ЎРТА ОСИЁ МИЛЛИЙ-ҲУДУДИЙ ЧЕГАРАЛАНИШ МАСАЛАСИНИНГ СОВЕТ ДАВРИ АДАБИЁТЛАРИДА АКС ЭТИШИ
##article.subject##:
Давлатчилик, совет ҳукумати, коммунистик партия, мафкура, тарихшунослик, давр адабиёти, ташвиқот, миллий сиёсат, синфий йўналганлик, миллий-ҳудудий чегараланиш, республика, нашрлар, танқидий ёндашув, объективлик##article.abstract##
Мақолада ХХ асрнинг 20-80-йилларида нашр этилган Ўрта Осиёда миллий-ҳудудий чегараланиш масаласи, унинг сабаб ва оқибатларини ёритувчи ишларнинг тарихшунослик таҳлили амалга оширилган. Бунда асосий эътибор давр адабиётларига қаратилган, чунки ўша даврда яратилган ишларнинг муаллифлари воқеаларнинг гувоҳи ва бевосита иштирокчиси ҳисобланадилар. Шу билан бирга, янги совет давлатчилигининг бир неча жиҳатларидан бири сифатида миллий сиёсат асослари ҳам шаклланиб борган. Умуман олганда, 20-30-йилларнинг нашрлари воқеаларнинг тўлақонли тасвирини бера олмайди. 40-60-йилларда нашр қилинган ишларда, олдинги йиллардагидан фақрқли равишда, коммунистик партия ва совет ҳукуматининг Ўрта Осиёда амалга оширган миллий ва чегараланиш сиёсатининг салбий оқибатлари тўғрисидаги фикрлар мавжуд эмас. Ўтган асрнинг 70-80-йилларида бажарилган тадқиқотлар эса, бир-бирига жуда ўхшаш бўлиб, уларда нафақат далиллар, балки матнларнинг ҳам қайтарилиши кўзга ташланади, яъни улардаги ҳар бир илгари сурилган фикр СССР миллий-давлат қурилиши жараёнларининг барча жиҳатлари бўйича мувофиқлаштирилган. Ўзбекистон мустақилликка эришганидан сўнггина Ўрта Осиёда миллий-ҳудудий чегараланиш муаммоларига объектив баҳо бериш имконияти юзага келди.
Библиографические ссылки
Алимова Д.А. История как история, история как наука. Т. 1. История и историческое сознание. – Ташкент: Узбекистан, 2008. – С. 97. (Alimova D.A. History as history, history as science. T. 1. History and historical consciousness. - Tashkent: Uzbekistan, 2008.- P. 97.)
Ходоров И. Национальное размежевание Средней Азии. // Новый Восток. - 1925. (Khodorov I. National demarcation of Central Asia. // New East. - 1925.)
Зарубин И.И. Список народностей Туркестанского края. Л., 1925; Немченко М. Национальное размежевание Средней Азии. М., 1925; Семенов A.A. К проблеме национального размежевания Средней Азии (историко-этнографический очерк) // Народное хозяйство Средней Азии. Ташкент, 1924. № 2-3; Записка академика В.В. Бартольда по вопросу об исторических взаимоотношениях турецких и иранских народностей Средней Азии // РФ РФА Архиви (Архив РАН РФ), ф. 68. Бартольд Василий Владимирович, рўйхат.1, сақлаш бирлиги (ед. хр.) 85. (Zarubin I.I. List of nationalities of the Turkestan region. L., 1925; Nemchenko M. National demarcation of Central Asia. M., 1925; Semenov A.A. On the problem of the national demarcation of Central Asia (historical and ethnographic sketch) // National economy of Central Asia. Tashkent, 1924. No. 2-3; Note by Academician V.V. Bartold on the issue of the historical relationship of the Turkish and Iranian peoples of Central Asia // RF RFA Archives (Archives of the Russian Academy of Sciences), f. 68. Bartold Vasily Vladimirovich, 1, (item collection) 85.)
Ходжаев Ф. К истории революции в Бухаре и национального размежевания Средней Азии. – Избр. труды. Т. I. Ташкент. 1970. СС.69-317. (Khodzhaev F. On the history of the revolution in Bukhara and the national demarcation of Central Asia. - Fav. works. T. I. Tashkent. 1970. -рр. 69-317.)
Ўша ерда. -С.269. (There. -Р.269.)
Ходжаев Ф. К истории революции в Бухаре и национального размежевания Средней Азии…. -С.272. (Khodzhaev F. On the history of the revolution in Bukhara and the national demarcation of Central Asia…. -Р.272.)
