ТУРКМАНИСТОН ЎЗБЕКЛАРИ ТАРИХИДАН (XIX АСР ОХИРИДАН-1990 ЙИЛЛАРГА ҚАДАР)
##article.subject##:
миллат, миллий озчилик, аҳоли рўйхати, туркман, ўзбек, Туркманистон, Чоржўй, Тошовуз, Лебоп, Марв, тарихий босқич, давр, ҳудуд, миллий ўсиш, деҳқончилик, ҳунармандчилик, чорвачилик, савдо-сотиқ, саноат, ишчи##article.abstract##
Ушбу мақолада XIX асрнинг 90-йилларидан – XX асрнинг 90 йилларига қадар Туркманистон ҳудудида истиқомат қилган ўзбекларнинг сони, тарқалиш тарихи ва машғулотлари ҳақида адабиётлар ва манбалар таҳлили орқали фикр-мулоҳазалар билдирилган. Россия империяси даврида яъни 1897 йилда ўтказилган аҳоли рўйхати ва совет ҳокимияти йилларида, 1926 йилдан-1989 йилга қадар амалга оширилган аҳолини рўйхатга олиш маълумотлари, ҳисоботлари, архив манбалари ва тарихий адабиётлар қиёсий таҳлили орқали Турманистонда ўзбеклар сони, уларни кўпайиб бориш динамикаси, ўзбек миллати вакиллари кенг тарқалган ҳудудлар тадқиқ қилинган. Шунингдек, Туркманистон ўзбекларининг кундалик маиший турмуши ва улар шуғулланган машғулотлар ҳақида мақолада атрофлича маълумотлар келтирилган.
Библиографические ссылки
Халқ сўзи, 2020 йил 25 январь (People's Speech, January 25, 2020).
Ўзбекистон Миллий Архиви. Р-1 фонд, 1-рўйхат, 725-йиғма жилд, 33-36 варақлар (National Archive of Uzbekistan. R-1 fund, list 1, collection 725, pages 33-36).
Ўзбекистон Миллий Архиви. Р-1 фонд, 1-рўйхат, 721-йиғма жилд, 33-36 варақлар (National Archive of Uzbekistan. R-1 stock, list 1, collection volume 721, pages 33-36).
Россия давлат иқтисодиёт архиви, Р-7971-фонд, 16-рўйхат, 54-йиғма жилд, 9, 223-230 варақлар (Russian State Archive of Economy, Fund R-7971, List 16, Volume 54, Pages 9, 223-230).
Россия давлат иқтисодиёт архиви, Р-1562-фонд, 336-рўйхат, 966-1001 йиғма жилдлари, (Ривожланиш жадвали ф. 15А. СССР, республикалар, вилоятлар, туманлар бўйича аҳолининг этник таркиби) (State Archive of Economy of Russia, fund R-1562, list 336, compilation volumes 966-1001, (Development table f. 15A. Ethnic composition of the population of the USSR, republics, regions, districts).
Россия давлат иқтисодиёт архиви, Р-1562-фонд, 41-рўйхат, 189-йиғма жилд, 6-8 варақлар (Russian State Archive of Economy, Fund R-1562, List 41, Collection 189, Pages 6-8).
Россия давлат иқтисодиёт архиви, Р-1562-фонд, 336-рўйхат, 3998-4185-йиғма жилдлар. (Жадвал. 7 б. Aҳолининг миллати ва тили бўйича тақсимоти) (Russian State Archive of Economy, Fund R-1562, List 336, Volumes 3998-4185. (Table. 7 p. Distribution of the population by ethnicity and language).
Россия давлат иқтисодиёт архиви, Р-1562, 336-рўйхат, 6174-6238-йиғма жилдлар. (Жадвал 9 б. Aҳолининг миллати ва тили бўйича тақсимоти) (Russian State Archive of Economics, R-1562, List 336, Volumes 6174-6238. (Table 9 p. Distribution of the population by ethnicity and language).
