AMIR TEMUR NIKOH DIPLOMATIYASI VA SIYOSATI TARIXIDAN
##article.subject##:
Nikoh, Sohibqiron, Saroy Mulkxonim, Xonzoda begim, to’y, diplomatiya, Ko’ragon, jang, Husayn, amir Muso, Xorazim, mo’g’ul, Zafarnoma, Chig’atoy, ulus, xon, shaxzoda, xotun, xonim, do’st##article.abstract##
Sohibqiron Amir Temurning shaxsiy hayoti faoliyati. Qirg’inbarot urushlarning oldini olish maqsadida, olib borgan sayh harakatlari. Kezi kelganda dushmanlari bilan adovatning oldini olgan holda nikoh diplomatiyasidan unumli foydalangani, Sohibqironning dushmanlariga nisbatan kechirimli siyosat yurutganligi, o’g’il va nabiralarining nikohi masalalariga sinchkovlik bilan e’tibor berganligi bayon qilinadi.
Библиографические ссылки
O’ljayeva Sh. Amir Temur Temuriylar davrida milliy davlatchilikning rivojlanishi. -Toshkent: Fan, 2005.171-bet
Chingizxon avlodidan bo’lga mo’g’ul xonlari qo’lidan hokimyatni o’z qo’liga olib, qo’g’irchoq xonlar tayinlab,Movarounnahrda 1346-1358 yillarda hukumronlik qilgan turk amiri. Movarounnahrda mo’g’illarga qaram bo’lmagan mustaqil davlat barpo etish yuzasidan amalga oshirgan tadbirlariga ko’ra, amir Qazog’onni Amir Temurning salafi (yordamchisi) deb atash mumkin. Binobarin, amir Qazog’on faoliyati yosh Temurga kuchli ta’sir ko’rsatgani shubhasiz.
nabirasi sifatida vorisiylik huquqoga ko’ra, u Movarounnahrda o’z hokimyatini o’rnatishga katta yordam ko’rsatgan. Ammo ko’p o’tmay ular orasida nizo kelib chiqib, bir necha yil davom etgan raqobat 1370 yilda Balx shahrida amir Husayinning o’ldirilishi bilan yakunlangan.
Herman Vamberi. Buxoro yohud Movarounnahr tarixi. -Toshkent G’afur G’ulom nomidagi Adabiyot va San’at nashiryoti. 1990- yil 21-bet
Saroy Mulkxonim Chig’atoy ulusiga mansub bo’lgan mo’gul xonlaridan Qozonxonning qizi. 1341 yili tug’ilgan edi. 1355 yida amir Husayin o’z nikohiga kiritadi. 1370 yilda amir Husayin qatl qilingach, Amir Temur nikohiga kiradi. Xalil Sultonning xotin Shodimulk tomonidan 1408 Saroy Mulxonim zaharlab o’ldirilgan
Qozonxon ibn Yasavur Chingizxon avlodidan bo’lib, 1346 1343 yillarda Chig’atoy ulusi xonni bo’lgan. Qozonxon Saroy Mulkxonimning otasi bo’lib, amir Qazag’an tomonidan o’ldirilgan.
Sharafuddun Ali Yazdiy Zafarnoma -Toshkent: Sharq nashiryot-matbaa konsernining bosh tahriryati. 1997 yil 67-bet.
Fayziyev T. Temuriylar shajarasi. -Toshkent: “Yozuvchi” nashriyoti- “Xazina” 1995. 54-bet.
Sharafuddun Ali Yazdiy Zafarnoma -Toshkent: Sharq nashiryot-matbaa konsernining bosh tahriryati. 1997. 57-bet.
Muiniddin Natanziy Muntaxab ut-Tavorixi Muiniy (Muiniy tarixlari tanlanmasi) -Toshkent: “O’zbekiston” 2011. 12-bet
Muiniddin Natanziy Muntaxab ut-Tavorixi Muiniy (Muiniy tarixlari tanlanmasi) -Toshkent: “O’zbekiston” 2011.113-bet.
Nizomiddin Shomiy. Zafarnoma-Toshkent O’zbekiston 1996. 88-bet.
Sharafuddun Ali Yazdiy Zafarnoma -Toshkent: Sharq nashiryot-matbaa konsernining bosh tahriryati. 1997. 93-bet.
