THE QUR'ANIC FOUNDATIONS OF ALI SHIR NEVÂYÎ’S PREFERENCE FOR THE TURKIC LANGUAGE AND THE LANGUAGE OF THE PEOPLE
Keywords:
Nevaî, Qur'an, Verses, Turkish, Persian, Mother Tongue, People, GuidanceAbstract
One of the most prominent figures in Turkish literature history, Ali Shir Nevaî, lived in an era where Persian was used as the dominant language by scholars. Nevaî, who was an authority on both Persian and Turkish, demonstrated in his work Muhâkemetü’l Lugateyn that Turkish is superior to Persian in terms of literary arts, grammar, and phonetics. Moreover, Nevaî believed that the preference for Turkish as the mother tongue was essential for addressing the people in their own language. Ali Shir Nevaî was a scholar, mystic, philosopher, and Sufi with profound knowledge in literary sciences, social sciences, tafsir (interpretation of the Qur'an), hadith, kalam (Islamic theology), fiqh (Islamic jurisprudence), and mysticism. His works, couplets, and ideas reflect a rich body of knowledge. Nevaî’s views on addressing the people in their own language align with the verses found in the Qur'an in Surahs Al-Baqara, Ar-Rum, Al-Hujurat, and Ar-Rahman. In this presentation, Nevaî’s preference for the Turkish language and the language of the people will be discussed within the framework of these verses.
References
Ali Şir Nevâyî. (1961). Mecâlisü’n-nefais (Süyme Ganiyeva, Ed.). Uzbekistan SSR Fanlar Akademyası, Taşkent, s. 164.
Akkaya, M. (2011). Filozofça Dil Felsefesi. İstanbul: Belge Yayınları.
Ata, A. (2023). Ali Şir Nevaî ve Dil. Çukurova Üniversitesi Türkoloji Araştırmaları Dergisi, 8(2), 529-535. https://doi.org/10.32321/cutad.1348350
Bilgin, A. (2020). Muhâkemetü’l Lugateyn, Dia, C. 30, S. 395-396. Ankara.
Borovkov, A. K. (1954). Özbek Yazı Dilinin Kurucusu Ali Şir Nevaî. (Rasime Uygun, Trans.). Today Belleten, 59-96.
Cabbarov, N. (2025). Ali Şîr Nevâyî’nin Târîh-i Enbiyâ ve Hükemâ Eseri Nadir Bir Siyernâme Örneği. In Alisher Navoiy va sharq renessansi IV xalqaro simpozium materiallari (p. 624). Toshkent: Sahhof.
Camii, A. B. (H. 1275). Balıaristan, Darü't-Tebii'atü'l-Iimire. İstanbul, s. 90-91.
Coşan, M. E. (2010). Başmakaleler 1: İslam Dergisi Başmakaleleri. İstanbul: Server İletişim Yayınları.
Coşan, M. E. (2003). Dilimiz ve Kültürümüz (5th ed.). İstanbul: Server Yayınları.
Coşan, M. E. (2011). Akademik Makaleler E-Kitap (2nd ed.). Server İletişim.
Feyzü’l Furkan, Tefsirli Kur’an-ı Kerim Meâli. İstanbul: Server İletişim.
Kavak, A. (n.d.). Ahmed-i Hânî'ye Göre Toplumsal Ahlâkın İnşa Sürecinde Belirleyici Unsurlar. Muhtelif Şahıs ve Düşüncelerde Ahlâk ve İnşâ - III, Kitao Dünyası, 39-51.
Kanarya, B. (2019). Kur’an ve Hadislerde ‘Dil’ Olgusu. Diyanet İlmi Dergi, 55(1), 13-36. https://doi.org/10.61304/did.429124
Mahdum, A. (2012). Farsça Kaynaklarda Ali Şir Nevâyî. Journal of Turkish Language and Literature, 34(34), 103-155.
Mirzoyev, K. İ. (2016). Yesevî Azeri ve Orta Asya Türk Edebi Mahsullerinde Geçmişten Geleceğe Hoca Ahmed Yesevî Uluslararası Sempozyumu (2nd Vol.). Şenyıldız Yayıncılık.
Okur, K. H. (2016). Yesevî Muhibbi Bir Hanefî Fakîh: Sığnâkî’nin İbadet Dili Anlayışı. Yesevî Azeri ve Orta Asya Türk Edebi Mahsullerinde Geçmişten Geleceğe Hoca Ahmed Yesevî Uluslararası Sempozyumu (2nd Vol.), Şenyıldız Yayıncılık.
Önen, H. (2018). Kur’an’da Lisan Kavramı ve Lisanın Kökeni. The Journal of Academic Social Science Studies [Jasss], 65, 293-303.
Pişgin, Y. (2016). Son İlâhî Kitabın Dili Olarak Arapçanın Seçilmesi. İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi, 28, 489-518.
Yıldırım, A. (2016). Din Dili Dinî Dil Ayrımı. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 11(1), 323-346. https://doi.org/10.19129/sbad.54
Yıldırım, Z. (2005). Kur’ân Işığında Dillerin Kaynağı Problemi. Atatürk Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi Dergisi, 22, 88-107.
Yüceer, İ. (2016). Dil Düşünce İlişkisinin Teolojik Boyutu. İslâmî Araştırmalar, 27(1), 42-52.
Yusupova, D. (2025). Ali Şir Nevâyî’nin Hayatı ve Edebi Sanatı. Atlas Akademi.
