ТУРЛИ МАРОТАБАЛИ ОВҚАТЛАНИШ ТАШКИЛ ЭТИЛГАН МАКТАБГАЧА ТАЪЛИМ МУАССАСА ТАРБИЯЛАНУВЧИЛАРИНИНГ МАҲСУЛОТЛАРНИ ҲАҚҚОНИЙ ИСТЕЪМОЛ ҚИЛИШИНИ ҚИЁСИЙ БАҲОЛАШ
##article.subject##:
ҳақиқий овқатланиш, озиқ-овқат маҳсулотлари тўплами, овқатланиш частотаси, меню раскладка, йил фасли, 3-6 ёшли болалар, мактабгача таълим муассасалари##article.abstract##
Мақолада Тошкент шаҳрида яшовчи болалар ўртасида ташкил этилган овқатланишнинг мавсумийлиги ва частотасини ҳисобга олган ҳолда мактабгача ёшдаги болаларнинг ҳақиқий овқатланиш ҳусусиятлари келтирилган. Норационал ва номутаносиб овқатланиш, ҳамда овқатланиш тартибининг нотўғрилиги, шунингдек овқатланишнинг болалар физиологик эҳтиёжларига мос келмаслиги тадқиқот ишининг долзарблигидан асос беради. Тадқиқотнинг мақсади: мактабгача таълим муассасаларида овқатланиш частотаси ва йил фаслига қараб болалар томонидан озиқ-овқат маҳсулотларининг турли хиллиги (ассортименти) ва миқдорини ҳақиқий истеъмолига қиёсий баҳо бериш. Тадқиқот материаллари ва усуллари. Бу мақсадни амалга ошириш учун Тошкент шаҳрида жойлашган 9-10,5 ва 12 соатлик болалар бўлган ҳамда кунига 3-, 4 - ва 5 маҳал овқатланиш тартиби ташкил этилган мактабгача таълим муассасаларида (МТМ) ўрганилди ҳамда 244 та меню раскладка тузиб чиқилди. Мактабгача таълим муассасаларида тарбияланувчилар томонидан турли хил овқатланиш вақтлари бўйича маҳсулотларни ҳақиқий истеъмол қилиниши ҳақидаги маълумотларнинг қиёсий таҳлили йилнинг қиш-баҳор ва ёз-куз фаслларида бошоқли дон ва макарон маҳсулотларидан фойдаланиш бўйича физиологик меъёрларнинг ортиқчалиги аниқланди (101,2 - 166,3%, шунингдек, 5 маҳал овқатланадиган мактабгача таълим муассасаларида тухумни ортиқча истеъмол қилиш (140-160%), 4 марта овқатланадиган мактабгача таълим муассасасида гўшт ва парранда гўшти (120,1-122,5%); деярли барча ўрганилган муассасаларда балиқ, қуруқ мевалар, пишлоқ ва/ёки творог, какао кукуни ва картошка унидан тайёрланган ичимликларни тутувчи овқатланиш рациони йўқ эканлиги аниқланди. Хулоса: ўрганилган МТМларда йилнинг қиш-баҳор ва ёз-куз даврида болаларнинг овқатланишида сезиларли камчиликлар мавжуд. Олинган маълумотлар мактабгача таълим муассасалари ходимларининг мактабгача ёшдаги болаларни тўғри овқатланиш масалалари бўйича билим даражасини ошириш зарурлигини кўрсатади.
Библиографические ссылки
Баратова С., Ким О., Мавлянова З. Оценка антропометрических показателей и гармоничности физического развития спортсменок //Журнал вестник врача. – 2019. – Т. 1. – №. 4. – С. 40-42.
Бурханова Г., Мавлянова З., Ким О. Влияние спортивного питания на физическое развитие детей и подростков с повышенной физической нагрузкой //Журнал проблемы биологии и медицины. – 2017. – №. 4 (97). – С. 24-26.
Грицина О.П., Яценко А.К., Транковская Л.В., Дыняк Г.С., Шерстнёва Е.П. Способ мониторинга фактического питания населения //Медицина. Социология. Философия. Прикладные исследования. – 2022. - №6. – С. 85-87.
Лир Д.Н., Перевалов А.Я. Анализ фактического домашнего питания проживающих в городе детей дошкольного и школьного возраста //Вопросы питания. – 2019. - №88(3). - С. 69-77. doi:10.24411/0042-8833-2019-10031.
Мавлянова З. Ф. Болалар бош мия фалажи билан оғриган нутритив статус //Science and Education. – 2023. – Т. 4. – №. 2. – С. 345-351.
Пряничникова Н.И., Маринченко Е.А., Мажаева Т.В. Оценка питания и обеспеченности микронутриентами детей дошкольного возраста //Актуальные вопросы современной медицинской науки и здравоохранения: Матер. IV Междунар. (74 Всеросс.) научн.-практ. конф. – 2019. – С. 764-769.
