BIRINCHI JAHON URUSHI ARAFASIDA ROSSIYA VA GERMANIYA O‘RTASIDAGI RAQOBATNING YAQIN SHARQ YO‘NALISHI

##article.authors##

  • S.I. Gabrielyan

##article.subject##:

Россия империяси, Германия империяси, Эрон, Ўрта Шарқ, дипломатик рақобат, Бағдод темир йўли, Форс масаласи, Англия-Россия конвенцияси, Потсдам келишуви, халқаро муносабатлар, буюк давлатлар рақобати, Биринчи жаҳон уруши

##article.abstract##

Мазкур мақолада XIX аср охири - XX аср бошларида Ўрта Шарқда Россия ва Германия ўртасидаги дипломатик рақобатнинг ривожланиши таҳлил қилинади. Тадқиқот минтақада Россия ва Германия империялари ўртасидаги рақобатнинг кучайишига бағишланган бўлиб, бу жараён Германиянинг сиёсий ва иқтисодий таъсири кенгайиши натижасида янада кескинлашган. Мақолада Бағдод темир йўли лойиҳаси, Форс масаласи ҳамда буюк давлатлар ўртасидаги қарама-қаршиликларни тартибга солишга қаратилган дипломатик музокараларга алоҳида эътибор қаратилган. Шунингдек, 1907 йилги Англия-Россия конвенцияси, 1910 йилги Потсдам музокаралари ва 1911 йилги Россия-Германия келишувининг Ўрта Шарқдаги кучлар мувозанатига таъсири таҳлил қилинади. Темир йўл концессиялари, иқтисодий экспансия ва дипломатик ташаббусларнинг давлатлараро муносабатлар шаклланишидаги ўрни ҳам ўрганилади. Дипломатик ёзишмалар, мемуар манбалари ва илмий адабиётлар асосида Россия ва Германия ўртасидаги рақобат минтақавий муаммолар доирасидан чиқиб, Биринчи жаҳон уруши арафасидаги халқаро тизимда таъсир учун курашнинг муҳим таркибий қисмига айлангани кўрсатиб берилган.

Библиографические ссылки

Gabrielyan S.I., Kholliev A.G., Razakov A.A., Beikyziev A.A. The Mission of Henry Drummond Wolf and New Tendencies in English Politics in Iran under the Conservatives at the end of the XIX century//Bylye Gody. Vol. 55, Is. 01, 2020(1), Р.217. - рp.215-225.

Бадак А.Н., Войнич И.Е., Волчек Н.М. и др. Всемирная история: в 24 т. Т. 18. Канун Первой мировой войны. Минск: Литература, 1998. – С.493. - 528 с. (Badak A.N., Voynich I.E., Volchek N.M. et al. World History: in 24 volumes. Vol. 18. On the Eve of the First World War. Minsk: Literatura, 1998. – Р.493. – 528 p.).

Аветян А.С. Русско-германские дипломатические отношения накануне первой мировой войны. 1910-1914. М.: Наука, 1985. – С.66. - 288 с. (Avetyan A.S. Russian-German Diplomatic Relations on the Eve of the First World War. 1910–1914. Moscow: Nauka, 1985. - Р.66. – 288 p.).

Истягин Л.Г. Германское проникновение в Иран и русско-германские противоречия накануне первой мировой войны. М.: Наука, 1979. - С.142. - 220 с. (Istyagin L.G. German Penetration into Iran and Russian-German Contradictions on the Eve of the First World War. Moscow: Nauka, 1979. – Р. 142. - 220 p.).

Истягин Л.Г. Германское проникновение в Иран и русско-германские противоречия накануне первой мировой войны. М.: Наука, 1979. – С. 143. - 220 с. (Istyagin L.G. German Penetration into Iran and Russian-German Contradictions on the Eve of the First World War. Moscow: Nauka, 1979. – Р.143. - 220 p.).

Истягин Л.Г. Германское проникновение в Иран и русско-германские противоречия накануне первой мировой войны. М.: Наука, 1979. – С. 145. - 220 с. (Istyagin L.G. German Penetration into Iran and Russian-German Contradictions on the Eve of the First World War. Moscow: Nauka, 1979. – Р.145. - 220 p.).

Бьюкенен Дж. Мемуары дипломата. М.: Гос. Изд-во, 1925. – С.79. - 311 с. (Buchanan J. Memoirs of a Diplomat. Moscow: State Publishing House, 1925. – Р.79. - 311 p.).

Бьюкенен Дж. Мемуары дипломата. М.: Гос. Изд-во, 1925. – С.80. - 311 с. (Buchanan J. Memoirs of a Diplomat. Moscow: State Publishing House, 1925. – Р.80. - 311 p.).

Сазонов С.Д. Воспоминания. Париж: Кн. изд-во Е. Сияльской, 1927. – С.34-35. - 398 с. (Sazonov S.D. Memoirs. Paris: E. Siyalskaya Publishing House, 1927. – Р.34-35. - 398 p.).

История внешней политики России. Конец XIX - начало XX века (От русско-французского союза до Октябрьской революции). М.: Международные отношения, 1997. – С.257. - 672 с. (History of Russia’s Foreign Policy. Late 19th - Early 20th Century (From the Russo-French Alliance to the October Revolution). Moscow: International Relations, 1997. – Р. 257. - 672 p.).

