СУҒД ВОҲАСИДА ҒАРБИЙ ТУРК ХОҚОНЛИГИ БОШҚАРУВИДА ҚЎЛЛАНИЛГАН УСУЛЛАР

##article.authors##

  • Сохиба Баходировна Сулайманова

##article.subject##:

Суғд, Ғарбий Турк хоқонлиги, бошқарув тизими, махаллий сулолар, унвонлар, унвонлар, конфедератив ҳокимият, усуллар, бошқарувда қулланилган воситалар

##article.abstract##

Суғд воҳаси илк ўрта асрларда дастлаб Эфталийлар (420-565), сўнгра эса Турк хоқонлиги (552-744) қўл остидаги Самарқанд, Кушония (Каттақўрғон), Иштихон, Фай, Маймурғ, Кабудон, Панч (Панжикент), Кеш (Шаҳрисабз), Нахшаб (Насаф/Қарши) ва ҳоказо каби ўнлаб вассал ҳукмдорликлардан иборат эди. Агар ўша давр ёзма ёдгорликлари (хитой, византия, суғдий, араб ва форс) ва нумизматик материалларга назар ташланса, бу даврда ушбу ҳукмдорликлардан муайян бир қисми маҳаллий сулолалар бошқарувида бўлгани, қолган бир қисмида эса Турк хоқонлигига алоқадор сулолалар ҳукм юритгани англашилади. Ғарбий Турк хоқонлиги ўз вассалларини назоратда тутишнинг муайян усулларидан фойдаланган бўлиб, бунда маҳаллий сулолаларга унвон бериш (элтабар), назоратчи ноиб сифатида махсус вакил юбориш (тудун), вассалларга ўз қизларини узатиш орқали назоратни кучайтириш ва ҳакозо каби бевосита ва билвосита бошқарув усулларини қўллаган.

Библиографические ссылки

Chavannes XE "Chavannes" E. Documents sur les Tou-kiue (Turks) occidentaux // Сборник трудов Орхонской экспедиции. Вып. 6. СПб., 1903; Смирнова XE "Смирнова" О. И. Очерки из истории Согда. XE "Согд" М.: Наука, 1970; Лившиц В. А. Правители Панча (Согдийцы и тюрки) // Народы Азии и Африки. №4. Москва, 1979. 56-69 бетлар; Гафуров Б. Г. Таджики, древнейшая, древняя и средневековая история. М.: Наука, 1972; Альбаум Л. И. Живопись Афрасиаба. Ташкент, 1975; Сулейманов Р. Х. Древний Нахшаб. Ташкент, 2000; Исҳоқов XE "Исҳоқов" М. Унутилган подшоликдан хатлар. Тошкент, 1992; Камолиддин XE "Камолиддин" Ш. С. Новые данные о потомках царя Согда XE "Согд" Гурака // Общественные науки Узбекистана. Ташкент, 2003. № 3. 63–68 бетлар; Отахўжаев А. Илк ўрта асрларда Марказий Осиё цивилизациясида турк-суғд муносабатлари. – Тошкент: ART-FLEX, 2010.; Grenet XE "Grenet" F., de la Vaissiere XE "Vaissiere" E. The last days of Panjikent // Silk Road Art and Archaeology, 8. Kamakura 2002.

P. 155–196; Skaff XE "Skaff" K. J. Western Turk Rule of Turkestan’s Oases in the Sixth through Eighth Centuries // TURKS. Ankara, 2002. Vol. 2. P. 364–372; Stark S. Die Alttürkenzeit in Mittel- und Zentralasien. Archäologische und historische Studien. Wiesbaden‚ 2008; Бобоёров Ғ. Ғарбий Турк хоқонлигининг бошқарув тузуми. Тарих фанлари доктори унвонини олиш учун ёзилган диссертация автореферати. Тошкент: ЎзР ФА ШИ, 2012; Бобоёров Ғ., Ғойибов Б. Суғд бошқарувидаги “элтабар” ва “тархон” унвонларига доир // Марказий Осиё халқлари тарихи манбашунослиги ва тарихшунослиги масалалари. V Республика конференция материаллари. 5-илмий тўплам. 2-қисм [Тошкент давлат шарқшунослик институти; масъул муҳаррир М.М. Исҳоқов]. Т., 2013. Б. 67-78.

Отахўжаев А. Суғд шаҳрининг турк ҳокими // Шарқшунослик. Тошкент: ТошДШИ нашриёти, 2001. №2. 40–42 бетлар.

Сулейманов Р. Х. Древний Нахшаб... 69-70 бетлар.

Бобоёров Ғ. Турк хоқонлиги даврида Суғд (бошқарув тизими) // Шарқшунослик. Tошкент, 2002. №11. 119-129 бетлар.

Исҳоқов XE "Исҳоқов" М. Унутилган подшоликдан хатлар... 3- бет.

Бобоёров Ғ. Ғарбий Турк хоқонлигининг давлат тузуми... 42-43 бетлар.

Смирнова XE "Смирнова" О.И. Сводный каталог согдийских монет. Бронза. М., 1981. 34-36 бетлар.

