PSIXOLOGLARNING NOAXLOQIY XATTI-HARAKATLARI IJTIMOIY MUAMMO SIFATIDA

##article.authors##

  • Sabirova Umida
  • Nigmatullina Alina
  • Rumyantseva Yekaterina

##article.subject##:

psixologning kasbiy etikasi, psixologik yordam, noaxloqiy xatti-harakatlar, xizmatlarning tijoratlaşuvi, emotsional kapitalizm, hokimiyat nomutanosibligi, Özbekiston qonunçiligi, mijozlar huquqlarini himoya qiliş

##article.abstract##

Maqolada Özbekiston Respublikasida psixologik yordam körsatiş sohasidagi kasbiy etikaning nazariy-sotsiologik va huquqiy jihatlari körib çiqiladi. Tadqiqotning nazariy asosini E.Illouzning «emotsional kapitalizm» konsepsiyasi, şuningdek, M.Fuko tomonidan ilgari surilgan hokimiyat va P.Burdye tomonidan işlab çiqilgan ramziy kapital haqidagi g‘oyalar taşkil etadi. Psixologik xizmatlarning tijoratlaşuvi bilan bog‘liq ehtimoliy xavflar, «psixolog – mijoz» munosabatlaridagi kuçlar nomutanosibligi hamda psixologik yordam oluvçilarni himoya qiliş mexanizmlari tahlil qilinadi. Huquqiy kontekst Özbekiston Respublikasining «Aholiga psixologik yordam körsatiş tög‘risida»gi ÖRQ-989-son Qonuni asosida yoritiladi. Nazariy tahlil va olingan pilotaj tadqiqot ma’lumotlari asosida mijozlarni himoya qiliş mexanizmlarini takomillaştiriş böyiça takliflar işlab çiqilgan. Tadqiqotning empirik qismi Google Forms platformasi yordamida ötkazilgan pilotaj onlayn sörov natijalariga asoslanadi. Javoblar tahlili psixologlarning xatti-harakatlarini mijozlar tomonidan noaxloqiy, deb baholaşning ayrim holatlarini, jumladan, haddan taşqari direktiv maslahatlar beriş, keçinmalarni qadrsizlantiriş va kasbiy çegaralarni buziş holatlarini, şuningdek, respondentlarning bir qismi Özbekistonda psixologik yordam sohasidagi qonunçilik tartibga solinişi haqida yetarli ma’lumotga ega emasligini aniqlaş imkonini berdi.

Библиографические ссылки

Касавин И.Т. Концепция индивида и индивидуализации в теориях З.Баумана и У.Бека // Вестник Нижегородского университета им. Н.И.Лобачевского. Серия: Социальные науки. –2011. –№ 4 (24). –С. 22–27.

Браславский, Р. Г. Энтони Гидденс и цивилизационный анализ: модерн между рефлексивностью и культурой // Социологическое обозрение. –2023. –Т. 22, № 1. –С. 147–167.

Черных А.С., Радугин, А.А. Терапевтический дискурс в условиях эмоционального капитализма: социологический анализ // Вестник социологии. –2022. –№ 2. –С. 115–128.

Узбекистан. Закон Республики Узбекистан от 5 ноября 2024 г. № ЗРУ-989 «Об оказании психологической помощи населению» (вступил в силу 6 февраля 2025 г.) // Национальная база данных законодательства Республики Узбекистан LexUZ. URL: https://lex.uz/ru/docs/7196835 (дата обращения: 09.11.2026).

Этический кодекс психолога // Официальный сайт Ассоциации психологов Узбекистана (УзАП). – Ташкент, 2021 (с изменениями и дополнениями). – URL: http://psychology.uz (дата обращения: 16.07.2026).

European Federation of Psychologists’ Associations (EFPA). Meta-Code of Ethics / EFPA. – Brussels, 1995 (revised 2005). – URL: http://www.efpa.eu/ethics/ethical-codes (date of access: 16.07.2026).

Фуко М. История безумия в классическую эпоху / Пер. с фр. И. К. Стаф. – М.: АСТ; Астрель, 2010. –745 с.

Бурдьё П. Социология социального пространства / Пер. с фр.; отв. ред. Н. А. Шматко. – М.: Институт экспериментальной социологии; СПб.: Алетейя, 2007. – 288 с.

Бронфенбреннер У. Экология человеческого развития: научные перспективы, опыты и замыслы / Пер. с англ. –М.: Праксис, 2010. –340 с.

Шоумаров Г.Б. Психологическая служба в Узбекистане: становление, проблемы и перспективы // Psixologiya. –2021. –№ 3. – С. 12-18.

У меня что, ПРЛ?! Как психолог Илья Ворожейкин нарушил этический кодекс, а жалоба в этический комитет не помогла решить проблему // Дзен: [платформа]. –2024. –13 февраля. –URL: https://dzen.ru/a/Zcs2e4I_JBh8W_C8 (дата обращения: 23.07.2026). – Текст: электронный.

Загрузки

##submissions.published##

2026-11-11