THE MYSTICAL ASPECTS OF THE PERFECT HUMAN IMAGE IN NAVOI'S POETRY
Keywords:
Alisher Navoi, Sufism, Ibn Arabi, Wahdat al-Wujud, the truth of Muhammad, light of Muhammad, Perfect ManAbstract
This article is dedicated to the mystical concept known as the Truth of Muhammad (Haqqiqat al-Muhammadiyya), Light of Muhammad (Nur al-Muhammadiyya), and the Perfect Man (al-Insan al-Kamil) in Sufi philosophy, as well as its artistic interpretations in the poetry of Alisher Navoi. Before delving into the interpretations of this theme in Navoi's poetry, a brief overview of the position of Nur al-Muhammadiyya in Sufism and related views is provided. A general definition of this concept is also created. The views on this topic in the Naqshbandi teachings, which link Alisher Navoi to this philosophy as a Sufi poet, are also analyzed. To study the given topic, the theoretical foundation is drawn from the works of Sufi scholars familiar to Alisher Navoi, such as Abdulkarim Qushayri, Muhyiddin Ibn Arabi, Abdulkarim Jili, Azizuddin Nasafi, and Khoja Muhammad Parsa, as well as historical and modern Sufi lexicons and analyses frequently used in contemporary Sufi studies and literary criticism, including works by Abdulrazzak Kashani, Sayyid Ja'far Sajjadi, Sayyid Sadiq Goharin, and Suleyman Uludag. The artistic interpretations of concepts like Prophethood, Nur al-Muhammadiyya, and the Perfect Man are explored mainly through Navoi's na't ghazals and the chapters of his epics related to this theme. These topics are interpreted in light of Ibn Arabi's views on the Perfect Man.
References
Алишер Навоий. Тўла асарлар тўплами. 10 жилдлик: 1-жилд. – Тошкент: Ғ.Ғулом номидаги НМИУ, 2011.
Алишер Навоий. Тўла асарлар тўплами. 10 жилдлик: 2-жилд. – Тошкент: Ғ.Ғулом номидаги НМИУ, 2011.
Алишер Навоий. Тўла асарлар тўплами. 10 жилдлик: 3-жилд. – Тошкент: Ғ.Ғулом номидаги НМИУ, 2011.
Алишер Навоий. Тўла асарлар тўплами. 10 жилдлик: 4-жилд. – Тошкент: Ғ.Ғулом номидаги НМИУ, 2011.
Алишер Навоий. Тўла асарлар тўплами. 10 жилдлик: 6-жилд. – Тошкент: Ғ.Ғулом номидаги НМИУ, 2011.
Алишер Навоий. Тўла асарлар тўплами. 10 жилдлик: 7-жилд. – Тошкент: Ғ.Ғулом номидаги НМИУ, 2011.
Алишер Навоий. Тўла асарлар тўплами. 10 жилдлик: 8-жилд. – Тошкент: Ғ.Ғулом номидаги НМИУ, 2011.
Алишер Навоий. Тўла асарлар тўплами. 10 жилдлик: 9-жилд. – Тошкент: Ғ.Ғулом номидаги НМИУ, 2011.
Abdülkerim Cili. Hakikat-i Muhammediyye. Çev. M.Bedirhan. – İstanbul: Nefes Yayınları, 2019.
Абдулкарим бин Ҳавозин ал-Қушайрий. Таржимаи Рисолаи Қушайрия. Мутаржим: Абу Али Ҳасан бин Аҳмад Усмоний. – Теҳрон: Ҳурмус, 1390.
Abdürezzak Kaşanı. Tasavvuf Sözlüğü. Çev. E.Demirli. – İstanbul: İz Yayıncılık, 2015.
Abdurrahman Câmî. Levâmî. Çev. Tahiru’l-Mevlevi. – İstanbul: Litera Yayıncılık, 2021.
Абул Муҳсин Муҳаммад Боқир ибн Муҳаммад Али. Баҳоуддин Балогардон. Таржимон: Маҳмудхон Маҳдум Ҳасанхон Маҳдум ўғли. – Тошкент: Ёзувчи, 1993.
Азизиддин Насафий. Китоб ал-инсон ал-комил. – Теҳрон: Таҳурий, 1985.
Döner N. Tasavvuf Kültüründe Hz.Peygamber Tasavvuru. Doktora Tezi. Bursa, 2007.
Гуҳарин Доктор Саййид Содиқ. Шарҳи истилоҳоти тасаввуф. Жилди дуввуўм. – Теҳрон: Заввор, 1376.
Гуҳарин Доктор Саййид Содиқ. Шарҳи истилоҳоти тасаввуф. Жилди чаҳорўм. – Теҳрон: Заввор, 1368.
Давлатов О. Маънолар хазинаси. 2-китоб. – Тошкент: Tamaddun, 2021.
Davud Kayseri. Fusûsu’l-Hikem Şerhi. II. Cilt. Tercüme: T.Uluç. – İstanbul: Ketebe Yayınları, 2023.
Demirli E. Tasavvufun Altın Çağı. – İstanbul: Sufi Kitap, 2023.
Жабборов Н. Маоний аҳлининг соҳибқирони. – Тошкент: Adabiyot, 2021.
Ismail Ankaravi. Nekş el-Füsus şerhi. – Istambul: Ribat Yayinlari, 1981.
Kara M. Tasavvuf ve Tarikatlar Tarihi. – İstanbul: Dergah Yayınları, 2023.
Kılıç M.E. Şeyh-i Ekber İbn Arabı Düşüncesine Giriş. – İstanbul: Sufi Kitap, 2022.
Комилов Н. Тасаввуф. – Тошкент: Мовароуннаҳр – Ўзбекистон, 2009.
Muhyiddin-i Arabi. Fusus ül-hikem. Çev. N.Gencosman. – İstanbul: Milli Eğitim Basımevi, 1992.
Сажжодий Доктор Саййид Жаъфар. Фарҳанги истилоҳот ва таъбироти ирфоний. – Теҳрон: Таҳурий, 1370.
Suad el-Hakim. İbnü’l Arabi Sözlüğü. Çev. E.Demirli. – İstanbul: Alfa Yayınları, 2017.
Uludağ S. Tasavvuf Terimleri Sözlüğü. – İstanbul: Marifet Yayınları, 1995.
Uludağ S. İbn Arabi. – Ankara:Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 2017.
Uludağ S. Tasavvufun Dili. – İstanbul: Ensar, 2016.
Фахриддин Иброҳим Ироқий. Рисолаи Ламаот. Рисолаи истилоҳот. – Теҳрон: Чопхонаи Фирдавсий, 1353.
Хожа Муҳаммад Порсо. Фаслул-хитоб ба васлул-аҳбоб. – Тошкент: Матбаайи Ғуломия, 1913.
Шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф. Тасаввуф ҳақида тасаввур. – Тошкент: Шарқ, 2011.
Schimmel A. İslamın Mistik Boyutları. – İstanbul: Alfa Yayınları, 2022.
Қобилов У.У. Ўзбек адабиётида нубувват мотиви ва образлари талқини (XIV – XV асрлар). Филол. фан. док. дисс. автореф. – Самарқанд, 2019.
Қобилов У. Нубувват мотиви ва мумтоз поэтика. – Самарқанд: СамДУ нашри, 2019.
Hace Muhammed Parsa. Risale-i Keşfiyye. Tercüme: Abdullah Salahi Uşşaki. – İstanbul: Litera Yayıncılık, 2020.
