АНАЛИЗ О ПРОБЛЕМЕ КОЛИЧЕСТВО И РЕГИОНАЛЬНОЕ РАСПОЛОЖЕНИЕ УЗБЕКОВ В АФГАНИСТАНЕ

Авторы

  • Норкучкаров Хушвакт Эшназарович

Ключевые слова:

Афганистан, узбеки, население, регион, регион, провинция, этническая принадлежность, село, тюркоязычное население, этнический состав, иммигранты-узбеки

Аннотация

В статье описывается количество и региональное расположение узбеков в Афганистане со второй половины XIX века до наших дней, иммиграция в Центральной Азии и влияние общественно-политических процессов в стране раскрывается с помощью различными источниками: данные интернета, научная литература, архивы, официальные интернет-газеты, периодические издания и журналы, которые представленные данные, отчеты различных статистических организаций, сравнительный анализ мнений официальных представителей, вызывают различия между ними и их причинами.

Библиографические ссылки

Мирзиёев Ш.М. Афғонистон бўйича “Тинчлик жараёни, хавфсизлик соҳасида ҳамкорлик ва минтақавий шериклик” мавзусида ўтказилган халқаро конференциядаги нутқи // “Халқ сўзи” газетаси, № 59-60 (7017-7018) – сон, 2018 йил 28 март. (Mirziyoev Sh.M. Speech of the International Conference on Afghanistan "Peace Process, Security Cooperation and Regional Partnership" // Khalk Suzi newspaper, No. 59-60 (7017-7018), March 28, 2018.)

“Афғонистон ХХ ва ХХI асрлар чораҳасида: тарихий, иқтисодий-ижтимоий, сиёсий жиҳатлари ва унинг Марказий Осиё мамлакатлари билан ўзаро муносабати масалалари” халқаро илмий-амалий конференция материаллри тўплами, (Тошкент, 2019 йил 21-22 июнь). (Proceedings of the International Scientific and Practical Conference "Afghanistan at the Crossroads of the 20th and 21st Centuries: Historical, Socio-Political, Political Aspects and Their Relationships with the Central Asian Countries," (Tashkent, June 21-22, 2019).

https://uz.wikipedia.org/wiki/Afg%CA%BBoniston

Ўзбекистон миллий энциклопедияси. – Тошкент, 2000, I жилд, 524-бет. (The National Encyclopedia of Uzbekistan. – Tashkent, 2000, Volume I, page 524.)

https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A3%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%B8_%D0%B2_%D0%90%D1%84%D0%B3%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B5

https://ru.wikipedia.org/w/index.php?title=Узбеки&oldid=103460961

Dupree Л., «Afghānistān: (IV.) ethnocgraphy», в энциклопедии Iranica, Online Edition 2006.

Справочник ЦРУ «Страны мира» ( Directory of the CIA "Countries of the world")

South Asia : Afghanistan - The World Factbook - Central Intelligence Agency. www.cia.gov. Дата обращения 18 марта 2019.

«Опрос населения Афганистана - Афганистан в 2006 году», Азиатский Фонд, технической помощи со стороны Центр по изучению развивающихся стран (ЦСО, Индия) и афганских Центр Социально-экономические и научно-исследовательский Мнение(ACSOR), Кабул, 2006, PDF (10. “Afghanistan Population Survey - Afghanistan in 2006”, Asian Foundation, Technical Assistance from the Center for the Study of Developing Countries (CSO, India) and the Afghan Center for Socio-Economic and Research Opinion (ACSOR), Kabul, 2006, PDF)

go.com/images/PollingUnit/1083a1Afghanistan2009.pdf ABC News / BBC / ARD Poll - AFGHANISTAN: WHERE STAND STAND Archived July 15, 2013 on Wayback Machine, February 9, 2009, p. 38-40

Центральная статистическая организация Афганистана. Статистический ежегодник за 2007/2008 гг. (Central Statistical Organization of Afghanistan. Statistical Yearbook 2007/2008)

Central Statistics Organization of Afghanistan

"Uzbek,".Encyclopædia Britannica. Archived from the original on 2011-11-27. Retrieved 2011-11-06.

https://en.wikipedia.org/Ethnic groups in Afghanistan

"Afghan Population: 34,940,837 (July 2018 est.) [Uzbeks = 11%]" (https://www.cia.gov/library/publications/resources/the-world factbook/geos/af.html).Central Intelligence Agency (CIA). The World Factbook. Retrieved 13 April 2019.

https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Uzbeks&oldid=927902712

"Ethnic groups: Pashtun 42%, Tajik 27%, Hazara 9%, Uzbek 9%, Aimak 4%, Turkmen 3%, Baloch 2%, other 4%". The World Factbook. Central Intelligence Agency (CIA). Archived from the original on 2013-10-14. Retrieved 2010-09-18. // "Country Profile: Afghanistan" (PDF). Library of Congress Country Studies on Afghanistan. August 2008. Archived (PDF) from the original on February 26, 2005. Retrieved October 10, 2010.

