CОВИД-19 ДАН ЎТГАН ОДАМЛАРДА КОГНИТИВ БУЗИЛИШ РИВОЖЛАНИШИНИНГ БИОКИМЁВИЙ ОМИЛЛАРИ

##article.authors##

  • Гафуров Бахтиёр Гафурович
  • Мамаджонова Турсуной Тохир қизи

##article.subject##:

когнитив бузулишлар, БДНФ, S-100, COVID-19, ташвиш, депрессия

##article.abstract##

Коронавирус инфектсияси (CОВИД-19) - САРСCоВ-2 нинг янги штамми келтириб чиқарадиган ўткир юқумли касаллик, патогенетик жиҳатдан виремия, маҳаллий яллиғланиш жараёни, тизимли иммун яллиғланиш, шунингдек, гиперкоагулятция жараёнининг фаоллашиши, эндотелиал дисфунктция, гипоксик бузилишлар, бу тромбоз жараёнининг кучайишига олиб келади, шу билан бирга у асимптоматик ёки аниқ интоксикатсия белгилари, иситма билан бўлиши мумкин ва кўп органларнинг шикастланиши, кейинчалик неврологик касалликлар ва асоратлар хавфи. Асаб тизимининг шикастланишининг энг кенг тарқалган белгилари бош оғриғи, астения, агегия, аносмия, тиннитус, ташвиш, депрессия ва хотира ва эътиборнинг бузилиши билан когнитив бузилиш. Асаб тизимининг шикастланиши CОВИД-19 вирусининг нейротропизмини ва нейроинфламатар синдромларнинг мавжудлигини тасдиқлайди. Энг кўп муҳокама қилинадиган масала - бу CОВИД-19 дан кейин когнитив бузилишнинг келиб чиқиши масаласи. Адабиётда кекса ёшдаги (2-4) мавжуд когнитив бузилишларнинг кучайиши ҳақида кўплаб нашрлар мавжуд. Аммо ёш, илгари соғлом одамларда когнитив бузилишларнинг генезиси бўйича ишлар этарли эмас. Бизнинг вазифамиз бу масалани ўрганиш.

Библиографические ссылки

Гусев ЕИ, Мартынов МЮ, Бойко АН и др. Новая коронавирусная инфекция (COVID-19) и поражение нервной системы: механизмы невроло-гических расстройств, клинические проявления, организация неврологиче-ской помощи. Журнал неврологии и психиатрии им. С.С. Корсакова. 2020;120(6):7-16

Деменции: руководство для врачей / Н.Н. Яхно, В.В. Захаров, А.Б. Локшина, Н.Н. Коберская, Э.А. Мхитарян. – М.: МЕД-пресс-информ; 2010. 272с. [Demencii: rukovodstvo dlya vrachej. Yakhno NN, Zakharov VV, Loshkina AB, Mkhitaryan EA. Moscow: MEDpress-inform; 2010. (In Russ).]

Захаров В.В. Яхно Н.Н. Когнитивные расстройства в пожилом и старческом возрасте. Метод. пособ. для врачей. М, 2005.

Локшина А.Б., Захаров В.В. Лечения и умеренные когнитивные рас-стройства при дисциркуляторной энцефалопатии. 2006.

Остроумова ТМ, Черноусов ПА, Кузнецов ИВ. Когнитивные нару-шения у пациентов, перенесших COVID-19. Неврология, нейропсихиатрия, психосоматика. 2021;13(1):126–130.

Тул Дж. Ф. Сосудистые заболевания головного мозга; руководство для врачей. – М.: ГЭОТАР-Медиа; 2007. 590с. [Toole JF. Sosudistye zabolevaniya golovnogo mozga; rukovodstvo dlya vrachej. Moscow: GE-OTARmedia; 2007. (In Russ).]

Bohmwald K, Galvez NMS, Rios M, Kalergis AM. Neurologic Altera-tions Due to Respiratory Virus Infections. Front Cell Neurosci. 2018 Oct 26;12:386. doi: 10.3389/fncel.2018.00386. eCollection 2018.