Альбаум Л.И. Живопись Афрасиаба... 29, 38- бетлар.

Смирнова О.И. Очерки из истории... 39- бет.

Смирнова О.И. Очерки из истории... 49-51 бетлар.

Аскаров А. Некоторые вопросы истории становления узбекской государственности // Общественные науки Узбекистана. Ташкент, 1997. № 3-4. 65–76 бетлар; Muhammadjonov A. O’zbekiston tarixi (IV asrdan XVI asr boshlarigacha). 7-sinf uchun darslik. Toshkent, Sharq, 2009. 17-20 betlar.

Stark S. Die Alttürkenzeit in Mittel- und Zentralasien. Archäologische und historische Studien. Wiesbaden‚ 2008. S. 225‚ k. 1250.

Смирнова XE "Смирнова" О. И. Заметки о среднеазиатской титулатуре // ЭВ. Москва – Ленинград, 1961. Вып 14. 55–58 бетлар; XE "Смирнова" Skaff XE "Skaff" K. J. Western Turk Rule of Turkestan’s Oases in the Sixth through Eighth Centuries // TURKS. Vol. 2. Ankara, 2002. P. 364–372; Бобоёров Ғ. Ғарбий Турк хоқонлигининг давлат тузуми ... 41- 43 бетлар; Кубатин А. В. Древнетюркские термины в согдийских документах с горы МугUral-Altaic Studies - Урало-алтайские исследования, № 3 (14) 2014. 12-23 бетлар.

Шювен XE "Шювен" П. О Византийских посольствах к первым тюркским правителям Согда XE "Согд" (Проблемы ономастики и топонимики) // Общественные науки Узбекистана. № 1–3. Ташкент, 1995. C. 33–38.

Бичурин XE "Бичурин" Н. Я. (Иакинф). Собрание сведений о народах, обитавших в Средней Азии XE "Средняя Азия" в древние времена. В 3-х томах. Том II . М. - Л.: Изд. АН СССР, 1950. C. 314-316.

История ат-Табари. Избранние отрывки (Пер. с араб. В. И. Беляева. Допол. к переводу О. Г. Большакова и А. Б. Халидова). Т.: Фан, 1987. 225– бет.

Согдийские документы с горы Муг XE "Муг" . Чтение, Перевод. Комментарий. Вып. II. Юридические документы и письма / Чтение, перевод и комментарии В. А. Лившица XE "Лившиц" . М.: Вост. лит., 1962. 115, 117- бетлар; Grenet XE "Grenet" F., de la Vaissiere XE "Vaissiere" E. The last days... P. 157.

Бичурин Н.Я. Собрание сведений… II. 311- бет; Chavannes XE "Chavannes" E. Çin yıllıklarına göre Batı Türkleri. Çeviri M. Koç. İstanbul: Selenge, 2007. S. 185, 305

Отахўжаев А. Суғд шаҳрининг турк ҳокими ... 40-42 бетлар.

Skaff XE "Skaff" K.J. Western Turk Rule… Р. 100

Бобоёров Ғ. Турк хоқонлиги ташқи сиёсатида никоҳ муносабатларининг ўрни // Ўзбекистон халқининг дини, маданияти ва урф-одатлари: тарих ва ҳозирги ҳолат. Илмий мақолалар тўплами. Тошкент: “Тошкент Ислом университети”, 2011. 46-54 бетлар.

Bakhodir, S. (2022). Modern Trends in the Terminology of Public Administration of the Russian Language. INTERNATIONAL JOURNAL OF LANGUAGE LEARNING AND APPLIED LINGUISTICS, 1(5), 41-43.

Bakhodir, S. (2022). Modern Trends in the Terminology of Public Administration of the Russian Language. INTERNATIONAL JOURNAL OF LANGUAGE LEARNING AND APPLIED LINGUISTICS, 1(5), 41-43.

Bakhodirovna, S. S. (2022). TURKIC TITLES IN EARLY MEDIEVAL SOGD RULE. INTERNATIONAL JOURNAL OF SOCIAL SCIENCE & INTERDISCIPLINARY RESEARCH ISSN: 2277-3630 Impact factor: 7.429, 11(10), 10-15.

Сулайманова, С. Б. (2022). ИЛК ЎРТА АСРЛАР ЁЗМА МАНБАЛАРИДА СУҒД ВОҲАСИ ТАРИХИ. ВЗГЛЯД В ПРОШЛОЕ, (SI-2).

Sulaymanova, S. (2023). Ethnocultural Processes of Turkish Khanate Administration in the Sugd Oasis. INTERNATIONAL JOURNAL OF BUSINESS DIPLOMACY AND ECONOMY, 2(4), 161-165.

Маматова, М. Б. (2021). ЧАЙНЫЙ ПУТЬ В СИСТЕМЕ ЕВРАЗИЙСКИХ КОММУНИКАЦИЙ. In Межкультурная коммуникация и миграция в истории народов Центральной Азии (pp. 61-62).

Маматова, М. Б. (2020). Чай в истории народов Евразии. Tallin: Lap Lambert Academic.

Загрузки

##submissions.published##

2023-08-20

##issue.issue##

##section.section##

Статьи