ҚАДИМГИ ДАВР ШАҲАРЛАРИНИНГ ШАКЛЛАНИШИ ВА РИВОЖЛАНИШ ГЕНЕЗИСИ ТАҲЛИЛЛАРИ
##article.subject##:
урбанизация, тадқиқот, тизим, бронза ва илк темир, Бақтрия, Сўғд, Хоразм, Тошкент, илк давлатчилиг, Илк антик, Ўрта антик, Кечки антик##article.abstract##
Мақолада Шаҳарлар тарихига бағишланган илмий тўпламлар, монографиялар ва кўп сонли мақолалар тахлил этилган. Асримиз бошларида ҳам қадимги шаҳарларнинг ўрганилиши бўйича самарали ишлар амалга оширилди. Аммо, ҳозирги кунга қадар мавзунинг тарихшунослиги кам тадқиқ этилган. Бақтрия, Сўғд, Хоразм, Тошкент воҳаси ва Фарғонада шаҳарларнинг шаклланиш хусусиятлари ва ривожланишининг тарихий қонуниятлари муаммосига тегишли мавжуд илмий қарашлар, ёндашувлар ва хулосалар, Ўзбекистон қадимги урбанизацияси масаласи ўрганилишининг асосий натижалари етарли даражада таҳлил қилинмаган ва мавжуд маълумотлар умумлаштирилмаган масалалари ёритилган.
Библиографические ссылки
История государственности Узбекистана / Отв. Редакторы Э.В. Ртвеладзе, Д.А.Алимова. – Ташкент: Узбекистан, 2009. - T.I. – С. 560. (History of the statehood of Uzbekistan / Otv. Editors E.V. Rtveladze, D.A. Alimova. - Tashkent: Uzbekistan, 2009. - T.I. - S. 560.)
Tomaschek W.Centralasiatische Studien. Sogdiane. – Wien; 1877; Geiger W. Ostiranishe kultur in Altertum. – Erlangen: 1882. –P. 520; Ўша муаллиф. Civilization of the Eastern Iranians in Ancient Times; - London: 1885; Reisch E. Baktriana. Paulys Real Encyclopodie. – 1896. – T. II. –P. 2806-2807; Prasek J. Geshichte der Meder und Perser bis zur makedonishe Eroberung. – Cotha: 1906. – P. 282.( Tomaschek W. Centralasiatische Studien. Sogdiane. - Wien; 1877; Geiger W. Ostiranishe kultur in Altertum. - Erlangen: 1882. –P. 520; Ўsha muallif. Civilization of the Eastern Iranians in Ancient Times; - London: 1885; Reisch E. Baktriana. Paulys Real Encyclopodie. - 1896. - T. II. –P. 2806-2807; Prasek J. Geshichte der Meder und Perser bis zur makedonishe Eroberung. - Cotha: 1906. - P. 282.)
Қаранг: Бернштам А.Н. Среднеазиатская древность и ее изучение за золет //ВДИ. – М. 1947. – №3. – С. 86-90; Толстов С.П. Итоги двадцати лет работы хорезмской археолого – этнографической экспедиции //ВДИ – М.: 1963. - № 1; Литвинский Б.А. Проблемые истории и истории културы уревней средней. Азии в свете работ советских ученых (1967-1977).( Karang: Bernshtam A.N. Central Asian antiquity and its study for zolet // VDI. - M. 1947. - No. 3. - S. 86-90; Tolstov S.P. Results of twenty years of work of the Khorezm archaeological - ethnographic expedition // VDI - M .: 1963. - № 1; Litvinsky B.A. Problematic stories and histories of culture of the upper middle level. Asia in the light of the works of Soviet scientists (1967-1977).)
Эшов Б.Ж. История формирования и развития раннегородской культуры Средней Азии: Автореферат. диссертация. докт.ист. наук. – Ташкент: Институт истории, АН РУЗ, 2008. – С. 4.( Eshov B.Zh. The history of the formation and development of the early urban culture of Central Asia: Abstract. thesis. Doctor of History sciences. - Tashkent: Institute of History, AN RUZ, 2008 .-- P. 4.)