1959 йилда СССР халқ хўжалиги. Статистик йилнома. СССР Марказий статистика бошқармаси, Давлат статистика бошқармаси. – Москва. – С. 8-20. (The national economy of the USSR in 1959. Statistical yearbook. Central Statistical Bureau of the USSR, State Statistics Office. – Moscow. – С. 8-20)
Марказий Осиёни минтақалаштириш бўйича материаллар. Китоб. 1. Бухоро ва Хоразм ҳудудлари ва аҳолиси. 1-қисм. Бухоро. – Тошкент, 1926, 288 б. (Materials on the regionalization of Central Asia. Book. 1. Territories and population of Bukhara and Khorezm. Part 1. Buxoro. Tashkent, 1926, 288 p.)
Марказий Осиёни минтақалаштириш бўйича материаллар. Китоб. 1. Бухоро ва Хоразм ҳудудлари ва аҳолиси. 2-қисм. Хоразм. – Тошкент, 1926, 248 б. (Materials on the regionalization of Central Asia. Book. 1. Territories and population of Bukhara and Khorezm. Part 2. Khorezm. – Tashkent, 1926, 248 p)
Қодиров Ш.Х. 1880-1980 йилларда Туркманистондаги демографик ўзгаришлар Тарихий ва демографик тадқиқотлар. Тарих фанлари номзодлиги учун ёзилган диссертациянинг автореферати. – Aшхабод, 1984. - 23 б. (Qodirov Sh.X. Demographic changes in Turkmenistan in 1880-1980 Historical and demographic research. Author's abstract of the dissertation for the candidate of historical sciences. – Ashgabat, 1984. - 23 p.)
Қодиров Ш.Х. Туркманистон аҳолиси: тарихи ва замонавийлиги. (Саволлар ва тадқиқот натижалари). – Aшхобод: Илим, 1986. - 125 п. (Qodirov Sh.X. Population of Turkmenistan: history and modernity. (Questions and research results). – Ashgabat: Ilim, 1986. - 125 p.)
Қодиров Ш.Х. Туркман демографиясининг сирлари: муаммолар, бўшлиқлар, сохталаштиришлар. – Москва: ИФЕCAС, 2009. - 328 с. (Qodirov Sh.X. Secrets of Turkmen demography: problems, gaps, falsifications. – Moscow: IFECAS, 2009. - 328 p)
Россия империяси аҳолисининг биринчи умумий рўйхати 1897 йил. Н.A.Тройиницкаго таҳририяти остида. 7-бўлим. 1905 йил 36-38. (The first general census of the population of the Russian Empire was made in 1897. Edited by N.A. Troyinitskago. Section 7. 1905 36-38.)
Ўзбекистон Миллий Енциклопедиялари. 8 жилд. – Тошкент. 2004 йил. – Б 665. (National Encyclopedias of Uzbekistan. 8 vols. Tashkent. 2004. – P.665.)
Василева Е.К., Елисеева И.И., Кашина О.Н., Лаптев В.И. СССР 1960-1980 йилларда аҳолининг динамикаси. – Москва: Молия ва статистика, 1985. – С. 21-44. ( Vasileva E.K., Eliseeva I.I., Kashina O.N., Laptev V.I. Population dynamics of the USSR in 1960-1980. - Moscow: Finance and Statistics, 1985. – Р. 21-44)
URL: http://www.demoscope.ru/weekly/2010/0425/print.php. (қўриб чиқилди 01.12. 2019 й.).
URL: https://president.uz/oz/lists/view/3324 (2020_yil_24_yanvar) (қўриб чиқилди 11.04. 2020 й.).
URL: http://meteojurnal.ru/stati/perepis-1897-v-turkmenistane (қўриб чиқилди 06.01. 2020 й.).
URL: https://baltraid.ru/raznoe/naselenie-turkmenii-na-2020.html# (қўриб чиқилди 05.05. 2020 й.).
URL: https://ru.wikipedia.org/wiki/Население_Туркмении (қўриб чиқилди 10.05. 2020 й.).
URL: htt//www.ist.mat.ru/ rgae_1562.1.513_l.40-54.pdf (кўриб чиқилди 10.06.2020 й.)
