XORAZMNING QADIMIY HUNARMANDCHILIGI TARIXI (KULOLCHILIK TARIXI MISOLIDA)
##article.subject##:
keramika, kulolchilik, charx, xumdon, Humbuztepa, Amirobod, Quyisoy, Meshekli##article.abstract##
Ilk temir davrida qadimgi Xorazm hududida chorvador qabilalar yashagan. Amirobod madaniyati, Kuyisoy va Meshekli yodgorliklarida qo‘lda yasalgan kulolchilik buyumlari topilgan. Miloddan avvalgi VII asr oxiri – VI asr boshlarida Xorazmda kulolchilik buyumlari charxda yasalib, ikki pog‘onali o‘choqlarda pishirilgan. Ahamoniylar davridan kulolchilik buyumlarini qizil angob bilan bezatishgan. Bu Xorazm kulolchiligining o‘ziga xos tomoni hisoblanadi. Ular kulolchilik buyumlarini ichki bozor uchun ishlab chiqarganlar. Miloddan avvalgi IV asrdan kulolchilik buyumlari ishlab chiqarishda mahalliy xususiyatlar paydo bo‘ladi. Shaharlar tashqarisida yirik kulolchilik ustaxonalari tashkil etilgan. Tashqi bozor uchun kulolchilik buyumlarini ishlab chiqara boshlaganlar. Maqolada kulolchilik buyumlari ishlab chiqarishning tadrijiy rivojlanishi bayon qilingan. Kulolchilik buyumlari har bir davrda va hududlarda o‘ziga xos tarzda ishlab chiqilgan bo‘lsa-da, butun bir mintaqada ularni ishlab chiqarishda o‘xshashlik jihatlarining kuzatilganligi asoslangan. Bu esa, qadimda O‘rta Osiyoda turli qabilalar yashagan bo‘lishiga qaramay, ularning rivojlanishida umumiylik bo‘lganligini ko‘rsatadi.
Библиографические ссылки
Баратов С.Р. Некоторые проблемы археологических исследований древних культур Хорезма. // Ўзбекистон тарихи. № 4. 2007. – Б. 22 – 34.
Болелов С.Б. Гончарство древнего Хорезма: формы организации ремесла
( VI в.до н.э. – IV в. н.э.). // ЭО. №2. 1997. – С. 63 – 75.
Болелов С.Б. Керамические обжигательные горны на территории южного и юго – восточного Приаралья (вторая половина I тыс. до н.э. – первые века н.э.). // ИМКУ. Вып. 33. – Ташкент, 2002.
Болелов С.Б. Гончарные производства Средней Азии во второй половине I тыс. до н.э. – первой половине I тыс. н.э. (структура и система размещения). // РА. 2006. № 3.
Болелов С.Б. Ремесло древнего Хорезма по археологическим данным. // РА. №2. 2013. –С. 77–86.
Воробьева М.Г. Керамика Хорезма античного периода. // Керамика Хорезма. Труды ХАЭЭ. Вып. IV. – Москва: Изд-во АН СССР, 1959. – С. 45–220.
Воробьева М.Г., Лапиров – Скобло М.С., Незарик Е.Е., Археологические работы в Хазораспе в 1958 – 1960 гг. // МХЭ. – Москва: Наука, 1963. Вып.6. – С. 157 – 201.
Мамбетуллаев М. Хумбузтепе – керамический центр южного Хорезма. // Археология Приаралья. Вып. II. – Ташкент. 1984.
Толстов С.П. Древний Хорезм. Опыт историко – археологического исследования. – Москва: МГУ, 1948. – 352 с.
Толстов С.П. По древным дельтам Окса и Яксарта. – Москва: Наука, 1962. – 324.
Топрак-Кала-Дворец. ТХАЭЭ. XIV. –Москва: Наука, 1984. – 304 с.
Ғуломов Я.Ғ. Хоразмнинг суғорилиш тарихи (қадимги замонлардан ҳозиргача). – Тошкент: Фан, 1959. – 319 б.
Яценко С.А. Знаки и тамги ираноязычных народов древности и раннего средневековья. – Москва: Восточная литература, 2001. – 190 с.