Ханыков Н.В. Описание Бухарского ханства. – СПб., 1843; Бёрн А. Путешествие в Бухару. – М.: 1850; Маев Н.А. Очерки Бухарского ханства. – Ташкент: 1875; Крестовский В.В. В гостях у эмира Бухарского. – СПб., 1887; Литвинов Б.Н. Карши Туркестанские ведомости. –Ташкент: 1910. – С.114-116; Логофет Д.Н. В горах и на равнинах Бухары. – М.: 1910.( Khanykov N.V. Description of the Bukhara Khanate. - SPb., 1843; Byrne A. Travel to Bukhara. - M .: 1850; Maev N.A. Essays on the Bukhara Khanate. - Tashkent: 1875; V.V. Krestovsky Visiting the Emir of Bukhara. - SPb., 1887; Litvinov B.N. Karshi Turkestanskie vedomosti. –Tashkent: 1910. - pp. 114-116; D.N. Logofet In the mountains and plains of Bukhara. - M .: 1910.)
Жуковский В.А. Развалины Старого Мерва // Древности Закаспийской области. – СПб. 1894. – С. 122; Ростиславов М. Об археологических изысканиях в Зарафшанском округе // Протокол Туркестанского кружка любителей археологии. –Ташкент: 1899. Год III. – С. 144-149; Веселовский Н.И. Заметка о курганах Туркестанского края // Записи восточного отделения. – Ташкент: 1888. Вып. 3-4. – С. 224; Протоколы Туркестанского кружка любителей археологии. – Ташкент. 1899. Год IV. Протокол № 3. – С. 92-94; Кастальский Б.Н. Бия-Найманские оссуарии // Протоколы Туркестанкого кружка любителей археологии. – Ташкент: 1909. – С.1-36; Зимин Л. Развалины старого Пайкенда // Протоколы Туркестанского кружка любителей археологии. – Ташкент: 1913. – С. 59-89.( Zhukovsky V.A. Ruins of Old Merv // Antiquities of the Trans-Caspian region. - SPb. 1894 .-- S. 122; Rostislavov M. On archaeological research in the Zarafshan district // Protocol of the Turkestan circle of archeology amateurs. –Tashkent: 1899. Year III. - S. 144-149; Veselovsky N.I. A note about the mounds of the Turkestan region // Notes of the eastern branch. - Tashkent: 1888. Issue. 3-4. - S. 224; Protocols of the Turkestan circle of archeology amateurs. - Tashkent. 1899. Year IV. Protocol No. 3. - P. 92-94; Kastalsky B.N. Biya-Naiman ossuaries // Protocols of the Turkestan circle of archeology amateurs. - Tashkent: 1909. - p. 1-36; Zimin L. Ruins of old Paikend // Protocols of the Turkestan circle of archeology amateurs. - Tashkent: 1913 .-- S. 59-89.)
Бартольд. В.В. Задачи русского Востоковедения в Туркестане Соч. – М.: Наука, 1977. – т.9. – С.528; Ўша муаллиф. Туркестан в эпоху монгольского нашествия // Соч. – М.: 1963. –Т.1.( Barthold. V.V. Tasks of Russian Oriental Studies in Turkestan Op. - M .: Nauka, 1977 .-- v. 9. - S. 528; Ўsha muallif. Turkestan in the era of the Mongol invasion // Works. - M .: 1963. –T.1)
Якубовский А.Ю. Археологическая экспедиция в Зарафшанскую долину в 1934 г. (Из дневника начальника экспедиции) // Труды отдела Востока Государственного Эрмитажа. – Л.: 1940. Т.11. – С. 113-164; Массон М.Е. Городища Старого Термиза и их изучение // Тр. Уз. Ан. – Ташкент: 1940. Серия 1, Вып.2. – С. 33-46; Шишкин В.А. К исторической топографии старого Термеза // Труды Уз Фан. – Ташкент: 1940. –С. 24-35; Шишкин В.А. Археологические исследования на городище Варахша в Бухарском оазисе в 1974-1953 гг // Труды АН УзССР – Ташкент 1956. Вып.8. –С.3; Толстов С.П.Древний Хорезм. – М.: МГУ, 1948. – С. 352.( Yakubovskiy A.Yu. Archaeological expedition to the Zarafshan Valley in 1934 (From the diary of the head of the expedition) // Proceedings of the East Department of the State Hermitage. - L .: 1940.T.11. - S. 113-164; Masson M.E. Settlements of Old Termiz and their study // Tr. Uz. An. - Tashkent: 1940. Series 1, Issue 2. - S. 33-46; Shishkin V.A. To the historical topography of old Termez // Trudy Uz Fan. - Tashkent: 1940. –S. 24-35; Shishkin V.A. Archaeological research at the Varakhsha settlement in the Bukhara oasis in 1974-1953 // Proceedings of the Academy of Sciences of the Uzbek SSR - Tashkent 1956. Issue 8. –С.3; Tolstov S.P. Ancient Khorezm. - M .: Moscow State University, 1948 .-- S. 352.)