"Ethnic Groups". Library of Congress Country Studies. 1997. Archived from the original on 2009-01-10. Retrieved 2010-10-08. // "The World Factbok – Afghanistan". The World Factbook/Central Intelligence Agency. University of Missouri. October 15, 1991. Archived from the original on April 27, 2011. Retrieved 2011-03-20. _#_Ethnic divisions: Pashtun 50%, Tajik 25%, Uzbek 9%, Hazara 12-15%; minor ethnic groups include ChaharAimaks, Turkmen, Baloch, and other. // "PEOPLE – Ethnic divisions:". The World Factbook/Central Intelligence Agency. University of Missouri. January 22, 1993. Retrieved 2011-03-20. Pashtun 38%, Tajik 25%, Uzbek 6%, Hazara 19%; minor ethnic groups include ChaharAimaks, Turkmen, Baloch, and others.

Marlene Laruelle, Sebastian Peyrouse, Vera Axyonova. The Afghanistan – Central Asia relationship: What role for the EU? EUCAM Working Paper No. 13. P. 8. WWW.EUCENTRALASIA.EU

Library of Congress – Federal Research Division. Country Profile: Afghanistan, August 2008.

Князев А.А. История Афганской войны 1990-х гг. и ревращениеАфганистана в источник угроз для Cентральной Азии / Изд-во КРСУ. Изд-е2-е, переработ. и доп. - Бишкек, 2002. – С. 21-22. (Knyazev А. History of the afghan war in1990’s and the transformation of Afghanistan into a source of instability in Central Asia/ KRSU Publishing. Second edition, re-cast and supplementary – Bishkek, 2002. – P. 21-22.)

Назаров Н. Афғонистон ўзбеклари. – Тошкент, 2011. ( N.Nazarov. Uzbeks of Afghanistan. – Tashkent, 2011.)

Назаров Н. Муҳаммад Иброҳимбек Лақай. – Т.: ИФИАК, 2006. // (N.Nazarov. Mukhammad Ibrakhimbek Lakay. – T.: IFIAK, 2006.)

Бахриддин Шарқ Эр Оноли. Торихи мухтасари Туркистони жанубий (Туркистони Афғонистон). – Теҳрон, 1386 (ҳижрий) – Саҳ. 201-203. (форсий). (Bahriddin Sharq Er Onoli. The shortest story of Torhi is Turkestani South (Turkistan Afghanistan). - Tehran, 1386 (A.H.) - Sah. 201-203. (Persian)

Исмоилов А., Тошқин А. Афғонистондаги туркий тиллар вазиятига доир// “Шарқ машъали” журнали, 2005 йил, № 1. –Б.12-16. (Ismailov A., Tashkin A. The Turkic Languages Situation in Afghanistan // Magazine "The Torch of the East", 2005, No. 1. –Р .12-16.)

Исмоилов А. Ўзбекларнинг географик жойлашувига доир. // “Шарқ машъали” журнали, 1992 йил, № 3-4. –Б.4-5. (1. Ismoilov A. On the geographical location of Uzbeks. // Journal of "The Torch of the East", 1992, No. 3-4. –Р.4-5.)

Мирғулом Муҳаммад Ғубор. Афғонистоннинг янги тарихи. – Кобул, 1978. (Mirgulom Muhammad Gubor. A New History of Afghanistan. - Kabul, 1978.)

Саид Мабошир Косоний. Ўрта Осиё тарихи. – Ат-тоиф, 1415 ҳ. (1994). (Said Maboshir Kosani. History of Central Asia. - Category, 1415 h. (1994).

Қиёмиддин Барлос. Афғонистон ўзбек сўзли адабиётининг ўрнаклари// жур. Туркистон. – 1988, № 2, 11-15-бетлар. (Qiyomiddin Barlos. Examples of Uzbek Literature in Afghanistan // jur. Turkistan. – 1988, No. 2, pp. 11-15.)

Демократическая Республика Афганистан. – М., 1981, 9-10-бетлар. (Democratic Republic of Afghanistan. - M., 1981, 9-10-betlar.)

Бит, прави и обычий народов Афганистана. 1986. – С. 3. (Bit, rules and customs of the peoples of Afghanistan. 1986.- S. 3.)