Алкин И. Национально-государственное размежевание и VIII съезд Советов СССР // Революционный Восток. -1934. - № 6 ва бошқ.; Крыльцов И.И. Государственное размежевание Среднеазиатских Советских республик. // «Вестник юстиции Узбекистана». -Ташкент, 1925, №1; И.Д.Левин. Средняя Азия – пример консолидации наций в условиях диктатуры пролетариата (к десятилетию национального размежевания). // «Советское государство». -Москва, 1934, № 6. (Alkin I. National-state demarcation and the VIII Congress of Soviets of the USSR // Revolutionary East. -1934. - № 6 va boshқ .; Kryltsov I.I. State demarcation of the Central Asian Soviet republics. // "Bulletin of Justice of Uzbekistan". -Tashkent, 1925, No. 1; I.D. Levin. Central Asia is an example of the consolidation of nations under the dictatorship of the proletariat (by the decade of national demarcation). // "Soviet state". -Moscow, 1934, no. 6.)
Раджабов С.Р. Создание Узбекского социалистического государства. – Ташкент. 1950; Турсунов Х.Т. Национальное размежевание Средней Азии и образование Узбекской ССР. // «Вопросы истории». 1954, № 10; Ўша муаллиф. Образование Узбекской Советской Социалистической Республики. – Ташкент. 1957; Гордиенко А.А. Творческая роль советского государства и права в социалистическом преобразовании Туркестана. – Ташкент. 1959; Ўша муаллиф. Создание советской национальной государственности в Средней Азии. – М. 1959. (Radjabov S.R. Creation of the Uzbek socialist state. - Tashkent. 1950; Tursunov Kh.T. National demarcation of Central Asia and the formation of the Uzbek SSR. // "Questions of history". 1954, No. 10; Ўsha muallif. Formation of the Uzbek Soviet Socialist Republic. - Tashkent. 1957; A.A. Gordienko The creative role of the Soviet state and law in the socialist transformation of Turkestan. - Tashkent. 1959; That author. Creation of Soviet national statehood in Central Asia. - M.: 1959)
Гордиенко А.А. Творческая роль Советского государства и права в социалистическом преобразовании Туркестана. – Ташкент, 1959. (Gordienko A.A. The creative role of the Soviet state and law in the socialist transformation of Turkestan. – Tashkent, 1959)
Гордиенко А.А. Создание советской национальной государственности в Средней Азии. – М., 1959. (Gordienko A.A. Creation of Soviet national statehood in Central Asia. - M., 1959)
Жданко Т.А. Национально-государственное размежевание и процессы этнического развития у народов Средней Азии // Советская этнография. 1972, № 5; Губаева С.С. Расселение этнографической группы «тюрк» в Ферганской долине // Новое в этнографических и антропологических исследованиях. Итоги полевых работ Института этнографии АН СССР в 1972 году. М., 1974; Снесарев Т.П. Объяснительная записка к «Карте расселения узбеков на территории Хорезмской области (конец XIX начало XX в.)» // Хозяйственно-культурные традиции народов Средней Азии и Казахстана. М., 1975; Бромлей Ю.В. Очерки теории этноса. М., 1983; История национально-государственного строительства в СССР. 1917-1978. М., 1979 ва бошқ. (Zhdanko T.A. National-state delimitation and processes of ethnic development among the peoples of Central Asia // Soviet Ethnography. 1972, No. 5; Gubaeva S.S. Settlement of the ethnographic group "Turk" in the Fergana Valley // New in ethnographic and anthropological research. Results of field work of the Institute of Ethnography of the Academy of Sciences of the USSR in 1972. M., 1974; Snesarev T.P. Explanatory note to the "Map of the settlement of Uzbeks in the territory of the Khorezm region (late 19th early 20th century)" // Economic and cultural traditions of the peoples of Central Asia and Kazakhstan. M., 1975; Bromley Yu.V. Essays on the theory of ethnos. M., 1983; The history of nation-building in the USSR. 1917-1978. M., 1979 other).
Турсунов Х.Т. Национальная политика коммунистической партии в Туркестане. – Ташкент, 1971. - С.315. (Tursunov Kh.T. National policy of the communist party in Turkestan. – Tashkent, 1971. - Р.315.)
Ўша ерда. - С.318. (There. -Р.318.)
Турсунов Х.Т. Национальная политика коммунистической партии в Туркестане…. - С. 319. (Tursunov Kh.T. The national policy of the communist party in Turkestan…. - Р. 319).
Турсунов Х.Т. Ўша ерда. - С.324. (Tursunov Kh.T. There. - p. 324).
Хакимов М.Х. Развитие национальной советской государственности в Узбекистане. – Ташкент, 1965. (Khakimov M.Kh. Development of the national Soviet statehood in Uzbekistan. – Tashkent, 1965)
Хакимов М.Х. Развитие национальной советской государственности в Узбекистане. - С.237. (Khakimov M.Kh. Development of the national Soviet statehood in Uzbekistan. - P.237.)