Толстов С.П. По древним дельтам Окса ва Яксарта. – М.: Вост. лит., 1962. –С. 34; Массон В.М. Первобытнообщинный строй на территории Туркменистана. // Тр. ЮТАКЭ. – Ашхабад, - Т.7. 1956. –С. 46-114; Заднепровский Ю.А. Древная Фергана // Автореферат. Дисс.канд.ист.наук. – Л.: ЛГУ, 1954. –С. 24; Ўша муаллиф. Древнеземледельческая культура Ферганы // Материалы и исследования по археологии. –М.- Л.: 1962. Вып. 118.( Tolstov S.P. Along the ancient deltas of the Oxus va Yaxart. - M .: Vost. lit., 1962. –S. 34; Masson V.M. Primitive communal system in the territory of Turkmenistan. // Tr. YUTAKE. - Ashgabat, - T.7. 1956. –S. 46-114; Zadneprovsky Yu.A. Ancient Fergana // Abstract. Dissertation for Candidate of Sciences in History. - L .: Leningrad State University, 1954. –S. 24; Ўsha muallif. Ancient agricultural culture of Fergana // Materials and research on archeology. –M. –L .: 1962. Issue. 118.)
Города и торговля Древнего Востока III-I тыс. до н.э. – Ереван: АН АрмССР, 1969. – С. 196; Древняя Бактрия. – Л.: Наука, 1974. –С. 194; Бактрийские древности. Л.: Наука, 1976. –С. 210; Древний Восток. Город и торговля. (III-I тыс. до н.э.) – Ереван: АН АрмССР, 1973. –С. 224; История и археология Средней Азии. – Ашхабад: Ылым, 1978. – С. 221; Древнейшие културы Бактрии: среда, развитие, связи. – Душанбе: Дониш, 1982. – С. 86; Древние города. – Л: Наука, 1977. – С. 154; Массон В.М. Древнеземледельческая культура Маргианы // Материалы и исследовании по археологии – М., 1959. №75. –С. 216; Ўша муаллиф. Древнеземледельческая культура эпохи бронзы юга Узбекистана. – Ташкент: Фан, 1977. – С. 231; Сагдуллаев А.С. Усадьбы древней Бактрии. – Ташкент: Фан, 1987. –С. 110; Сайко Э.В. Становление города как производственного оазиса. – Ташкент: Фан, 1982. – С. 136.( Cities and trade of the Ancient East III-I millennium BC. - Yerevan: AN ArmSSR, 1969 .-- P. 196; Ancient Bactria. - L .: Science, 1974. –S. 194; Bactrian antiquities. L .: Nauka, 1976. –S. 210; The Ancient East. City and trade. (III-I millennium BC) - Yerevan: AN ArmSSR, 1973. –S. 224; History and archeology of Central Asia. - Ashgabat: Ylym, 1978 .-- P. 221; The most ancient cultures of Bactria: environment, development, connections. - Dushanbe: Donish, 1982. - P. 86; Ancient cities. - L: Science, 1977. - S. 154; Masson V.M. Ancient agricultural culture of Margiana // Materials and research on archeology - M., 1959. №75. -WITH. 216; Ўsha muallif. Ancient agricultural culture of the Bronze Age in the south of Uzbekistan. - Tashkent: Fan, 1977. - P. 231; Sagdullaev A.S. Manors of ancient Bactria. - Tashkent: Fan, 1987. –S. 110; Saiko E.V. Formation of the city as an industrial oasis. - Tashkent: Fan, 1982 .-- P. 136.)