Краткая социолно-политическая характеристика фон и провинций ДРА. – Ташкент, 1985.(A brief socio-political description of the background and provinces of the DRA. – Tashkent, 1985.)

Ҳайитов Ш.А., Бадриддинов С. Ватанжудоликнинг мунгли тарихи. – Бухоро, “Бухоро” нашриёти, 2005. – 188 бет. (Hayitov Sh.A., Badriddinov S. A sad history of patriotism. - Bukhara, Bukhara Publishing House, 2005. - 188 pages.)

Ҳайитов Ш.А., Бадриддинов С. Ватан дея ватансиз қолганлар. – Бухоро, “Бухоро” нашриёти, 2005. – 159-бет. (Khaitov Sh.A., Badriddinov S. Having said their homeland, they were left without a homeland. - Bukhara, Bukhara Publishing House, 2005 .-- S. 159.)

Ҳайитов Ш., Бадриддинов С. Ўзбекистон бизга ҳам Ватан... . –Бухоро, “Бухоро” нашриёти, 2006. – 158 бет. (Hayitov Sh., Badriddinov S. Uzbekistan is our homeland…. - Bukhara, Bukhara Publishing House, 2006. - 158 pages.)

Ҳайитов Ш., Бадриддинов С. Бухоро тарихидан лавҳалар (XIX-XX асрлар). – Бухоро, “Бухоро” нашриёти, 2007. – 103-бет. (Hayitov Sh., Badriddinov S. Scenes from the history of Bukhara (19th-20th centuries). - Bukhara, Bukhara Publishing House, 2007. – Р. 103.)

Ҳаитов Ш. Ўзбек муҳожирлиги тарихи (1917-1991 йй.). – Toшкeнт: Abu matbuot konsalting, 2008. – 207 бет. (Haitov Sh. History of Uzbek Immigration (1917-1991) - Tashkent, “ABU Press Consulting”. 2008. - 207 pages.)

Ҳайитов Ш.А., Саидов И.М. Хориждаги ўзбеклар тарихи ва этнографияси. Монография. – Самарқанд, “Mehribon-poligraf servis”, 2015. – 159 бет. (Hayitov Sh.A., Saidov I.M. History and Ethnography of Uzbeks Abroad. Monograph. - Samarkand, "Mehribon-polygraph service", 2015. - 159 pages.)

“Маърифат нури”, 1999. 15 август. (The Light of Enlightenment, 1999. August 15.)

Ориф Усмон. Хуросон ўзбеклари. // Мулоқот. 1991. №3. – Б. 44. (Arif Othman. Khuroson Uzbeks. // Communication. 1991. No. 3. – Р. 44.)

Хашимбеков Х. Узбеки северного Афганистана. – Москва, 1994. – 56 с. (Khashimbekov H. English in the United States. - Moscow, 1994. - 56 p.)

ЎзМА, И-3-фонд. 2-рўйхат, 273-иш, 1-варақ. (National Archives of Uzbekistan, I-3 fund. Box 2, Work 273, Sheet 1.)

“Ватан” жамияти жорий архиви, 1983, 2-рақамли папка. – Б.3-5. (Current Archives of the Vatan Society, 1983, folder number 2, - Р.3-5.)

“Ватандош” радиостанцияси жорий архиви, 1990 йил 6 март эшиттириши материаллари. Папка № 1. – Б.3. (Archives of the current radio station Vatandosh, March 6, 1990. Folder No. 1. – Р.3.)

ЎзРМДА, Р-2822-фонд, 1-рўйхат, 89-иш, 6-варақ, 111-варақ, 43-варақ; 8-иш, 124-варақ. (National Archives of Uzbekistan, R-2822 fund. Box 1, Work 89, Sheet 6, 111, 43, 8, 124.)

http://dy.uz/sBU7c Афғонистон ҳақидаги мулоҳазалар II-бўлим. Афғонистонда ўзбеклар ва ўзбекчилик. (Reflections on Afghanistan Section II. Uzbeks and Uzbekism in Afghanistan)

Раҳмонқулова Ф. Афғон фуқаролари ўқув маркази.// “Сурхон тонги” газетаси, № 6 (17406) – сон, 2018 йил 24 январь. (Rahmankulova F. Afghan Citizens Training Center.// "Surkhan tongi" newspaper No. 6 (17406), January 24, 2018.)

Афғонистонлик талабалар қувончи.// “Сурхон тонги” газетаси, № 42 (17545) – сон, 2019 йил 3 июль. (The joy of Afghan students.// "Surkhan tongi" newspaper, No. 42 (17545), July 3, 2019.)

Загрузки

Опубликован

2021-07-22

Выпуск

Раздел

Статьи