НАВОИЙ ШЕЪРИЯТИДА КОМИЛ ИНСОН ОБРАЗИНИНГ ИРФОНИЙ ҚИРРАЛАРИ
##article.subject##:
Алишер Навоий, тасаввуф, Ибн Арабий, ваҳдат ул-вужуд, Ҳақиқати Муҳаммадий, Нури Муҳаммадий, комил инсон##article.abstract##
Мазкур мақола тасаввуф фалсафасида Ҳақиқати Муҳаммадия, Нури Муҳаммадия, комил инсон номлари билан юритиладиган ирфоний тушунча ва унинг Алишер Навоий шеъриятидаги бадиий талқинларига бағишланади. Бу мавзунинг Навоий шеъриятидаги талқинларига киришишдан аввал Нури Муҳаммадий фалсафасининг тасаввуфда тутган ўрни, унга доир қарашлар ҳақида мухтасар маълумотлар бир ерга жамланади. Бу тушунчанинг умумий таърифи яратилади. Алишер Навоийни бир тасаввуф шоири сифатида бу фалсафа билан боғлайдиган ҳалқа сифатида нақшбандия таълимотидаги мавзуга доир фикрлар ҳам таҳлилга тортилди. Қўйилган мавзу ўрганилиши учун Алишер Навоий таниш бўлган Абдулкарим Қушайрий, Муҳйиддин ибн Арабий, Абдулкарим Жилий, Азизиддин Насафий, Хожа Муҳаммад Порсо сингари мутасаввиф олимлар, шунингдек, замонавий тасаввуфшунослик, адабиётшуносликда кўп фойланиладиган Абдураззоқ Кошоний сингари тарихий, Сайид Жаъфар Сажжодий, Сайид Содиқ Гуҳарин, Сулаймон Улудағ сингари замонавий муаллифларнинг тасаввуфий луғатлари, адабиётшунос олимларнинг талқин ва таҳлилларига назарий асос сифатида суянилди. Нубувват, Нури Муҳаммадий, комил инсон каби тушунчаларнинг бадиий талқинлари Навоийнинг, асосан, наът ғазаллари ва достонларининг шу мавзудаги боблари асосида ўрганилди. Бу мавзулар Ибн Арабийнинг комил инсон ҳақидаги қарашларига кўра талқин қилинди.
Библиографические ссылки
Алишер Навоий. Тўла асарлар тўплами. 10 жилдлик: 1-жилд. – Тошкент: Ғ.Ғулом номидаги НМИУ, 2011.
Алишер Навоий. Тўла асарлар тўплами. 10 жилдлик: 2-жилд. – Тошкент: Ғ.Ғулом номидаги НМИУ, 2011.
Алишер Навоий. Тўла асарлар тўплами. 10 жилдлик: 3-жилд. – Тошкент: Ғ.Ғулом номидаги НМИУ, 2011.
Алишер Навоий. Тўла асарлар тўплами. 10 жилдлик: 4-жилд. – Тошкент: Ғ.Ғулом номидаги НМИУ, 2011.
Алишер Навоий. Тўла асарлар тўплами. 10 жилдлик: 6-жилд. – Тошкент: Ғ.Ғулом номидаги НМИУ, 2011.
Алишер Навоий. Тўла асарлар тўплами. 10 жилдлик: 7-жилд. – Тошкент: Ғ.Ғулом номидаги НМИУ, 2011.
Алишер Навоий. Тўла асарлар тўплами. 10 жилдлик: 8-жилд. – Тошкент: Ғ.Ғулом номидаги НМИУ, 2011.
Алишер Навоий. Тўла асарлар тўплами. 10 жилдлик: 9-жилд. – Тошкент: Ғ.Ғулом номидаги НМИУ, 2011.
Abdülkerim Cili. Hakikat-i Muhammediyye. Çev. M.Bedirhan. – İstanbul: Nefes Yayınları, 2019.
Абдулкарим бин Ҳавозин ал-Қушайрий. Таржимаи Рисолаи Қушайрия. Мутаржим: Абу Али Ҳасан бин Аҳмад Усмоний. – Теҳрон: Ҳурмус, 1390.