Толстов С.П. Древний Хорезм. М.: МГУ, 1948. – С. 352; Ўша муаллиф. По следам древнехорезмской цивилизации. – М.-Л.: АН СССР, 1948. – С. 352; Дьяконов М.М. Соложение классового общества в Северной Бактрии // - М.: 1954. Т. XIX. – С. 121-140. Массон В.М. Древнеземледельческая культура Маргианы // Материалы и исследования по археологии. – М.: 1959. -№73.( Tolstov S.P. Ancient Khorezm. M .: Moscow State University, 1948. - S. 352; Ўsha muallif. In the footsteps of the ancient Khorezm civilization. - M.-L .: Academy of Sciences of the USSR, 1948. - P. 352; Dyakonov M.M. The state of class society in Northern Bactria // - M .: 1954. T. XIX. - S. 121-140. Masson V.M. Ancient agricultural culture of Margiana // Materials and research in archeology. - M .: 1959. -№73.)
Массон В.М. Древнеземледельческая культура Маргианы … -С. 123-132.( Masson V.M. Ancient agricultural culture of Margiana ... -P. 123-132.)
Толстов С.П. По древний дельтам Окса и Яксарта. –М.: Вост. лист, 1962. – С. 89-103.( Tolstov S.P. Along the ancient deltas of the Oxus and Yaxart. –M .: Vost. sheet, 1962 .-- S. 89-103.)
Массон В.М. Протогородская цивилизация юга Средней Азии. – СА. 1967- № 4; Ўша муаллиф. Алтын-депе. Труды ЮТАКЭ. – Ашгабат. 1981. – Т.18.( Masson V.M. Proto-urban civilization in the south of Central Asia. - CA. 1967- # 4; Ўsha muallif. Altyn-Depe. Proceedings of YUTAKE. - Ashgabat. 1981. - T. 18.)
Асқаров А.А. Сапаллитепа – Ташкент: Фан, 1973. – С. 172. Ўша муаллиф. Древнеземледельческая культура эпохи бронзы юга Узбекистана – Ташкент, Фан, 1977; Аскаров А.А., Абдуллаев Б. Джаркутан (к вопросу о протогородской цивилизации юга Узбекистана) – Ташкент: Фан, 1983. –С. 120.( Askarov A.A. Sapallitepa - Tashkent: Fan, 1973. - P. 172. Ўsha muallif. Ancient agricultural culture of the Bronze Age in the south of Uzbekistan - T)
Джуракулов М.Д., Аванесова Н.А. Историография эпохи бронзы Средней Азии. – Самарканд: СамГУ. 1983. –С. 70.( Dzhurakulov M.D., Avanesova N.A. Historiography of the Bronze Age of Central Asia. - Samarkand: SamSU. 1983. –S. 70.)
Буряков Ю.Ф. Историческая топография древних городов Ташкентского оазиса (Историко – археологический очерк Чача и Илака) – Ташкент, Фан, 1975. – С. 210. Ўша муаллиф. Генезис и этапы городской културы Ташкентского оазиса. – Ташкент: Фан, 1982. – С. 174. Буряков Ю.Ф., Грицина А.А. Античные памятники Северной уструшаны // ОНУ. 1989. – Ташкент, № 7. – С. 74-85.( Buryakov Yu.F. Historical topography of the ancient cities of the Tashkent oasis (Historical and archaeological sketch of Chach and Ilak) - Tashkent, Fan, 1975. - P. 210. sha muallif. Genesis and stages of urban culture of the Tashkent oasis. - Tashkent: Fan, 1982. - P. 174.Buryakov Yu.F., Gritsina A.A. The ancient monuments of the North are ruined // ONU. 1989. - Tashkent, No. 7. - S. 74-85.)
Ртвеладзе Э.В. Цивилизации, государства, культуры Центральной Азии. – Ташкент: 2005.( 174.Buryakov Yu.F., Gritsina A.A. The ancient monuments of the North are ruined // ONU. 1989. - Tashkent, No. 7. - S. 74-85.)
