СУРХОН ВОҲАСИ УЙ-ЖОЙЛАРИ: ТАРИХИЙ АНЪАНАЛАР
##article.subject##:
синч девор, сандал, пахса уй, Сайид Оталиқ мадрасаси, Денов, Вахшивор, Бодиҳаво##article.abstract##
Сурхон воҳасидаги маданий-маиший иншоотларининг меъморчилик композицияларида сўнгги ўрта асрлар давридаги қурилиш анъаналари кузатилади. Доимий турар-жойларни қуришда ҳудуднинг табиий-географик хусусиятлари эътиборга олинган. Аҳоли ўз уйларини асосан сой бўйларида, анҳор ёқаларида бунёд этишган. Сурхон воҳаси усталари уй-жойлар қуришнинг турли усулларини билишган. Ушбу мақолада Сурхон воҳаси усталари томонидан турар-жойлар қурилиши бўйича қўлланилган услублар ҳамда маҳаллий уй турлари тўғрисида маълумотлар келтирилади.
Библиографические ссылки
Нильсен В.И. Некоторые сырцевые купольные постройки по юге долины Сурхандарьи // ИМКУ, №3. –Ташкент, 1962. (Nielsen V.I. Some adobe domed buildings in the south of the Surkhandarya valley // IMKU, №3, –Tashkent, 1962.)
Дальварзинтепе. Кушанский город на юге Узбекистана. –Ташкент, 1974. (Dalvarzintepe. Kushan city in the south of Uzbekistan. –Tashkent, 1974.)
Пугаченкова Г.А. Термез, Шахрисабз, Хива. –Москва, 1976. (Pugachenkova G.A. Termez, Shakhrisabz, Khiva. –Moscow, 1976.)
Пугаченкова Г.А. Ртвеладзе Э.В. Северная Бактрия-Тохаристан. Очерки истории и культуры // Древность и средневековье. –Ташкент, 1990. (Pugachenkova G.A. Rtveladze E.V. Northern Bactria-Tokharistan. Essays on history and culture // Antiquity and the Middle Ages. –Tashkent, 1990.)
Ртвеладзе Э.В. Обнаружение средневекового селения Навандак в области Саганиан // ИМКУ. Вып. 14. –Ташкент, 1978. –С.114-118. (Rtveladze E.V. Discovery of the medieval village of Navandak in the Saganian region // IMKU. Issue 14. –Tashkent, 1978. –P. 114-118.)
Аннаев Т. Дж. Раскопки на Талитагора и некоторые вопросы водоснабжения древнего Термеза и его округи. ИМКУ. Вып. 19. — Ташкент, 1984. — С. 169—178. (Annaev T.J. Excavations at Talitagora and some issues of water supply of ancient Termez and its surroundings. YMCU. Issue 19. - Tashkent, 1984. – P. 169-178.)
Турсунов С., Қобилов Э., Пардаев Т., Муртазоев Б. Сурхондарё тарихи. –Тошкент, 2004. (Tursunov S., Qobilov E., Pardaev T., Murtazoev B. History of Surkhandarya. - Tashkent, 2004.)
Турсунов С., Пардаев Т., Қурбонов А., Турсунов Н. Ўзбекистон тарихи ва маданияти-Сурхондарё этнографияси. –Тошкент, 2006. (Tursunov S., Pardaev T., Qurbonov A., Tursunov N. History and culture of Uzbekistan - Surkhandarya ethnography. – Tashkent, 2006.)
Турсунов С., Пардаев Т., Пайғамов А., Нарзуллаева Н. Сурхон воҳаси моддий маданият тарихи. –Тошкент, 2013. (Tursunov S., Pardaev T., Paygamov A., Narzullaeva N. History of material culture of Surkhandarya oasis. –Tashkent, 2013.)
Кичкилов Ҳ., Боқиев А. Ўзбек қўнғиротларининг ўтовлари ва уларнинг жиҳозланиши. «Жайҳун» журнали. Термиз, 2005. № 1. (Kichkilov H., Bakiev A. Grass of Uzbek bells and their equipment. «Jayhun» journal. Termez, 2005. № 1.)
Умаров И., Раҳмонов Ҳ., Худойбердиев Э. Сурхон воҳасида этник тарих ва этномаданий жараёнлар (хатакилар уруғи мисолида). –Тошкент, 2014. (Umarov I., Rakhmonov H., Khudoyberdiev E. Ethnic history and ethnocultural processes in the Surkhan oasis (on the example of the xatak tribe). –Tashkent, 2014.).
Ўзбекистоннинг жанубий вилоятларида урбанизация жараёнлари (тарихий таҳлил, 1991-2010 йй.). Тарих фанлари бўйича фалсафа доктори (Phd) диссертацияси. –Термиз, 2021 йил. (Tursunov A. S. Urbanization prosses south regions Uzbekistan (historical analysis. 1991-2010 yy.). Dissertation abstract of the doctor of philosophy (Phd) on historical sciences. –Termez, 2021.)
Аршавская З.А., Ртвеладзе Э.В., Хакимов З.А. Средневековые памятники Сурхандарьи. –Ташкент, 1982. –С. 68-69. (Arshavskaya Z.A., Rtveladze E.V., Khakimov Z.A. Medieval monuments of Surkhandarya. - Tashkent, 1982. –P. 68-69.)
Дала ёзувлари. 2020 йил. Шўрчи тумани Ялти, Тўла қишлоқлари. (Field records. 2020. Yalti and Tola villages of Shurchi district.)
Дала ёзувлари. 2020 йил. Узун тумани Хонжиза, Хўжаасмин қишлоқлари. (Field records. 2020. Uzun district, Khanjiza, Khojaasmin villages.)
Устаев Ш. Дни недели в поверьях народов Южного Узбекистана / Труды Байсунской научной экспедиции. Вып. 3. –Ташкент, 2007. –С. 179-184. (Ustaev Sh. Days of the week in the peoples of South Uzbekistan / Proceedings of the Boysun Scientific Expedition. Issue 3. –Tashkent, 2007. –P. 179-184.)
Дала ёзувлари. 2021 йил. Сариосиё тумани Сангардак қишлоғи. (Field records. 2021. Sangardak village of Sariosiyo district.)
Дала ёзувлари. 2021 йил. Денов тумани Ҳазорбоғ, Хайрабод қишлоқлари. (Field records. 2021. Hazarbog, Khayrabad villages of Denau district.)
Воронина В.Л. Узбекское народное жилище // СЭ. –Москва, 1949. –№2. –С. 68. (Voronina V.L. Uzbek national dwelling // SE. –Moscow, 1949. –№2. –P. 68.)
Дала ёзувлари. 2021 йил. Сариосиё тумани маркази. (Field records. 2021. Sariosiyo district center.)
Воронина В.Л. Народные традиции архитектуры Узбекистана. –Москва, 1963. –С. 13. (Voronina V.L. Folk traditions of architecture of Uzbekistan. –Moscow, 1963. –P. 13.)
Дала ёзувлари. 2021 йил. Қумқўрғон тумани Чаёнтепа қишлоғи. (Field records. 2021. Chayontepa village of Kumkurgan district.)