ENERGETIK ICHIMLIKLAR TA`SIRIDA OSHQOZON DEVORIDAGI MORFO-FUNKSIONAL O`ZGARISHLAR
##article.subject##:
immunoferment tahlil, pepsinogen 1, pepsinogen 2, energetik ichimlik, qon zardobi, kalamush, oshqozon##article.abstract##
Maqsad: Energetik ichimliklar ta`sirida 36 haftalik oq kalamushlarda oshqozon devoridagi morfo- funksional o`zgarishlarni laborator tekshiruv metodlari yordamida o’rganish.
Tekshiruv usullari: Tadqiqotga sog'lom, erkak jinsli oq kalamushlar jalb qilindi. Tajriba hayvonlari ikki guruhga bo'lindi. Hayvonlardan olingan qon qon namunalarida oshqozondagi morfo-funktsional o'zgarishlar belgilari immunoferment (IFA, ELISA) usul yordamida baholandi. Immumoferment analiz uchun olingan qon namunalari tsentrifuga qilindi va ajratib olingan qon zardobi namunalarida pepsinogen 1 (PG1) va pepsinogen 2 (PG2), onkomarker CA74-2 immunologik tekshiruvlari o'tkazildi.
Olingan natijalar: Olingan ma'lumotlar tahliliga ko'ra, asosiy guruhdagi tajriba hayvonlarida oshqozon devori morfo-funktsional o'zgarishlarining og'irlik darajasi energetik ichimlikning ta'sir muddatiga to'g'ri korellyasion bog'liqligi aniqlandi. Yani 4 hafta davomida EI iste'mol qilinishi natijasida qondagi PG1, PG2 miqdori va PG1/PG2 nisbatining pasayishi kamroq darajada kuzatildi. Tajriba hayvonlari EI ni surunkali (12 hafta) iste'mol qilgan holatda esa PG1, PG2 miqdorining ishonarli darajada kamayganligi aniqlandi. Bu muddatda tajriba hayvonlar qon zardobidagi spesifik antigen CA 74-2 miqdori esa 23,5 barobarga ko'tarilganligi kuzatildi. Energetik ichimlik uzoq muddat davomida qabul qilinganda oshqozon devori morfo-funktsional holatini ko'rsatuvchi pepsinogen 1, 2 miqdori va PG1/PG2 nisbati keskin kamayganligi oshqozon fundal bezlarining shikastlanganligini ko'rsatadi. CA74-2 onkomarkeri kontsentrasiyasi keskin ko'tarilganligi oshqozon devorining bezli epiteliy xujayralarida metaplaziya yuzaga kelganligini bildiradi.
Xulosa. Shunday qilib tajriba hayvonlarida oshqozon devori morfo-funksional xolatidagi o'zgarishlarning o`g`irlik darajasi energetik ichimlikning iste'mol qilish muddatiga tug'ridan to'g'ri korellyasion bog'liq ekanligini ko'rsatdi. Energetik ichimlikni surunkali iste'mol qilgan 9 oylik kalamushlarda PG1 darajasi 79 % ga va PG2 62 % ga, PG1/PG2 nisbati 46 % ga kamaygan va CA 74-2 miqdori 23,5 barobarga ko'tarilgan. Keltirilgan ma'lumotlar oshqozon devori shilliq qavatida atrofiya belgilari yuzaga kelganligidan dalolat beradi.
Библиографические ссылки
Белковец А.В. и соав. Oпыт неинвазивной диагностики атрофического гастрита в текущей клинической практике. //Бюллетень со рамн, том 33, № 4, 2013. С.71-76.
Белковец А.В. и соав. Неинвазивная диагностика фенотипа гастрита в клинической практике: анализ первой тысячи исследованний. //Экспериментальная и клиническая гастроэнтерология // выпуск 115 № 3 2015. C.26-30.
