АЛИШЕР НАВОИЙНИНГ “ҲАЙРАТ УЛ-АБРОР” ДОСТОНИ ҒОЯЛАРИНИНГ МИНИАТЮРА АСАРЛАРИДАГИ ТАЛҚИНИ (шахзода Бадиуззамон қўлёзмаси мисолида)

##article.authors##

  • Гулабза КАРШИЕВА

##article.subject##:

Алишер Навоий, Камолиддин Бехзод, “Ҳайрат ул-аброр” достони, бадиий безакли қўлёзма, китобат санъати, мусаввир, миниатюра санъати, тасаввуф, рамзий белгилар

##article.abstract##

Мақолада Алишер Навоийнинг “Ҳайрат ул-аброр” достони, достоннинг шахзода Бадиуззамон учун яратилган бадиий безакли ноёб қўлёзмаси, миниатюра санъати ва унинг вазифаси, асар ғояларининг миниатюра асарларида акс этиши, бадиий матн ва тасвир  уйғунлиги, мусаввирнинг ижодий ёндашуви, достондаги ғояларнинг миниатюрада рамзий белгилар орқали ифодаланиши, тасаввуф ғояларининг миниатюрада акс этиши, шоир ва мусаввир қарашларининг  ўзаро муштараклиги хусусида фикр юритилган.

“Ҳайрат ул-аброр” достонининг 890/1485 йили шахзода Бадиуззамон учун кўчирилган қўлёзмаси (Англиянинг Оксфорд университети Бодлеан кутубхонаси (инвентарь рақами Elliot 287) ва унга ишланган 4 та тасаввуфий моҳият касб этувчи миниатюралар таҳлил қилинган. Миниатюралар ҳақида шу кунгача билдирилган фикрларни ўрганган ҳолда муаллифнинг ўз мулоҳазалари ва хулосалари баён қилинган.

Библиографические ссылки

Алишер Навоий. Ҳайратул-аброр. – Т.: Ғафур Ғулом номидаги Адабиёт ва санъат нашриёти. 1989.

Алишер Навоий асарлари XV-XVI асрлар китобат санъати дурдоналарида (Россия Миллий кутубхонаси тўпламидан, Санкт-Петербург, Россия). Матн муаллифи ва тузувчи: Ольга Васильева. “UZBEKISTAN TODAY”. “ZAMON PRESS INFO”. 2017.

Алишер Навоий. “Маҳбуб ул-қулуб”. Ҳозирги ўзбек тилига табдил. Сўз боши Ш.Сирожиддинов. Изоҳ ва нашрга тайёрловчилар: А.Тилавов, И.Сайфуллаев. – Т.: Sano-standart, 2018.

Абдуқодир Ҳайитметов. «Хамса»нинг яратилиш жараёни // “Шарқ юлдузи” журнали, 1985 йил, 9-сон.

Абдуллаев А. Тасаввуф ва унинг намояндалари. Илмий-оммабоп рисола. Алишер Навоий номидаги Ўзбекистон Миллий кутубхонаси нашриёти. – Т., 2009.

Бобур, Захириддин Мухаммад. Бобурнома. /Таҳрир ҳайъати: А.Абдурашидов, Б.Алимов ва бошқ. // Порсо Шамсиев, Содик, Мирзаев ва Эйжи Мано (Япония) нашрлари асосида қайта нашрга тайёрловчи: Саидбек Ҳасанов. – Тошкент: “Шарқ“ нашриёт-матбаа акциядорлик компанияси Бош таҳририяти, 2002 – 162 б.

Бертельс Е.Э. Суфизм и суфийская литература. – Москва: Наука, 1965.

Bahari E. Bihzad. Master of Persian Painting. I.B.Tauris &Co.Ltd 1996.

Додхудоева Л.Н. Поэмы Низами в средневековой миниатюрной живописи. – М.: Наука, 1985.

Костигова Г.И. Трактат о каллиграфии Султан Али Машхеди./ Труды ГПБ им.М.Е. Салтыкова-Щедрина, Л., 1957, т.2(5).

Комилов Н. Тасаввуф. – Т.: Мовароуннаҳр-Ўзбекистон, 2009.

Мадраимов А. ХV- ХVI асрлар Марказий Осиё қўлёзма китоби тарихий манба сифатида (Алишер Навоий асарлари қўлёзмалари асосида). “07.00.09-Тарихнавислик, манбашунослик ва тарихий тадқиқот усуллари” ихтисослиги бўйича тарих фанлари доктори илмий даражасини олиш учун ёзилган диссертация. – Т., 2002.

Мадраимов А.А. Алишер Навоий бадиий асарларининг ХV-ХVI асрлардаги қўлёзмалари. – Т.: Фан ва технологиялар нашриёт уйи, 2021.

Навоий Алишер. Ҳайратул-аброр (насрий баёни билан). Таҳрир ҳайъати: А.Қаюмов ва бошқ: – Т.: Адабиёт ва санъат нашриёти, 1989.

Рахимова З. Шайхлар ва дарвешларнинг либослари // San’at. 2008 йил 2-сон.

Рахимова З. “Беҳзод миниатюралари асосида Ҳирот либослари талқини” // “San’at” журнали, 2020, 3-сон.

Сулаймонов Ҳ. “Алишер Навоий достонларига ишланган расмлар”. – Т.: Фан, 1970.

Сулаймонов Ҳ., Сулаймонова Ф. Алишер Навоий асарларига ишланган расмлар. XV-XIX асрлар. – Т., 1982.

Хусайн Воиз Кошифий. Ахлоқи Муҳсиний. Футувватномаи Султоний. Нашрга тайёрловчи А.Мадраимов. – Тошкент: Ўзбекистон НМИУ, 2019. – 27 б.

Шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф. “Ислом тарихи”. – Тошкент: HILOL NASHR, 2-китоб, 2017.

Эркинов С., Ғанихонов М. Низомий Ганжавий. – Тошкент: Фан, 1992.

Қорабов У. “Нажмиддин Кубро мероси ва унинг “Латоиф” назарияси” // “San’at”, 2001, 4-сон.

Загрузки

##submissions.published##

2023-11-01

##issue.issue##

##section.section##

Статьи