳикмат” филология фанлари бўйича докторлик (DSc) диссертацияси. Тошкент, 2017 йил.
Аҳмад Яссавий. Девони Ҳикмат. Маҳмуд Ҳасаний. – Т.: Ғ.Ғулом., 1992, 12-бет.
J.S.Trimingham. The Sufi Orders in Islam. Oxford, 1971.
Гордлевский В.А. Ходжа Ахмед Ясеви, / Избр. соч. Т. II. Москва, 1961.
ТримингэмДж.С. Суфийские ордены в исламе. Москва “Наука”. 1989, с.57
Allworth E.A. The Modern Uzbeks (from the Fourteenth Century to the Present. A сultural history) Hoover Ins-n Press, 1995
Köprülü M.F. Turk Edebiyatinda Ilk Mutasavviflar.-(7. Baski) Ankara-1991.;
Yesevi, Ahmed, Divan-i Hikmet’ten Secmeler, Haz. Prof. Dr. Kemal Eraslan, K.B. yay., Ankara, 1983.
MevlanaSafiyud’din. Neseb-name tercumesi. haz. EraslanK.-Ist. 1996. s 25.
Prof. Dr.M.Es’adCosan-H. Uzbay. HaciBektasiVeli. Makalat. Ankara, 1990
Figlali E.R.,Turkiyede Alevilik ve Bektasilik, Ankara 1991, s.109.
Devin DeWeese. “The Masha’ikh-i Turk and the Khojagon: Rethinking the Links Between the Yasavi and Naqshbandi Sufi Traditions” // Journal of Islamic Studies, 7:2 (1996). pp. 180- 207.
Karimov E. Sufism of Seljukid period: myths and realities (Based on the example of Khwaja Ahmad Yasavi). Islamiilimler. Cilt -1. Turkeye. Konya, 2013. 325-336 pp. p.331.
С.М.Демидов. Суфизм в Туркменистане / Эволюция и пережитки. (Ашгабад 1978) с.84- 89, 156.
Jo Ann Gross. The Polemic of “official” and “unofficial” Islam: Sufism in Soviet Central Asia, p.533.
Суфизм в Центральной Азии.(зарубежные исследования)Санк-Петербург, 2001. с.235.
Bodrogligeti, Andras J. E. The Impact of Ahmad Yasavi’sTeaching on the cultural and political life of the turks of Central Asia. Turk DiliArashtirmalariyilligi. Belleten, 1987, Turk TarihKurumuBasim Evi-Ankara, 1992.
Zarcone T. Ahmad Yasawiheros des nouvellesrepubliquescentraasiatiques. C.N.R.S., Paris, France. Pp. 297-321.