Истягин Л.Г. Германское проникновение в Иран и русско-германские противоречия накануне первой мировой войны. М.: Наука, 1979. – С.148. - 220 с. (Istyagin L.G. German Penetration into Iran and Russian-German Contradictions on the Eve of the First World War. Moscow: Nauka, 1979. Р.148. -– 220 p.).

Вильгельм II. Мемуары. События и люди 1878-1918 г. М.-СПб.: Изд-во Л. Д. Френкель, 1923. – С.93. - 232 с. (Wilhelm II. Memoirs. Events and People, 1878–1918. Moscow–St. Petersburg: L.D. Frenkel Publishing House, 1923. – Р.93. - 232 p.).

Сазонов С.Д. Воспоминания. Париж: Кн. изд-во Е. Сияльской, 1927. - С.35. - 398 с. (Sazonov S.D. Memoirs. Paris: E. Siyalskaya Publishing House, 1927. – С.35. – 398 p.).

Аветян А.С. Русско-германские дипломатические отношения накануне первой мировой войны. 1910-1914. М.: Наука, 1985. – С.79. - 288 с. (Avetyan A.S. Russian-German Diplomatic Relations on the Eve of the First World War, 1910–1914. Moscow: Nauka, 1985. – Р.79. - 288 p.).

Соглашение между Россией и Германией по персидским делам (С.-Петербург, 6/19 августа 1911 г.) // Сборник договоров России с другими государствами, 1856-1917 / под ред. Е.А. Адамова. - М.: Госполитиздат, 1952. – С.405-407. - 463 с. (Agreement between Russia and Germany on Persian Affairs (St. Petersburg, 6/19 August 1911) // Collection of Treaties of Russia with Other States, 1856–1917 / ed. by E.A. Adamov. Moscow: Gospolitizdat, 1952. – Р. 405 –407. - 463 p.).

Истягин Л.Г. Германское проникновение в Иран и русско-германские противоречия накануне первой мировой войны. М.: Наука, 1979. – С.160. - 220 с. (Istyagin L.G. German Penetration into Iran and Russian-German Contradictions on the Eve of the First World War. Moscow: Nauka, 1979. – Р.160. - 220 p.).

Иванов М.С. Иранская революция 1905-1911 гг. М.: Изд-во ИМО, 1957. – С.19-39. - 560 с. (Ivanov M.S. The Iranian Revolution of 1905–1911. Moscow: Institute of International Relations Publishing House, 1957. – Р.19-39. - 560 p.).

Новая история Ирана: хрестоматия. - М.: Наука, Глав. ред. вост. лит., 1988. – С. 267-268 - 326 с. (Modern History of Iran: Reader. Moscow: Nauka, Chief Editorial Board of Oriental Literature, 1988. – Р.267-268. - 326 p.).

Иванов М.С. Иранская революция 1905-1911 годов. М.: Изд-во ИМО, 1957. – С.495-497. - 560 с. (Ivanov M.S. The Iranian Revolution of 1905–1911. Moscow: Institute of International Relations Publishing House, 1957. – Р. 495-497 - 560 p.).

Аветян А.С. Русско-германские дипломатические отношения накануне первой мировой войны. 1910-1914. М.: Наука, 1985. – С.79-80. - 288 с. (Avetyan A.S. Russian-German Diplomatic Relations on the Eve of the First World War, 1910–1914. Moscow: Nauka, 1985. – Р.79-80. - 288 p.).

Истягин Л.Г. Германское проникновение в Иран и русско-германские противоречия накануне первой мировой войны. М.: Наука, 1979. - С.166-167. - 220 с. (Istyagin L.G. German Penetration into Iran and Russian-German Contradictions on the Eve of the First World War. Moscow: Nauka, 1979. – Р.166-167. - 220 p.).

Лунева Ю. В. Босфор и Дарданеллы. Тайные провокации накануне Первой мировой войны (1908–1914). М., 2010. - 256 с. //http://www.e-reading.ws/chapter.php/1017233/12/Luneva_-Bosfor_i_Dardanelly. 1908-1914. (Luneva Yu.V. The Bosporus and Dardanelles: Secret Provocations on the Eve of the First World War (1908–1914). Moscow, 2010. – 256 p).

Туполев Б. М. Происхождение Первой мировой войны // Новая и новейшая история. 2002. № 5. - С.47-48. (Tupolev B.M. The Origins of the First World War // Modern and Contemporary History. 2002, No. 5. – pp. 47–48).

Тэйлор А. Борьба за господство в Европе. 1848 – 1918. М.: Изд-во иностр. лит., 1958. – С.509. - 644 с. (Taylor A. The Struggle for Mastery in Europe, 1848–1918. Moscow: Publishing House of Foreign Literature, 1958. – Р.509. - 644 p.).

Котов Б.С. «Германский Босфор»: миссия Лимана фон Сандерса в откликах русской прессы // Известия Самарского научного центра РАН, 2012, Т. 14. № 3 - С. 133- 143. (Kotov B.S. “The German Bosporus”: The Mission of Liman von Sanders in the Responses of the Russian Press // Proceedings of the Samara Scientific Center of the Russian Academy of Sciences, 2012, Vol. 14, No. 3, p. 133- 143.).

Загрузки

##submissions.published##

2026-08-10

##issue.issue##

##section.section##

Статьи