Сулайманов Р.Х. Развития древний городов Южного Согда // ОНУ. 1985. -№ 9; - С. 118-122; Исомиддинов М.Х., Сулейманов Р.Х. Еркурган (стратиграфия и периодизация) – Ташкент: Фан, 1984. –С. 153. Сулейманов Р.Х. Древний Нахшаб, Проблемы цивилизации Узбекистана VII в до н.э. - VII в до н.э.- Ташкент: Фан, 2000. – С. 342. Исамиддинов М.Х. Истоки городской культуры Самаркандского Согда. – Ташкент: 2002.( Sulaimanov R.Kh. Development of the ancient cities of South Sogd // ONU. 1985. -No. 9; - S. 118-122; Isomiddinov M.Kh., Suleimanov R.Kh. Yerkurgan (stratigraphy and periodization) - Tashkent: Fan, 1984. –S. 153. Suleimanov R.Kh. Ancient Nakhshab, Problems of the civilization of Uzbekistan in the 7th century BC - VII century BC - Tashkent: Fan, 2000. - P. 342. Isamiddinov M.Kh. The origins of the urban culture of Samarkand Sogd. - Tashkent: 2002.)
Сагдуллаев А.С. Культура юга Средней Азии VII вв до н.э. (Бақтрия, Маргиана, Согд) – Ташкент, 1987; - С. 49. Ўша муаллиф. Қадимги Ўзбекистон илк ёзма манбаларида. – Тошкент: Ўқитувчи. -112 б.( Sagdullaev A.S. Culture of the south of Central Asia in the 7th century BC (Baқtriya, Margiana, Sogd) - Tashkent, 1987; - S. 49. sha muallif. Қadimgi Ўzbekiston ilk yozma manbalarida. - Toshkent: Ўқituvchi. -112 b.)
Ширинов Т.Ш. Социальная структура города II тысяч. до.н.э. и проблемы государственности Средней Азии: Тез. докл. Самарканд, 1994. -С. 214-216. Ўша муаллиф. Историческая проблема урбанизации в среднеазиатской археологии: Тез. докл. Самарканд, 1995. –С. 74-76.( Shirinov T.Sh. Social structure of the city II mil. BC. and the problems of statehood in Central Asia: Abstracts. report Samarkand, 1994. -S. 214-216. Ўsha muallif. Historical problem of urbanization in Central Asian archeology: Abstracts. report Samarkand, 1995. –S. 74-76.)
Заднепровский Ю.А. Древнеземледельческая культура Ферганы // МИА. –М., 1962. – С. 32. Ўша муаллиф. №. 118. Ошское поселение к истории Ферганы в эпоху поздней бронзы. – Бишкек, 1997. – С. 117.( Zadneprovsky Yu.A. Ancient agricultural culture of Fergana // MIA. –M., 1962. - P. 32. sha muallif. No. 118. Osh settlement to the history of Fergana in the Late Bronze Age. - Bishkek, 1997 .-- P. 117.)
Матбобоев Б.Х. Фарғона қадимги шаҳарларининг жойлашган ўрни муаммолари. // ЎИФ. – Ташкент. 1995. № 9., -71-76 бетлар. Ўша муаллиф. Ранный город Ферганы и вопросы начального этапа государственности // Археология и история культуры Средней Азии. –Ташкент., 2002. – С 77-78; Анарбаев А.А. Ахсикент в древности и средневековье // СА. – М., 1988. - С.113-116. Ўша муаллиф. Города Северный Ферганы в деревности и ранним средневековье // ОНУ. –Ташкент. 1994. № 1-2. –С 21-23.( Matboboev B.Kh. Fargona қadimgi shakarlaring zhoilashgan ўrni muammolari. // ЎIF. - Tashkent. 1995. No. 9., -71-76 Betlar. Ўsha muallif. The early city of Fergana and the issues of the initial stage of statehood // Archeology and the history of culture of Central Asia. - Tashkent., 2002. - C 77-78; Anarbaev A.A. Akhsikent in antiquity and the Middle Ages // SA. - M., 1988. - S. 113-116. Ўsha muallif. Northern Fergana cities in the countryside and the early Middle Ages // ONU. -Tashkent. 1994. No. 1-2. –S 21-23.)