Sharafuddun Ali Yazdiy Zafarnoma -Toshkent: Sharq nashiryot-matbaa konsernining bosh tahriryati. 1997, 72-bet
Tuman Og’o 1366 yilda tug’ilib, 1378 yilda 12 yoshida Amir Temurga nikoh qilingan. Tuman Og’a husn-latofatda tengsiz bo’lgan. Sohibqiron Tuman Og’o sharafiga Bog’I bihishtni barpo ettirgan.Amir Temur vafotidan so’ng Halil Sulton 1406 yilda Shayx Nuriddindan jangda еngilgach unga berishga majbur bo’lgan. 1411 yilda Shohruh mirzo shayx Nuriddinni еngach Tuman Og’oni o’zi bilan Hirotga olib kelgan
Fayziyev T. Temuriylar shajarasi. -Toshkent: “Yozuvchi” nashriyoti- “Xazina” 1995. 61-bet.
Muiniddin Natanziy Muntaxab ut-Tavorixi Muiniy (Muiniy tarixlari tanlanmasi) -Toshkent: “O’zbekiston” 2011. 118-119-betlar
Fayziyev T. Temuriylar shajarasi. -Toshkent: “Yozuvchi” nashriyoti- “Xazina” 1995. 63-bet.
Fayziyev T. Temuriylar shajarasi. -Toshkent: “Yozuvchi” nashriyoti- “Xazina” 1995.64-bet
Fayziyev T. Temuriylar shajarasi. -Toshkent: “Yozuvchi” nashriyoti- “Xazina” 1995. 66-67-betlar
Amir Temur jahon tarixida. -Toshkent Sharq nashiryot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi bosh tahriryati 2001. 64-bet
Xorazim hokimlari Husayn va Yusuf So’filarning birodari
Oltin O’rda xoni (712-741/1312-1340)
Oq So’fining qizi. Ismi Sevinbek bo’lgan. Bu haqda Sharafiddin Ali Yazdiyning “Zafarnoma” asarida bergan ma’lumotlari diqqatga sazovardir: “Oq So’fi va O’zbekxonning qizi Shirinbekadan Sevinbek isimli qiz tug’ilgan va u ko’proq Xonzoda nomi bilan mashhur bo’lgan” (148-bet) Sevinbekni amirzoda Jahongirga nikohlab berganlar.Bu nikohdan Muhammad Sulton tug’ilgan. 1376 yilda amirzoda Jahongir o’lgandan keyin Xonzoda Amir Temurning boshqa o’g’li amirzoda Mironshoh nikohiga kirgan (1383) bu nikohdan Halil Sulton (1384) tug’ilgan. 1411 yil 3 noyabrda Tusda (Eron) vafot etgan.
Husayin So’fining ukasi. 1373-1380 yillarda hukumronlik qilgan
Nizomiddin Shomiy. Zafarnoma-Toshkent O’zbekiston 1996. 94-bet
Fayziyev T. Temuriylar shajarasi. -Toshkent: “Yozuvchi” nashriyoti- “Xazina” 1995. 70-bet.
Mo’g’iliston amairlaridan biri, 1368-1389 yillarda hukumronlik qilgan
Fayziyev T. Temuriylar shajarasi. -Toshkent: “Yozuvchi” nashriyoti- “Xazina” 1995. 97-bet.
Shomiyning “Zafarnomasida” amir Shamsiddinning qizi ekanligi anglashiladi. Lekin ba’zi adabiyotda amir Qamariddinning qizi ekanligi aytilgan. 1376 yilda Ami Temur nikohiga kirgan va 1383 yili vafot etgan.
Hofizi Abruda yozilishicha, Buyon og’o Shamsiddinning xotini bo’lgan.
Fayziyev T. Temuriylar shajarasi. -Toshkent: “Yozuvchi” nashriyoti- “Xazina” 1995. 98-bet
Fayziyev T. Temuriylar shajarasi. -Toshkent: “Yozuvchi” nashriyoti- “Xazina” 1995. 70-bet.100-bet
Mo’g’ul xoni Xizirxoja o’g’lonning qizi 1397 yili Sohibqiron Konigilda katta to’y o’tkazib,To’kal xonimni o’z nikohiga oladi. To’kal xonim haramda (xon qizi bo’lganligi tufayli) Saroy Mulk xonimdan keying o’rinda, yani “kichik xonim” deb atalgan. Ibn Arabshohning yozishicha, 1408 yilda Xalil Sulton Mirzoning xotini Shod Mulk begim To’kal xonimni zaharlab o’ldirgan.
Fayziyev T. Temuriylar shajarasi. -Toshkent: “Yozuvchi” nashriyoti- “Xazina” 1995. 222-bet