Castren E, Võikar V, Rantamäki T. Role of neurotrophic factors in de-pression. Curr Opin Pharmacol. 2007;7(1):18–21. DOI: 10.1016/j. coph.2006.08.009 .

DosSantos MF, Devalle E, Aran V, et al. Neuromechanisms of SARS-CoV-2: A Review. Front Neuroanat. 2020 Jun 16;14:37. doi: 10.3389/fnana.2020.00037. eCollection 2020.

Gu J, Gong E, Zhang B, et al. Multiple organ infection and the pathogen-esis of SARS. J Exp Med. 2005 Aug 1;202(3):415-24. doi: 10.1084/jem.20050828. Epub 2005 Jul 25.

Kuipers SD, Dramham CR. Brain-derived neurotrophic factor mecha-nisms and function in adult synaptic plasticity: new insights and implications for therapy. Curr Opin Drug Discov Devel. 2006;9(5):580–586. 12. Leibrock J, Lottspeich F, Hohn A, et al. Molecular cloning and expression of brain-derived neurotrophic factor.

Ходжиева Д.Т., Хайдарова Д.К., Хайдаров Н.К. Биофизические ос-новы возникновения сирингомиелии: современные воззрения //Журнал неврологии и нейрохирургических исследований. – 2020. – Т. 1. – №. 3.

Ходжиева Д.Т. Влияние нейроиммунологических показателей боль-ных с ишемическим инсультом на развитие постинсультной деменции //Новый день в медицине. – 2019. – №. 4. – С. 100-105.

Neo Poyiadji, Gassan Shahin, Daniel Noujaim, Michael Stone, Suresh Patel, Brent Griffith. Published Online: Mar 31, 2020 https://doi. org/10.1148/radiol.2020201187 [Электронный ресурс, дата обращения 15.10.2020].

Khaydarova D.K., Khodjieva D.T., Khaydarov N.K. Magnetic Reso-nance Imaging of Cerebral Hemorrhagic Stroke. International Journal of Psy-chosocial Rehabilitation, Vol. 24, 2020. 434-438

Khodjieva D.T., Khaydarov N.K., Kazakov B.Sh., Khaydarova D.K. Clinical and neurological factors in the formation of an individual predisposi-tion to COVID-associated ischemic stroke. European Journal of Molecular & Clinical Medicine - 2020.

Khaydarova D.K., Samadov A.U. Current issues in the development of neuroprotective therapy in ischemic stroke. Web of Scientist: International Sci-entific Research Journal 2021, 6-10.

Хайдарова Д.К., Насриддинова Ш.И., Ихтиярова Г.А. Психологиче-ское влияние карантинных мер covid-19 на матерей в послеродовом пери-оде. Журнал неврологии и нейрохирургических исследований №2.2021. 25-28 бет.

Ходжиева Д.Т., Бобокулов Г.Д., Хайдарова Д.К. Инсульт турли шаклларида қиёсий ташхислаш мезонлари. Журнал неврологии и нейро-хирургических исследований №2.2021. 31-34 бет.

Khodjieva D.T., Safarov K.K. A Study of Neuropsychological Sympto-matology and Its Clinical Features in Patients with COVID-19. American Journal of Medicine and Medical Sciences 2021, 11(2): 126-129

Рахимбаева Гульнора Саттаровна, Шодиев Улуғбек Дониёр ўғли. Постковид цeрeбро-астeник синдром: диагностик йондашувларни оптим-аллаштириш, долзарб жихатлари // Журнал неврологии и нейрохирурги-ческих исследований №2.2021. 6-10 бет.

Туйчиев Л.Н., Рахимбаева Г.С., Газиева Ш.Р., Атаниязов М.К. Новая коронавирусная ин¬фекция и постковидные неврологиче¬ские последствия заболевания // Вестник ТМА № 2, 2021. 45-50 стр.

Атаниязов Махсуджан Камаладдинович, Рахимбаева Гульнора Саттаровна, Газиева Шохида Рустамовна. Характерные особенности ин-сульта при covid-19 // Журнал неврологии и нейрохирургических иссле-дований №2.2021.14-17 стр.

Загрузки

##submissions.published##

2023-05-01