ТЎДА-1 НЕОЛИТ МАКОНИ ТОШ ҚУРОЛЛАРИ (2017-2018 йиллардаги қазишма материаллари асосида)
##article.subject##:
Бойсун, тош қуроллар, тиғ, атипик қирғиччалар, кесгич, ретушланган пластиналар, ретушланган пластинкалар, ретушланган микропластинкалар, тош болта, геометрик қурол, композит қурол, ретушланган учириндилар, ушатғич##article.abstract##
Мақола Жанубий Ўзбекистоннинг Бойсун тоғларидаги неолит даврига оид Тўда-1 ғор маконидан топилган тош қуролларининг техник-типологик таснифига бағишланган. Тўда-1 неолит маконининг тош қуроллари кам сонли бўлсада, улар 11 хил типларга ажралади. Улар асосан пластиналар ва учириндилардан ишланган. Айрим ҳолларда қурол ясашда тош плитка ёки табиий синиқлардан ҳам фойдаланилган. Тўпламнинг тош қуроллари орасида атипик қирғиччалар, кесгичлар, ретушланган пластиналар, ретушланган пластинкалар, ретушланган микропластинкалар, тош болта, геометрик қурол, тош бигиз, тиғ, композит қурол ва ретушланган учириндилардан таркиб топган.
Тўда-1 маконида учириндилардан асосан кесгичлар, қирғиччалар ва ретушланган буюмлар ишлаб чиқарилган бўлса, пластиналарнинг аксарияти ўйиб-кертиб ишланган ва майда ретушланган қуроллар ясашда фойдаланилган.
Библиографические ссылки
Деревянко А.П., Ширинов Т.Ш., Анойкин А.А., Борисов М.А., Гладышев С.А. Исследование грота Тешик-Таш-2 (Республика Узбекистан) // Проблемы археологии, этнографии, антропологии Сибири и сопредельных территорий: Мат-лы годовой сессии ИАЭт СО РАН 2003 г., посвящ. 95-летию со дня рожд. академика А.П. Окладникова. – Новосибирск: Изд-во ИАЭт СО РАН, 2003. – Т. IX, ч. I. (. Derevianko A.P., Shirinov T.Sh., Anoikin A.A., Borisov M.A., Gladyshev S.A. Research of the Teshik-Tash-2 grotto (Republic of Uzbekistan) // Problems of archeology, ethnography, anthropology of Siberia and adjacent territories: Materials of the annual session of the Institute of Archeology and Ethnography SB RAS 2003, dedicated. 95th anniversary of the birth. Academician A.P. Okladnikov. - Novosibirsk: Publishing house of IAE SB RAS, 2003. - T. IX, part I.)
Исламов У.И. Пещера Мачай. -Ташкент: Изд-во "ФАН". 1976. (Islamov U.I. Machai cave. Tashkent. Publishing house "FAN". 1976.)
Нишиаки Т., Сулейманов Р.Х., Арипджанов О., Сайфуллаев Б.К., Эргашев О.Т. Отчет о проделанных работ в неолитическом гроте Кайнар-Камар (Байсунтау) в 2017 г. Самарканд. Архив ИАИ, Ф-4. 2018 г. (Nishiaki T., Suleimanov R.Kh., Aripdzhanov O., Sayfullaev B.K., Ergashev O.T. Report on the work done in the Neolithic grotto Kainar-Kamar (Baysuntau) in 2017 Samarkand. Archive IAI, F-4. Oct 2018)
Жоу Синг, Б.К. Сайфуллаев, М.Х. Хасанов, Т.Ж. Аннаев, У.В. Рахманов. АИ в Узбекистане. -Самарканд, 2018. (Zhou Sing, B.K. Sayfullaev, M.Kh. Khasanov, T. Zh. Annaev, U. V. Rakhmanov. AI in Uzbekistan. Samarkand. 2018.)
Окладников А.П. Амир-Темир, новый памятник каменного века в горах Байсун-Тау (Узбекистан) КСИИМК. – 1940. – Вып. 6. (Okladnikov A.P. Amir-Temir, a new stone-age monument in the Baysun-Tau mountains (Uzbekistan) KSIIMK. - 1940. - Issue. 6.)
Окладников А.П. Исследование мустьерской стоянки и погребения неандертальца в гроте Тешик-Таш, Южный Узбекистан (Средняя Азия) // Тешик-Таш: Палеолитический человек.– М.: Изд-во МГУ, 1949. (Тр. НИИ антропологии). (Okladnikov A.P. Study of the Mousterian site and the burial of a Neanderthal in the Teshik-Tash grotto, South Uzbekistan (Central Asia) // Teshik-Tash: Paleolithic man.– Moscow: MSU Publishing House, 1949. (Tr. Research Institute of Anthropology).
Сайфуллаев Б.К., Жоу Синг. Грот Тода-1 - новая неолитическая стоянка на Байсунтау (Узбекистан) // Археология Узбекистана, 2018 г. №17-18. (Sayfullaev B.K., Zhou Sing. Grotto Toda-1 - a new Neolithic site on Baysuntau (Uzbekistan) // Archeology of Uzbekistan, 2018, No. 17-18.)
Иллюстрациялар рўйхати:
-расм. Тиғ.
-4-расмлар. Қирғиччалар.
-7-расмлар. Кесгичлар.
-10-расмлар. Ретушланган пластиналар
-13-расмлар. Ретушланган пластинкалар.
-15-расмлар. Ретушланган микропластинкалар.
-расм. Геометрик қурол (трапеция).
-расм. Тош бигиз.
-расм. Тош болта.
-20-расмлар. Ретушланган учириндилар.
-расм. Композит қурол.
-расм. Тўда-1 ғори материалларига ўхшаш ёдгорликлар харитаси.