Асқаров А. Энг қадимги шаҳар. – Тошкент: Фан, 2001. -24 б; Асқаров А., Ширинов Т. Ранняя городская культура эпохи бронзы юга Средней Азии. – Самарканд: ИА АН РУз, 1993. –С. 162; Лушпенко О.Н. Раннежелезний век Южного Согда // Автореф. дисс… канд. ист. наук. – Самарканд: Институт археологии АН РУз, 1998. – С. 25; Ширинов Т.Ш. Ранная городская культуры эпохи бронзы юга Средней Азии// Автореф. Дисс.докт. ист.наук. –М.: Институт археологии РАН, 1993. – С. 49; Исамиддинов М.Х. Генезис городской културы Самаркандского Согда // Автореф. дис. докт.ист.наук. – Самарканд: Институт археология АН РУз, 2000. – С. 42; Эшов Б. История формирования и развития...; Абдулллаев У.И. Историография древней системы управления и ранней государственности Средней Азии (ХХ – начала XXI в.): Автореф. дис. канд.ист.наук. –Ташкент: Институт истории АН РУз, 2008. – С.31.( Asgarov A. Eng қadimgi shakar. - Toshkent: Fan, 2001. -24 b; Askarov A., Shirinov T. Early urban culture of the Bronze Age in the south of Central Asia. - Samarkand: IA AN RUz, 1993. –S. 162; Lushpenko O.N. Early Iron Age of Southern Sogd // Author's abstract. diss ... cand. ist. sciences. - Samarkand: Institute of Archeology of the Academy of Sciences of the Republic of Uzbekistan, 1998. - P. 25; Shirinov T.Sh. Early urban culture of the Bronze Age in the south of Central Asia // Author's abstract. Diss. Doct. historical sciences. –M .: Institute of Archeology RAS, 1993. - P. 49; Isamiddinov M.Kh. Genesis of urban culture of Samarkand Sogd // Author's abstract. dis. Doctor of Historical Sciences. - Samarkand: Institute of Archeology of the Academy of Sciences of the Republic of Uzbekistan, 2000. - P. 42; Eshov B. History of formation and development ...; Abdullaev U.I. Historiography of the ancient system of government and early statehood of Central Asia (XX - early XXI century): Author's abstract. dis. Candidate of Historical Sciences. –Tashkent: Institute of History of the Academy of Sciences of the Republic of Uzbekistan, 2008. - P.31.)
Аскаров А.А. Бронзовый век Южного Узбекистана (К проблеме развития локалных очагов древневосточных цивилизации): Автореф. дисс… докт. ист. наук. М.: Институт археологии АН СССР, 1976. – С. 44; Заднепровский Ю.А. Чустская культура Ферганы и памятники раннежелезного века Средней Азии: Автореф. дисс… докт. ист. наук. М.: Институт археологии АН СССР, 1978. –С. 52; Ртвеладзе Э.В. Древняя Бактрия-средневековый Тохаристан: Автореф. дисс… докт. ист. наук. М.: МГУ 1989. – С. 37; Сагдуллаев А.С. Оседлые области юга Средней Азии в эпоху раннего железа (генезис культуры и социально–экономоческая динамика). Автореф. дисс… докт. ист. наук. М.: МГУ, 1989. – С. 45; Ширинов Т.Ш. Ранняя городская культура эпохи бронзы юга Средней Азии: Автореф. дисс… докт. ист. наук. М.: МГУ 1993. – С. 40; Сулейманов Р.Х. Древняя культура Южного Согда (VII в до н.э. - VII в до н.э.): Автореф. дисс… докт. ист. наук. Самарканд: Институт археологии АН РУз, 1998. –С. 36; Исамиддинов М.Х. Генезис культуры Самаркандского Согда: Автореф. дисс… докт. ист. наук. Самарканд: Институт археологии АН РУз, 2000. –С. 42; Эшов Б.Ж. История формирования и развития раннегородской культуры Средней Азии: Автореф. дисс… докт. ист. наук,-Ташкент: Институт истории АН РУз, 2008. – С. 45; Шайдуллаев Ш.Б. Ўзбекистон ҳудудида давлатчиликнинг пайдо бўлиши ва ривожланиш босқичлари (Бақтрия мисолида): Тарих фан док. ... дисс. Автореф. – Самарканд: ЎзФА Археология институти, 2009. – 58 б.; Йўлдошев И.