VERTEBROGEN PATOLOGIYA VA TOS A’ZOLARI DISFUNKSIYASI BILAN KECHUVCHI BEMORLARNI BOSHQARISH STRATIFIKATSIYASI: MULTIDISTSIPLINAR YONDASHUV
##article.subject##:
miellopatiya, tos a’zolari disfunktsiyasi, umurtqa kanali stenozi, posttravmatik kaskad, metall konstruksiyalar, xavfni stratifikatsiya qilish, multidistsiplinar yondashuv, umurtqa pog‘onasining degenerativ o‘zgarishlari, urodinamik buzilishlar, orqa miya shikastlanishi bo‘lgan bemorlarni reabilitatsiya qilish.##article.abstract##
Dolzarbligi. Umurtqa pog‘onasi va orqa miya patologiyalari O‘zbekiston Respublikasida muhim tibbiy-ijtimoiy muammolardan biri hisoblanadi. Umurtqa kanali stenozi, metall konstruksiyalar mavjudligi va degenerativ o‘zgarishlar bilan kechuvchi, «posttravmatik kaskad»ni shakllantiruvchi qo‘shma patologiyalarni boshqarish alohida murakkablik tug‘diradi.
Maqsad. Vertebrogen patologiya va tos a’zolari disfunktsiyasi (TAD) mavjud bemorlarni boshqarish bo‘yicha klinik-demografik ko‘rsatkichlar, neyrovisualizatsiya natijalari va xavf omillariga asoslangan stratifikatsiya algoritmini ishlab chiqish.
Materiallar va usullar. Miellopatiya va TAD aniqlangan 250 nafar bemorning tibbiy hujjatlari retrospektiv tahlil qilindi (o‘rtacha yosh 38,6 ± 12,4 yil). ASIA shkalasi asosida nevrologik baholash, urodinamik tekshiruvlar, MRT/KT va statistik tahlil usullari qo‘llanildi.
Natijalar. Bemorlarda posttravmatik miellopatiya ustunlik qildi (68%), ularning 82% ida «posttravmatik kaskad» tipidagi degenerativ o‘zgarishlar aniqlandi. Umurtqa kanali stenozining 50% dan ortiq bo‘lishi TAD og‘irligi bilan yuqori darajada bog‘liq bo‘ldi (r = 0,82; p < 0,001). Siydik tutilishi (62%) ko‘proq bo‘yin umurtqa pog‘onasi shikastlanishlarida kuzatildi. Asosiy xavf omillari: 50 yoshdan katta bo‘lish, stenozning 70% dan ortiq darajasi va siydik tutilishining mavjudligi.
Xulosa. Bemorlarni uch bosqichli stratifikatsiya qilish va differensial boshqaruv taktikalari taklif etildi. Davolash samaradorligini oshirish uchun nevrolog, vertebrolog, urolog va reabilitatsiya mutaxassisini o‘z ichiga olgan multidistsiplinar yondashuv zarurligi tasdiqlandi.
Библиографические ссылки
World Health Organization. International perspectives on spinal cord injury. Geneva: World Health Organization; 2013.
Муминов А.М., Касымов Ш.С., Махмудов Б.Р., и др. Анализ структуры и причин травм спинного мозга в Узбекистане. // Нейрохирургия и неврология Узбекистана. 2020;2(1):45-51.
Cameron AP, Rodriguez GM, Schomer KG. Systematic review of urological followup after spinal cord injury. J Urol. 2012;187(2):391-397. doi:10.1016/j.juro.2011.10.039.
Groah SL, Charlifue S, Tate D, et al. Spinal cord injury and aging: a systematic review. Spinal Cord. 2012;50(6):413-419. doi:10.1038/sc.2012.14.
Кавалерский Г.М., Макушкин В.Г., Русаков А.В. и др. Анализ структуры травм позвоночника и спинного мозга в Российской Федерации. Хирургия позвоночника. 2015;12(3):11-18. doi:10.14531/ss2015.3.11-18.
Singh A, Tetreault L, Kalsi-Ryan S, Nouri A, Fehlings MG. Global prevalence and incidence of traumatic spinal cord injury. Clin Epidemiol. 2014;6:309-331. Published 2014 Aug 12. doi:10.2147/CLEP.S68889.
Fehlings MG, Tetreault L, Nouri A, et al. The aging degenerative cervical spine: the role of disc degeneration, ligamentous hypertrophy, and spondylosis in the development of degenerative cervical myelopathy. Neurosurgery. 2015;77 Suppl 4:S1-S5. doi:10.1227/NEU.0000000000000921.
Nouri A, Tetreault L, Singh A, Karadimas SK, Fehlings MG. Degenerative cervical myelopathy: epidemiology, genetics, and pathogenesis. Spine (Phila Pa 1976). 2015;40(12):E675-E693. doi:10.1097/BRS.0000000000000913.
Kato S, Nouri A, Wu D, et al. Impact of spinal cord compression and duration of symptoms on functional outcomes in patients with degenerative cervical myelopathy: analysis of a prospective multicenter cohort of 788 subjects. J Neurosurg Spine. 2019;31(5):668-677. doi:10.3171/2019.4.SPINE19110.
Lee YH, Kim S, Lim D, et al. CT myelography for the evaluation of spinal canal stenosis after posterior lumbar interbody fusion: a comparison with MRI. Eur Spine J. 2017;26(3):865-872. doi:10.1007/s00586-016-4824-3.
Panicker JN, Fowler CJ, Kessler TM. Lower urinary tract dysfunction in the neurological patient: clinical assessment and management. Lancet Neurol. 2015;14(7):720-732. doi:10.1016/S1474-4422(15)00059-0.
de Groat WC, Griffiths D, Fowler CJ. The neural control of micturition. Nat Rev Neurosci. 2015;16(10):619-631. doi:10.1038/nrn4001.
Panicker JN, de Seze M, Fowler CJ. Rehabilitation of bladder and bowel dysfunction in spinal cord injury. Spinal Cord. 2018;56(8):731-737. doi:10.1038/s41393-018-0131-7.
Cameron AP, Wallner LP, Forchheimer MB, et al. Medical and psychosocial complications associated with method of bladder management after traumatic spinal cord injury. Arch Phys Med Rehabil. 2011;92(3):449-456. doi:10.1016/j.apmr.2010.11.013.
Panicker JN, de Seze M, Fowler CJ. Rehabilitation of bladder and bowel dysfunction in spinal cord injury. Spinal Cord. 2018;56(8):731-737. doi:10.1038/s41393-018-0131-7.
Tetreault L, Nouri A, Singh A, Fehlings MG. Predictors of outcome in patients with degenerative cervical myelopathy undergoing surgical treatment: results from a prospective multicenter AOSpine International study. Neurosurgery. 2020;86(5):E325-E333. doi:10.1093/neuros/nyz409.
Адамбаев З.И. Комплексная консервативная терапии больных со стенозом позвоночного канала поясничного отдела позвоночника. Meditsinskie novosti. 2019;(8):47–9.
Адамбаев З.И., Киличев ИА. Эффективность консервативной терапии у больных со стенозом позвоночного канала. Tibbiyotda yangi kun. 2019;2(26):84–9.