XIX АСР ОХИРИ–XX АСР БОШЛАРИДА БУХОРО АМИРЛИГИДАГИ КУТУБХОНАЛАР ТАРИХИДАН (Муҳаммаджон Садри Зиё ва Мир Сиддиқ Ҳашмат кутубхоналари мисолида)
##article.subject##:
Илмий-маданий ҳаёт, кутубхоналар, Шарқ қўлёзмалари, ҳаттотлик, адабий муҳит, адабий кечалар, тазкира, маснавий, ғазал, Бухоро амирлиги тарихи, қўлёзма фондлар, асарлар, муҳожирлик##article.abstract##
Мазкур мақолада XIX аср охири ва XX бошларида Бухоро шаҳрида яшаган китобсевар, адиб ва тарихчи, бой кутубхонага эга бўлган қозикалон Муҳаммад Шарифжон Садри Зиё ва Саййид Муҳаммад Мир Сиддиқхон Ҳашмат ҳаёти ва унинг кутубхонасидаги қўлёзма китоблар уларнинг тақдири ҳақида кенг маълумот берилади. Шунингдек, Садри Зиё асарлари мавзу доираси кенг, асосан тарихий ва адабий характерга эга бўлиб, XIX асрнинг иккинчи ярми – ХХ аср бошларига оид Бухоро амирлиги тарихи, илмий, адабий муҳитини ўрганишда қимматли манбалар сирасига кириши ҳақида тўхталиб ўтилади. Унинг тарихий асарлари Бухоро ва унда ҳукмронлик қилган сулолалар тарихига бағишланганлиги, Ўзбекистон тарихининг ушбу даврини ўрганишда ўзига хос аҳамият касб этиши таъкидланади.
Библиографические ссылки
Шаръий Хўжа Азим. Тазкират уш-шуаро /Ўзбекистон ФА Шарқшунослик институти қўлёзмалар фонди. № 3393/III рақам. Shari Khoja Azim. Tazkirat ush-shuaro / Manuscript Fund of the Institute of Oriental Studies of the Academy of Sciences of Uzbekistan. No. 3393.
Возиҳ Қори Раҳматуллоҳ. Туҳфат ул-аҳбоб фи тазкират ул-асҳоб. –Тошкент, 1332/1913-1914; Пирмасти Афзал Махдум. Афзал ут-тазкор фи зикри шуаро вал-ашъор. –Тошкент, 1336/1917-1918; Абдй Абдуллоҳ Хўжа. Тазкират уш-шуарои мутааххирини Бухоро /Ўзбекистон ФА Шарқшунослик институти қўлёзмалар фонди. №64 рақам; Муҳтарам Неъматуллоҳ. Тазкират уш-шуаро. –Душанбе, 1975. 2.Wazih Qari Rahmatullah. Tuhfat ul-ahbob fi tazkirat ul-ashob. –Tashkent, 1332 / 1913-1914; Pirmasti Afzal Maxdum. Afzal ut-tazkor fi zikrishuaroval-ash'or. –Tashkent, 1336 / 1917-1918; Abdy Abdullah Khoja. Manuscripts Fund of the Institute of Oriental Studies of the Bukhara / Uzbek Academy of Sciences. №64 numbers; Dear Ne'matullah. Tazkirat ush-shuaro. –Dushanbe, 1975.
МирзаСалимбек. Тарих-и Салими (Источник по истории Бухарского эмирата). Перевод с персидского, вводная статья и примечания: Н.Норкулов. – Ташкент: Академия, 2009.
Mirza Salimbek. Tarikh-iSalimi (Source on the history of the Bukhara Emirate). Translation from Persian, introductory article and notes: N.Norkulov. - Tashkent: Academy, 2009.
Муҳаммад Али Балжувоний. Тарихи Нофеий (Фойдали тарих). Тожик тилидан Ш.Воҳидов, З.Чориев таржимаси. –Тошкент: Академия, 2001. 4.Tashkent: Academy, 2001. Muhammad Ali Baljuvani. The story of Nofei (Useful story). Translated from Tajik by Sh. Vakhidov, Z. Choriev. –Tashkent: Academy, 2001.