Тапешкина Н.В., Коськина Е.В., Ягнюкова Н.В., Корсакова Т.Г., Логунова Т.Д. Актуальные аспекты организации питания дошкольников //Гигиена и санитария. – 2021. - №100 (7). – С. 724-729.
Филимонов С.Н., Тапешкина Н.В., Коськина Е.В., Власова О.П., Ситникова Е.М., Свириденко О.А. Состояние фактического питания детей школьного возраста //Гигиена и санитария. – 2020. - №99 (7). – С. 719-724.
Худойкулова Ф. В. и др. THE STRUCTURE, AGE FEATURES, AND FUNCTIONS OF HORMONES //PEDAGOG. – 2023. – Т. 6. – №. 1. – С. 681-688.
Bellows L.L., Lou Yu., Nelson R., Reyes L.I., Brown R.C., Mena N.Z., Boles R.E. A narrative review of dietary assessment tools for preschool-aged children in the home environment. Nutrients. 2022;14(22):4793. doi: 10.3390/nu14224793.
Dalrymple K.V., Flynn A.C., Seed P.T., et al. Associations between dietary patterns, eating behaviors, and body composition and adiposity in 3-year-old children of mothers with obesity. Pediatric obesity. 2020;15(5):e12608. https://doi.org/10.1111/ijpo.12608.
Garrido-Miguel M., Oliveira A., Cavero-Redondo I., Álvarez-Bueno C., et al. Prevalence of overweight and obesity among european preschool children: a systematic review and meta-regression by food group consumption. Nutrients. 2019;11(7):1698. https://doi.org/10.3390/nu11071698.
Geserick M., Vogel M., Gausche R., et al. Acceleration of BMI in early childhood and risk of sustained obesity. N Engl J Med. 2018;379(14):1303-1312. https://doi.org/10.1056/NEJMoa1803527.
Jarman M., Edwards K., Blissett J. Influences on the dietary intakes of preschool children: a systematic scoping review. International Journal of Behavioral Nutrition and Physical Activity. 2022;19:20.
Mavlyanova Z. et al. Роль питания и питьевого режима в подготовке юных спортсменов, тренирующихся в условиях жаркого климата. – 2021.
Mavlyanova Z. F. Nutritional status and its condition in patients with cerebral palsy //Problems of biology and medicine. – 2019. – №. 4. – С. 216-222.
Rizaev J.A, Rahimov N.M., Kadirov X.X., Shaxanova Sh.Sh. (2023). Oncoepidemiological assessment of the incidence and mortality of prostate cancer for the period 2015-2020 in the cross section of the republic of uzbekistan and individual regions. Open Access Repository, 4(3), 1108–1113. https://doi.org/10.17605/OSF.IO/J3KWB
Ronoh A., Were M.G., Wakhu-Wamunga F., Wamunga J. Food consumption patterns among pre-school children 3-5 years old in Mateka, Western Kenya. Food and Nutrition Sciences. 2017;8:801-811. doi: 10.4236/fns.2017.88057.
Sdravou K., Emmanouilidou-Fotoulaki E., Mitakidou M-R., Printza A., Evangeliou A., Fotoulakia M. Children with diseases of the upper gastrointestinal tract are more likely to develop feeding problems. Ann Gastroenterol. 2019;32(3):217–233. doi: 10.20524/aog.2019.0348.
Sirasa F., Mitchell L., Harris N. Dietary diversity and food intake of urban preschool children in North-Western Sri Lanka. Maternal and child nutrition. 2020;16(4): 16:e13006. https://doi.org/10.1111/mcn.13006.
Sjölund J., Kull I., Bergström A., et al. Allergy-related diseases in childhood and risk for abdominal pain-related functional gastrointestinal disorders at 16 years - a birth cohort study. BMC Medicine. 2021; 19:14.
Ризаев, Ж., Шомуродов, К., & Агзамова, С. (2022). МЕДИЦИНСКАЯ РЕАБИЛИТАЦИЯ БОЛЬНЫХ С ПЕРЕЛОМАМИ СКУЛО-ОРБИТАЛЬНОГО КОМПЛЕКСА. Журнал стоматологии и краниофациальных исследований, 1(2), 8–11. https://doi.org/10.26739.2181-0966-2020-2-1
Иногамов Ш. М., Садиков А. А., Ризаев Ж. А. МЕТОДЫ ПРОФИЛАКТИКИ ПОВРЕЖДЕНИЯ ЗУБОЧЕЛЮСТНОГО АППАРАТА СРЕДИ СПОРТСМЕНОВ, ЗАНИМАЮЩИХСЯ КОНТАКТНЫМИ ВИДАМИ СПОРТА //Биология. – 2021. – №. 1. – С. 125.
Раимкулова Д. Ф., Ризаев Ж. А., Садиков А. А. Оценка дисфункции эндотелия и окислительного стресса у спортсменов различного вида спорта //Проблемы биологии и медицины. – 2020. – Т. 5. – №. 122. – С. 109-112.