Т. Фарғона водийсида шаҳарсозлик маданиятининг шаклланиши ва ривожланиши тарихи. – Тошкент: Ўзбекистон Миллий университети, 2011. -26 б.( Askarov A.A. Bronze Age of Southern Uzbekistan (On the problem of the development of local foci of ancient Eastern civilizations): Author's abstract. diss ... doct. ist. sciences. M .: Institute of Archeology of the Academy of Sciences of the USSR, 1976. - P. 44; Zadneprovsky Yu.A. Chust culture of Fergana and monuments of the Early Iron Age in Central Asia: Author's abstract. diss ... doct. ist. sciences. M .: Institute of Archeology of the Academy of Sciences of the USSR, 1978. –S. 52; Rtveladze E.V. Ancient Bactria-Medieval Tokharistan: Author's abstract. diss ... doct. ist. sciences. M .: MGU 1989. - P. 37; Sagdullaev A.S. Sedentary areas of the south of Central Asia in the Early Iron Age (genesis of culture and socio-economic dynamics). Abstract of the thesis. diss ... doct. ist. sciences. M .: Moscow State University, 1989. - S. 45; Shirinov T.Sh. Early urban culture of the Bronze Age in the south of Central Asia: Author's abstract. diss ... doct. ist. sciences. M .: MGU 1993. - S. 40; Suleimanov R.Kh. Ancient culture of South Sogd (VII century BC - VII century BC): Author's abstract. diss ... doct. ist. sciences. Samarkand: Institute of Archeology of the Academy of Sciences of the Republic of Uzbekistan, 1998. –S. 36; Isamiddinov M.Kh. Genesis of the culture of Samarkand Sogd: Author's abstract. diss ... doct. ist. sciences. Samarkand: Institute of Archeology of the Academy of Sciences of the Republic of Uzbekistan, 2000. –S. 42; Eshov B. Zh. The history of the formation and development of the early urban culture of Central Asia: Author's abstract. diss ... doct. ist. Sciences, -Tashkent: Institute of History of the Academy of Sciences of the Republic of Uzbekistan, 2008. - P. 45; Shaydullaev Sh.B. Ўzbekiston ҳududida davlatchilikning paido bўlishi va rivozhlanish bosқichlari (Baқtriya misolid): Tarikh fan doc. ... diss. Abstract of the thesis. - Samarkand: AzFA Archeology Institute, 2009. - 58 p .; Yuldoshev I.T. Fargona vodiyisida shagarsozlik madaniyatining shakllanishi va rivozhlanishi tarikhi. - Tashkent: Uzbekiston Milliy University, 2011. -26 p.)
Древний Восток. Города и торговля. – Ереван, 1973; Древние города. –Л.: Наука, 1977; Древний Восток и мировая культура. – М.: Наука, 1981; Городская культура Бактрии – Тохаристана и Согда. – Ташкент: Фан, 1987. Древние цивилизации Востока. – Ташкент: Фан, 1986.( Ancient East. Cities and trade. - Yerevan, 1973; Ancient cities. –L .: Nauka, 1977; Ancient East and world culture. - M .: Nauka, 1981; Urban culture of Bactria - Tokharistan and Sogd. - Tashkent: Fan, 1987. Ancient civilizations of the East. - Tashkent: Fan, 1986.)
Аскаров А.А. , Ширинов Т.Ш. Ранняя городская культура эпохи бронзы юга Средней Азии. – Самарканд: Институт археологии АН РУз, 1993. – С. 162.( Askarov A.A. , Shirinov T.Sh. Early urban culture of the Bronze Age in the south of Central Asia. - Samarkand: Institute of Archeology of the Academy of Sciences of the Republic of Uzbekistan, 1993. - P. 162.)
Ртвеладзе Э.В., Саидов А.Х., Абдуллаев Е.В. Қадимги Ўзбекистон цивилизацияси: давлатчилик ва ҳуқуқ тарихидан лавҳалар. – Тошкент: Адолат, 2001. – 10-43 бетлар. ( Rtveladze E.V. A.X. Saidov, Abdullaev EV Qadimgi Uzbekistan цivilizaцijasi: davlatcilik and right tarixidan lavhalar. - Tashkent: Justice, 2001 - 10-43 ʙetlar.)
