ISHEMIK INSULTDAN KEYINGI KOGNITIV BUZILISHLARDA TRANSKUTAN VAGUS NERV STIMULYATSIYASI: NEYROPLASTIKLIK, BDNF, EEG BIOMARKERLARI VA PRECIZION REABILITATSIYA MODELI

##article.abstract##

Ishemik insultdan keyingi kognitiv buzilishlar uzoq muddatli funksional mustaqillik, ijtimoiy moslashuv va hayot sifatiga sezilarli ta’sir ko‘rsatadi. Transkutan aurikulyar vagus nerv stimulyatsiyasi (taVNS) noinvaziv neyromodulyatsiya usuli bo‘lib, vagal afferentlar orqali miya ustuni yadrolari, noradrenergik va xolinergik tizimlar, neyroplastiklik, yallig‘lanish nazorati va neyrotrofik mexanizmlarga ta’sir ko‘rsatishi mumkin. Ushbu maqolada kechki tiklanish davridagi postinsult kognitiv buzilishlarda taVNSning zamonaviy dalillari tahlil qilinadi; MoCA va Trail Making Test kabi neyropsixologik ko‘rsatkichlar, EEG dinamikasi, qon zardobidagi BDNF va funksional mustaqillik o‘rtasidagi bog‘liqlik alohida ko‘rib chiqiladi. Mavjud klinik dalillar istiqbolli bo‘lsa-da, kognitiv natijalar bo‘yicha katta randomizatsiyalangan tadqiqotlar hali cheklangan. Shu sababli taVNS samaradorligini klinik, neyropsixologik, neyrofiziologik va neyrotrofik markerlarni birlashtirgan multimodal modelda baholash taklif etiladi.