Фитрат Абдурауф. Давраи ҳукмронии Амир Олимхон. – Душанбе, 1991. 5.Fitrat Abdurauf. The reign of Amir Alimkhan. - Dushanbe, 1991
Хўжаев Ф. Бухоро инқилобининг тарихига материаллар. –Тошкент-Самарқанд: Ўздавнашр, 1926.
Xo'jaev F. Materials on the history of the Bukhara revolution. –Tashkent-Samarkand: Uzdavnashr, 1926.
Айни Садриддин. Таърихи амирони манғитияи Бухоро. – Tошкент:Туркистон давлат нашриётининг биринчи намуна мусулмон матбааси, 1923. – Б.107-136; Ўша муаллиф. Намунаи адабиёт точик. – Душанбе:Адиб, 2010.–Б.272-276; Ўша муаллиф. Асарлар. 5-6-7- жилдлар.–Тошкент:Бадиий адабиёт нашриёти, 1965. – Б.7. AyniSadriddin. History of the Emir of Bukhara. – Tashkent: The first sample Muslim printing house of Turkestan state publishing house, 1923. – B. 107-136; That author. Sample literature is Tajik. – Dushanbe, Adib, 2010. –B. 272-276; That author. Works. Volumes 5-6-7. - Tashkent: Fiction Publishing House, 1965.
Хамроев У. Нодир асарлар хазинаси. // Ўзбекистон маданияти, 1963. – №1/721/; Ўша муаллиф. Бир шахсий кутубхона ва унинг каталоги ҳақида //Научные работы и сообщения, 1963. кн.6. –Б. 387-396. Xamroev U. A treasure trove of rare works. // Culture of Uzbekistan, 1963. - №1 / 721 /; That author. About a personal library and its catalog, Scientific works and messages, 1963. kn.6. –B. 387-396.
Вахидов Ш., Чориев 3. Садр-и Зия и его библиотека. Из истории книги и книжной культуры в Бухаре в начале XX века / Книги, библиотеки, каталоги. Книга 1. – Тошкент: Янги аср авлоди, 2007. Д.Янгибоева, Ш.Вохидов. Зиё Садр Бухорий:Кутубхонамдаги китоблар ҳақида. (Бухоро илмий-адабий муҳитига оид материаллар).”Янги аср авлоди” Тошкент.–2015.–Б.1-12.
Vakhidov Sh., Choriev 3. Sadr-iZiya and his library. From the history of books and book culture in Bukhara at the beginning of the XX century / Books, libraries, catalogs. Book 1.
New Age Generation, 2007. D. Yangibaeva, Sh. VoxidovZiya Sadr Bukhari: About books in my library. (Materials on the scientific and literary environment of Bukhara). .1-12.
Эсонова Ш. Садри Зиёнинг “Рўзнома” асари тарихий манба сифатида /Ўзбекистон тарихининг долзарб муаммоларига янги чизгилар.–Тошкент: Шарқ, 1999.–Б.74-83. 10.Esonova Sh. Sadri Ziyo's "Roznoma" as a historical source / New sketches on current issues in the history of Uzbekistan.–Tashkent: Sharq, 1999.–P.74-83.
Масалиева О. Садри Зиё асарларида Бухоро амирлиги сиёсий, ижтимоий-иқтисодий масалаларининг ёритилиши /Ижтимоий фикр. №2.2013.–Б. 90-95. Masalieva O. Coverage of political, socio-economic issues of the Emirate of Bukhara in the works of Sadri Ziyo / Social opinion. №2.2013. –B. 90-95.