Зайцева А.А., Богданова Т.М. «Онкологические аспекты органов желудочно-кишечного тракта» ФГБОУ ВО «Саратовский государственный медицинский университет имени В. И. Разумовского Минздрава России, [Электронный ресурс] –URL: bogtanmih@mail.ru
Джураев М.Д., Худайбердиева М.Ш. Роль серологического опухоль-ассоциированного маркера СА-72-4 при ранней диагностике рецидива рака желудка. //Сибирский онкологический журнал. 2009. Приложение № 2. С. 63.
Решетников О. В., Курилович С. А., Рагино Ю. И., Молчанова А. Р., Сорокина Н. Н., Кротов С. А., Кротова В. А. Использование иммуноферментного анализа для выявления уровня пепсиногенов в крови. //Гастроэнтерология экспериментальная и клиническая №5/2013, C. 26-30.
Решетников О.В. и соав. Физиологическое и клиническое значение пепсиногенов желудка. // Клиническая медицина. № 3, 2014. C. 26-30.
Шалыгин Л.Д., Р.А. Еганян. Энергетические напитки — реальная опасность для здоровья детей, подростков, молодежи и взрослого населения. Часть 1. Состав энергетических напитков и влияние на организм их отдельных компонентов. //Профилактическая медицина, 1, 2016 10.17116. С. 56-63.
Mubarak R. Effect of Red Bull energy drink on rats’ submandibular salivary glands (light and electron microscopic study). //American Journal of Science, 2012, 8(1): P.366-372.
Raeesa A. Mohamed, Aly M. Ahmed, Tahani Ahmad Al-Matrafi, Ali H. AlRoalle, Musaad A. Alfayez, Deema M. Al-Okaiel, Ahmed F. El Fouhil, Muhammad Atteya, Energy drinks induce adverse histopathological changes in gastric and duodenal mucosae of rats //International Journal of Advanced and Applied Sciences, 5(2) 2018, Pages: 81-89.
Shaxanova Shaxnoza Shavkatovna , Raximov Nodir Maxammatkulovich , Koraboev Fayzullo Tojiboevich , Increase the effectiveness of treatment of multiple osteogenic metastases of kidney and prostate cancer, Journal of reproductive health and uro -nephrology research 2022, vol. 3, issue 2. pp
Samloff M.I. // Gastroenterol. 1982. V. 83. P. 204–209.
Sipponen P. // J. Clin. Gastroenterol. 2001. V. 32. P. 196–202.
Satoru T., Akira I., Hiroshi Y., Yuhkoh K. Serum Pepsinogen Levels in Normal and Experimental Peptic ulcer Rats Measured by Radioimmunoassay. // Chem. Pharm. Bull. 35 (4 )1515-1522(1987) / P.1015-1023.
Nargiza Yusupova, Oripov Firdavs, Eshqobilova Surayyo. Influence of energy drinks on individual systems of the human body //International Journal of Early Childhood Special Education (INT-JECSE) DOI:10.9756/INTJECSE/V14I5.899 ISSN: 1308-5581 Vol 14, Issue 05 2022/ P. 7176-7184
Nargiza Yusupova, Oripov Firdavs. Energy drinks. the composition of energy drinks and the effect on the body of their individual components /tjm - Tematics journal of Microbiology ISSN 2277-2952 Vol-6-Issue-1-2022/https://doi.org/10.5281/zenodo.6464588/P. 24-35/
O.A. Gelashvily. VARIANT OF PERIODIZATION OF BIOLOGICALLY SIMILAR STAGES OF HUMAN AND RAT’S ONTOGENESI// Саратовский наyчно-медицинский жyрнал № 4(22) 2008/ P.125-
Rizaev JA, Khazratov AI, Iordanishvili AK Morphofunctional characteristics of the mucous membrane of the masticatory apparatus in experimental carcinogenesis //Russian Journal of Dentistry. – 2021. – T. 25. – No. 3. – pp. 225-231.