Ширинов Т.Ш., Шайдуллаев Ш.Б. Бақтрия илк шаҳарлар бешиги // Термиз: Тарихий тадқиқотлар илмий хулосалари. – Тошкент, 2001. –8-13 бетлар; Шайдуллаев Ш.Б. Городская культура Бактрии – Тохаристана, // ОНУз. – Ташкент, 1995. - № 7. – С. 36-37.( T.Ş. Shirinov, Şajdullaev Sh.B. Baqtrija ilk şaharlar ʙeşigi // Termez: Tarixij tadqiqotlar ilmij xulosalari. - Tashkent, 2001 -8-13 ʙetlar; Şajdullaev Sh.B. Gorodskaja Culture Baktrii - Toxaristana // ONUz. - Tashkent, 1995. - No. 7. - S. 36/37.)
Матбобоев Б.Х. Фарғона ыадимий шаҳарларининг жойлашган ўрни муаммолари // ЎИФ. –Тошкент, 1995. -№ 9. –77-82 бетлар.( Matʙoʙoev B.X. Fergana ыadimij şaharlarining ƶojlaşgan ўrni muammolari // ЎIF. -Toşkent, 1995. -№ 9. -77-82 ʙetlar.
Sulejmanov Hairulloev Drevnij Naxşaʙ. Proʙlemы цivilizaцii Uzʙekistna VII. do n.e - VII. n.e. - Tashkent: Fan, 2000. - 342 p. Isamiddinov Hamidov Istoki gorodskoj kulturы Samarkandskogo Sogda. -Taşkent: Izd. Im.A. Kadыri, 2002. - S. 25.)
Сулейманов Р.Х. Древний Нахшаб. Проблемы цивилизации Узбекистна VII в. до н.э – VII в. н.э. – Ташкент: Фан, 2000. – 342 с. Исамиддинов М.Х. Истоки городской културы Самаркандского Согда. –Ташкент: Изд. Им.А. Кадыри, 2002. – С. 25.( Eşov.B. Цivilizaцija tizimida ilk şaharlar. - Tashkent university: pencils, 2004; - 126 b. Ўşa author. Ўrta Osijoning qadimgi şaharlari month. Tashkent: Fan and technology, 2008. - 234 b.)
Эшов.Б. Цивилизация тизимида илк шаҳарлар. – Тошкент: Зар қалам, 2004; - 126 б. Ўша муаллиф. Ўрта Осиёнинг қадимги шаҳарлари тарихи. Тошкент: Фан ва технология, 2008. - 234 б.( Eşov.B. Цivilizaцija tizimida ilk şaharlar. - Tashkent university: pencils, 2004; - 126 b. Ўşa author. Ўrta Osijoning qadimgi şaharlari month. Tashkent: Fan and technology, 2008. - 234 b.)
Эшов Б.Ж. Ўрта Осиёнинг қадимги шаҳарлари ..., 176-195 бетлар.( Particularly B.Ƶ. Ўrta Osijoning qadimgi şaharlari, 176-195 ʙetlar.)
Бернар П. Проблемы греческой колониальной истории и урбанизма эллинистического города Центральной Азии. Проблемы античной культуры. М., Наука. 1996. - С. 244-253.( Bernard P. Proʙlemы greceskoj kolonialьnoj istorii urʙanizma ellinisticeskogo goroda Цentralьnoj Azii. Proʙlemы anticnoj kulьturы. M., and Science. 1996. - P. 244-253.)
Кошеленко Г.А. К оценке достоверности античной традиции об эллинистическим градостроительстве на Востоке // КСИА. М., 1973. Вып. 136. - С. 17.( Koşelenko GA K oцenke dostovernosti anticnoj water tradiцii ellinisticeskim gradostroitelьstve Vostoke // KSIA. M., 1973. Vыp. 136 - P. 17.)
Ртвеладзе Э.В. Легенды об основании среднеазиатских городов и археологическая действительность // Культура юга Узбекистана в древности и средневековье. Т., 1987. - С. 52-58.( Rtveladze E.V. Legendы osnovanii sredneaziatskix gorodov arxeologiceskaja dejstvitelьnostь // Culture juga Uzʙekistana drevnosti srednevekovьe. T., 1987. - P. 52-58.)
Буряков Ю.Ф. Античные памятники Северной Уструшаны // ОНУз, 1989. №7. -С. 48.( Burjakov Ju.F. Anticnыe pamjatniki Severnoj Ustruşanы // ONUz, 1989. No.7. –P. 48.)