Шакури Муҳаммаджон Бухори. Садри Бухоро. –Тихрон: Маркази Аснод ва торихи дипломоси, 1380 (форс тилида); Шакури, М.Садри Бухоро. Чопидуввум. Ботасҳеҳ, такмил ва иловаҳо / М.Шакури.–Душанбе: 12. Shakuri Muhammadjon Bukhari. Sadri Bukhara. – Tehran: Center for Documents and Diplomacy History, 1380 (in Persian); Шакури, М. Sadri Bukhara. Second edition. With corrections, improvements and additions / M.Shakuri.–Dushanbe:
Шарифджан Махдум Садри Зийа. Тазкори аш'ар. /Мусаҳҳиҳ С. Садики. Ба кушиши Мухаммаджан Шукуров. – Тихрон: Суруш, 1380 (2002); 13. Sharifjan Makhdum Sadri Ziya. Tazkoriash'ar. / Interviewer S. Sadiki. At the urging of MuhammadjanShukurov. – Tehran: Surush, 1380 (2002); See U: Story, II. – С. 1177
Стори, II. – С. 1177. 14. Storey, II. – S. 1177
Мир Муҳаммад Сиддиқнинг кутубхонасидаги китоблар, Ш.Воҳидовнинг хулосасига кўра эгасининг Афғонистонга ҳижрат қилишидан олдин Садри Зиёга берилган (ёки сотилган). Ҳашмат кутубхонасига тегишли 300 жилддан ортиқ китоб Садри Зиё коллекцияси таркибида Ўз.ФА Абу Райҳон Беруний номидага Шарқшунослик институтида сақланмоқда. Ушбу маълумотларни бизга проф. Ш.Воҳидов такдим этган. 15.Books in the library of Mir Muhammad Siddiq, Sh. According to Vahidov, it was given (or sold) to Sadri Ziyo before its owner emigrated to Afghanistan. More than 300 volumes of books belonging to the Hashmat library are kept in the collection of Sadri Ziyo at the Institute of Oriental Studies named after Abu RayhanBeruni of the Academy of Sciences of Uzbekistan. This information was provided to us by prof. Sh. Presented by Vahidov.
Масалиева О. Амир Музаффарнинг тарихнавис ўғиллари. // Мозийдан садо. 2004, 2(22)- сон. –Б.30-32. Ражабов Қ. Бухорога қизил армия боскини ва унга қарши кураш.–Б.30. Masalieva O. Sons of Amir Muzaffar, historian. // Echo from Mazi. 2004, 2 (22) - issue, pages 30-32; Rajabov Q. The Red Army's Invasion of Bukhara and the Struggle Against It, p.30.
Ҳашмат Мирсиддиқ. Тазкирату-ш-шуаро // Қўлёзма,Абу Райҳон Беруний номидаги Шарқ қўлёзмалари маркази. –2729.-Б.223. HashmatMirsiddiq.Tazkiratu-sh-shuaro // Manuscript, Center of Oriental Manuscripts named after Abu RayhanBeruni, -№ 2729.-P.223.
Воҳидов Ш., Чориев З. Садр-и Зия и его бибилиотека. –Б.22-25. 18.VojidovSh., ChorievZ. Sadr-iZiyaandhislibrary. –Р.22-25.
Ўша жойда. – Б.20-25. In the same place. – Р .20-25.
Д.Янгибоева, Ш.Вохидов. Зиё Садр Бухорий:Кутубхонамдаги китоблар ҳақида.(Бухоро илмий-адабий муҳитига оид материаллар). –”Янги аср авлоди”. –Тошкент, –2015. –Б.33-34. D.Yangiboeva, Sh.Voxidov. Ziyo Sadr Bukhari: About the books in my library ... (Materials on the scientific and literary environment of Bukhara). ”New century generation” Tashkent-2015.-P.33-34.
Асарлари ҳақида қаранг: Стори, II. – С. 1177. 21.See: Story, II. – Р. 1177
Шукурий М. Садри Бухоро. –Б. 22. Shukuriy M. Sadri Bukhara. – Р.22.
Вохидов Ш., Чориев З. Садр-и Зия и его бибилиотека. Из истории книги и книжной культуры в Бухаре в начале ХХ века. / Книги, библиотеки, каталоги. Книга 1. – Ташкент:Янгиасравлоди, 2007.-С.35-170.23.Vokhidov Sh., Choriev Z. Sadr-iZiya and his library. From the history of books and book culture in Bukhara at the beginning of the twentieth century. / Books, libraries, catalogs. Book 1. - Tashkent: Yangiasravlodi, 2007.-P.35-170.
Вохидов Ш. Библиотека царевич Хашмат – узника Бухарского арка. Из истории книги и книжной культуры в Бухаре в начале ХХ века. / Книги, библиотеки, каталоги. Книга 2. Қўлёзма. – С. 89. 24. Sh. Vohidov. Library of Tsarevich Khashmat - a prisoner of the Bukhara arch. From the history of books and book culture in Bukhara at the beginning of the twentieth century. / Books, libraries, catalogs. Book 2. Manuscript. – P. 89
