ТУРКИСТОН ДИНИЙ-СИЁСИЙ ВАЗИЯТИ ТАҲЛИЛИ “ВАБО” ҒАЛАЁНИ КОНТЕКСТИДА

##article.abstract##

Ушбу мақола XIX аср охирларида Туркистонда бўлиб ўтган диний-сиёсий вазият ва унинг контекстида таҳлил қилинган 1892 йилги “Вабо” ғалаёни таҳлилига бағишланган. Мақолада, вабо ғалаёнининг келиб чиқишига сабаб бўлган дин омилининг ўрни, у келтириб чиқарган сиёсий вазият шунингдек, чор мустамлакаси сиёсатининг асл сабаб ва оқибатлари, вабо касалига чалинганлар, вафот этганлар ва соғайганлар сони ҳақидаги маълумотлар статистикаси тарихий-фалсафий контекст таҳлили асосида ёритилган.

Мақолада XIX аср охири – XX аср бошларида  Туркистонда бир қатор муаммолар дин омилидан кескин фойдаланилган ёхуд миллий ва диний қадриятларга зарба берилганда содир бўлганлиги, айниқса, бу даврда ўлкада сиёсий вазиятларнинг кескин тус олганлиги ҳамда диний-сиёсий вазиятнинг вужудга келишига дин омилининг баъзи элементлари сабаб бўлганлиги тарихий далиллар асосида таҳлил қилинган. Шунингдек, мақолада Чор Россияси Туркистонни эгаллашни бошлаганда маҳаллий аҳолининг заиф нуқтасига, яъни диний эътиқодига таъсир қилишга уринганлиги, диндан сиёсий фитна сифатида фойдаланиш орқали, чор ҳукумати ўз сиёсатини амалга оширишга уринганлиги ўлкада бўлиб ўтган “Вабо” воқеаси асосида очиб берилган.