МУСТАҚИЛЛИК ДАВРИДА МАҲОБАТЛИ РАНГТАСВИР
##article.subject##:
Ўзбекистон, маҳобатли рангтасвир, шаҳарсозлик, бадиий мерос, ижод, асар, ранг, мажмуа##article.abstract##
Ушбу мақолада ХХ асрда Ўзбекистонда рангтасвир мактаби шаклланишининг ўзига хос жиҳатлари, рангтасвирнинг замонавий шаҳарсозлик билан уйғунлиги, маҳобатли рангтасвирчи рассомларнинг ижодий асарлари таҳлили келтирилган. Хусусан, маҳобатли рангтасвир соҳасида ѐрқин асарлари билан кўзга кўринган рассомлардан бири Б.Жалоловнинг яратаѐтган асарларида академик мактабнинг мустаҳкам анъаналари, Ғарб ва Шарқ санъати эстетикасини усталик билан уйғунлаштирганини кўриш мумкин. Унинг асарларини туркум деворий суратларда кўриш мумкин. Тошкентдаги “Туркистон” концерт саройининг ички интерьерида Шарқ лирикаси мавзусида ишланган “Умар Хайѐм туши” асари, Ўзбекистон Миллий банки биноси ички қисмидаги “Нимага туғилганимни ҳеч ким айтмади” ва кўплаб бошқа вилоятларда яратган маҳобатли асарлари ҳақида таҳлилий маълумотлар келтирилган. Самарқанд мисолида А. Исаевнинг маҳобатли рангтасвир соҳасида серқирра ижод қилаѐган рассомлардан бири бўлиб, унинг Хорижий тиллар институти фоъесининг деворларида “Буюк ипак йўли” ва шу институт қошидаги АЛ фоъеси учун яратган “Халқлар дўстлиги”, Афросиѐб мехмонхонаси учун чизган “Самарқанд тарихи” Самарқанд Қишлоқ-хўжалик институтида “Она ер саховати”, Тошкент кўчасидаги 41 керамик панно ва кўплаб бошқа маҳобатли рангтасвир асарлари мисол келтирилган. Ижодкорнинг асарларида ранглар орқали рангтасвирчининг, лирик оҳангда куй чалаѐтганлигини тасаввур қилиш мумкин. Мақолада деярли барча композицияларда барча рассомлар учун хос бўлган дастхат кузатилиши, илиқ ранглар мажмуаси, шарқона колорит, ватанпарварлик кайфияти каби тавсифларни рассом асарларига хос эканлиги қайд этилади.
Библиографические ссылки
Эгамбердиев. A. Жанровая живописъ Узбекистана. – Ташкент, 1998 (Egamberdiev. A. Genre painting of Uzbekistan. - Tashkent, 1998).
Ўзбекистон санъати (1991 – 2001 йиллар). A. Ҳакимов мухаррирлиги остида. – Тошкент, 2001(Art of Uzbekistan (1991-2001). Edited by A. Hakimov. - Tashkent, 2001).
Абдуллаев Н.У. Санъат тарихи. – Тошкент., 1-том, Санъат, 2001 (Abdullaev N.U. Art history. - Tashkent., Volume 1, “Art”, 2001).
Aбдуллаев Н. Санъат тарихи. .2-том. –Тошкент, 2001 (Abdullaev N. Art history. .2-tom. - Tashkent, 2001).
Барноева Ш., Исаев Н. Маҳобатли рангтасвирнинг замонавий меъморчиликдаги ўрни // “Таълим, фан ва ишлаб чиқариш интеграциясида интеллектуал салоҳиятли ёшлар-мамлакат тараққиётининг муҳим омили” мавзусидаги XIII республика илмий-амалий конференцияси материаллари, I қисм (2016 йил, 29-30 апрел). – Самарқанд, 2016. – Б. 30-41 (Barnoeva Sh., Isaev N. The role of monumental painting in modern architecture // Proceedings of the XIII Republican scientific-practical conference "Intellectual youth in the integration of education, science and industry - an important factor in the development of the country", Part I (April 29-30, 2016). - Samarkand, 2016. – P. 30-41).
Ҳасанов Р. Тасвирий санъат асослари. – Тошкент: “Ғ.Ғулом номидаги нашриёт матбаа ижодийт уйи”, 2009 (Hasanov R. Fundamentals of Fine Arts. - Tashkent: "Publishing House of Publishing House named after G. Gulom", 2009).
Ҳасанов Р., Эгамов Х. Мактаб тасвирий санъат дарслари. – Тошкент, 1995 (Hasanov R., Egamov X. School fine arts classes. - Tashkent, 1995).
Халилов Р. Рисунок, Издательство «Наврўз» 2013 (Xalilov R. Risunok, Publishing House "Navruz" 2013).
Барбер Б. Full ourse of the drawing‖, Barselona-2014 (Barber B. Full ourse of the drawing‖, Barcelona-2014)
Ўзбек тасвирий санъатининг баҳодири// Мафтуна Муҳаммадаминова тайёрлади. “Жаҳон адабиёти”, 2013 йил, 5-сон// https://ziyouz.uz/ilm-va-fan/sanat/uzbek-tasviriy-sanatining-bahodiri (Hero of Uzbek fine arts // Prepared by Maftuna Muhammadaminova. “World literature”, 2013, issue 5 // https://ziyouz.uz/ilm-va-fan/sanat/uzbek-tasviriy-sanatining-bahodiri).