Abdürezzak Kaşanı. Tasavvuf Sözlüğü. Çev. E.Demirli. – İstanbul: İz Yayıncılık, 2015.
Abdurrahman Câmî. Levâmî. Çev. Tahiru’l-Mevlevi. – İstanbul: Litera Yayıncılık, 2021.
Абул Муҳсин Муҳаммад Боқир ибн Муҳаммад Али. Баҳоуддин Балогардон. Таржимон: Маҳмудхон Маҳдум Ҳасанхон Маҳдум ўғли. – Тошкент: Ёзувчи, 1993.
Азизиддин Насафий. Китоб ал-инсон ал-комил. – Теҳрон: Таҳурий, 1985.
Döner N. Tasavvuf Kültüründe Hz.Peygamber Tasavvuru. Doktora Tezi. Bursa, 2007.
Гуҳарин Доктор Саййид Содиқ. Шарҳи истилоҳоти тасаввуф. Жилди дуввуўм. – Теҳрон: Заввор, 1376.
Гуҳарин Доктор Саййид Содиқ. Шарҳи истилоҳоти тасаввуф. Жилди чаҳорўм. – Теҳрон: Заввор, 1368.
Давлатов О. Маънолар хазинаси. 2-китоб. – Тошкент: Tamaddun, 2021.
Davud Kayseri. Fusûsu’l-Hikem Şerhi. II. Cilt. Tercüme: T.Uluç. – İstanbul: Ketebe Yayınları, 2023.
Demirli E. Tasavvufun Altın Çağı. – İstanbul: Sufi Kitap, 2023.
Жабборов Н. Маоний аҳлининг соҳибқирони. – Тошкент: Adabiyot, 2021.
Ismail Ankaravi. Nekş el-Füsus şerhi. – Istambul: Ribat Yayinlari, 1981.
Kara M. Tasavvuf ve Tarikatlar Tarihi. – İstanbul: Dergah Yayınları, 2023.
Kılıç M.E. Şeyh-i Ekber İbn Arabı Düşüncesine Giriş. – İstanbul: Sufi Kitap, 2022.
Комилов Н. Тасаввуф. – Тошкент: Мовароуннаҳр – Ўзбекистон, 2009.
Muhyiddin-i Arabi. Fusus ül-hikem. Çev. N.Gencosman. – İstanbul: Milli Eğitim Basımevi, 1992.
Сажжодий Доктор Саййид Жаъфар. Фарҳанги истилоҳот ва таъбироти ирфоний. – Теҳрон: Таҳурий, 1370.
Suad el-Hakim. İbnü’l Arabi Sözlüğü. Çev. E.Demirli. – İstanbul: Alfa Yayınları, 2017.
Uludağ S. Tasavvuf Terimleri Sözlüğü. – İstanbul: Marifet Yayınları, 1995.
Uludağ S. İbn Arabi. – Ankara:Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 2017.
Uludağ S. Tasavvufun Dili. – İstanbul: Ensar, 2016.
Фахриддин Иброҳим Ироқий. Рисолаи Ламаот. Рисолаи истилоҳот. – Теҳрон: Чопхонаи Фирдавсий, 1353.
Хожа Муҳаммад Порсо. Фаслул-хитоб ба васлул-аҳбоб. – Тошкент: Матбаайи Ғуломия, 1913.
Шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф. Тасаввуф ҳақида тасаввур. – Тошкент: Шарқ, 2011.
Schimmel A. İslamın Mistik Boyutları. – İstanbul: Alfa Yayınları, 2022.
Қобилов У.У. Ўзбек адабиётида нубувват мотиви ва образлари талқини (XIV – XV асрлар). Филол. фан. док. дисс. автореф. – Самарқанд, 2019.
Қобилов У. Нубувват мотиви ва мумтоз поэтика. – Самарқанд: СамДУ нашри, 2019.
Hace Muhammed Parsa. Risale-i Keşfiyye. Tercüme: Abdullah Salahi Uşşaki. – İstanbul: Litera Yayıncılık, 2020.
