КЕКСАЛИК БИЛАН БОҒЛИҚ ЭВФЕМИЗМЛАРНИНГ ЛИНГВОМАДАНИЙ ТАДҚИҚИ (ХИТОЙ ВА ЎЗБЕК ТИЛЛАРИ МИСОЛИДА)
##article.subject##:
эвфемизм, концепт, лингвомаданият, ибора, маъно, ёш, нафақа,ташқи кўриниш, одоб - аҳлоқ##article.abstract##
Мазкур мақола хитой ва ўзбек лингвомаданиятида “кексалик” концепти билан боғлиқ эвфемизмларнинг тадқиқига бағишланган. Кишилар баъзан бошқалар билан мулоқот чоғида ўзлари хоҳлаган нарсани тўғридан-тўғри айта олмайдиган ёки ибораларнинг ўз маъносида қўллаб, суҳбатдошларини ноқулай аҳволга солиб қўядиган вазиятлар билан тўқнашиб қоладилар. Бундай қийин вазиятлардан чиқиб кетиш мақсадида эвфемизмлар қўлланилади. Эвфемизмлар тақиқланган, айтилиши ножоиз, қўпол, одоб-ахлоқ меъёрларига зид бўлган сўз ва ифодалар ўрнига юмшоқ қўлланишли бўлган сўз ва ифодалардир. Эвфемизмлар халқнинг руҳияти, дунёқараши, урф-одатлари, удумлари, ирим-сиримлари ва инончларини акс эттиради.
Мақолада хитой ва ўзбек лингвомаданиятидаги “кексалик” концепти билан боғлиқ эвфемизмлар “қариликни ифода этувчи эвфемизмлар”, “муҳим саналарни билдирувчи эвфемизмлар”, “донишмандлик ва тажрибани англатувчи эвфемизмлар” сингари мавзуий гуруҳларга ажратилиб тадқиқ этилган. Хитой ва ўзбек лингвомаданиятида “кексалик” концептини ифодалаган эвфемизмларнинг умумий ва ўзига хос жиҳатлари чоғиштириш асносида ёритилиб, уларнинг тил ва маданиятдаги ўрни кўрсатиб берилган.
Библиографические ссылки
Акбарова З. (2007). Ўзбек тилида мурожаат шакллари ва унинг лисоний тадқиқи. Филол. фанлари номзоди дисс. Тошкент.
Аҳмедова Н.Ш. (2008). Ўзбек тилида мурожаат бирликларининг семантик коннотатив тадқиқи. Филол. фанлари номзоди дисс. Тошкент.
Исматуллаева Н. (2020). Конфуций асарларидаги ижтимоий-фалсафий атамалар семантикаси ва уларнинг таржимада берилиши. Тошкент: “Nodirabegim”нашриёти.
Кириллова И. К. (2015). Диалог культур. Концепции развития лингвистики и лингводидактики. Москва: НИУ МГСУ.
Конфуций. (2013). Олдин ўзингга боқ (Ҳикматлар). М.Худойқуловнинг эркин таржимаси. Tошкент: Наврўз.
Шомақсудов Ш., Шораҳмедов Ш. (2001). Маънолар махзани. Тошкент: “Ўзбекистон миллий энциклопедияси”.
Чжан Чань (2013). Эвфемизация в русском и китайском языках: лингвокультурологический и лингвопрагматический аспекты. Дисс канд.
филол.наук. Волгоград.
Wang Xiaoling, Zhang Meng Dong, Hailin. (2012). Cross-Cultural Contrastive Study of English and Chinese Euphemisms // Cross-Cultural Communication. Vol. 8(6). Canadian Academy of Oriental and Occidental Culture.
李军华. 汉语委婉语研究- 北京: 中国社会出版社 2010 年.
Зиямуҳамедов Ж.Т. (2016) Пу Сунглин ва ўрта аср хитой новеллалари. Тошкент: Чўлпон НМИУ.
