ВЗГЛЯД НА ИСТОРИОГРАФИЮ ТАТАРСКОЙ ДИАСПОРЫ ТУРКЕСТАНА

Авторы

  • Рислигой Расулова

Ключевые слова:

Туркестан, татары, джадидизм, Российская империя, просвещение, новая методистская школа, европейский театр, пресса

Аннотация

В данной статье сравниваются исследования ученых, изучавших деятельность татары в Туркестане в различных областях во второй половине XIX века - первой четверти XX века. Актуальная проблема статьи была выявлена ​​в том, что периодические границы в исследованиях были неширокыми, а деятельность татарского диаспора как объекта исследования не была всесторонне изучена.

Библиографические ссылки

Ўзбекистон ССР тарихи. –Т.:Ўқитувчи, 1983. –Б.25.(O`zbekistonSSR tarixi. –T.: O`qituvchi, 1983. –B. 25.)

Гулям Г. Габдулла Тукай и наш поэт Слово о Тукае. –Казань: Татарское книжное издательство, 1986. –С.18-22.(Gulyam G. Gabdulla Tukay I ash poet Slova o Tukaye. –Kazan: Tatarskoye knijnoye izdatelstvo, 1986. –S.18-22.)

Холматов Р.Н. Из истории узбекской старопечатной арабографичной книги и книжной культуры в городах Ферганской долины (1867-1917 гг): Автореф. дисс. … канд. истор. наук. - Т., 1989. –С.7. (Xolmatov R.N. Iz istori i uzbekskoy staropechatnnoy arabografichnoy knigi I knijnoy kulturi v gorodax Ferganskoy dolini (1867-1917gg): Avtoref. Diss. … kand. istor. nauk. –T.,1989. –S. 7.)

Туркистон матбуоти тарихи (1870-1917) / Тузувчи Н.А. Абдуазизова. – Т.: Академия, 2000. -Б.35-39, 69-72, 80 (Turkiston matbuoti tarixi (1870-1917) / Tuzuvchi N.A. Abduazizova. –T.: Akademiya, 2000.-B. 35-39, 69-72, 80.)

Қосимов Б. Исмоилбек Гаспрали. – Т.: Ғафур Ғулом номидаги нашриёт-матбаа бир¬лаш¬маси, 1992. Унинг ўзи. Маслакдошлар. – Т.: Шарқ, 1994; Унинг ўзи. Миллий уйғониш. - Т.: Маънавият, 2002.(QosimovB. Ismoilbek Gaspirali. T.: G`afur G`ulom nomidagi nashriyot-matbaa birlashmasi, 1992. Uning o`zi. Maslakdoshlar. –T.: Sharq, 1994. Uningo`zi. Milliyuyg`onish. –T.: Ma`naviyat, 2002.)

Қаранг: Исмаилов Ш. Народное образование в Узбекистане в конце XIX – начале ХХ века: Автореф. дисс. …канд. истор. наук.-Т., 1981.(Ismailov Sh. Narodnoye obrazovaniye v Uzbekistane v kontse XIX – nachale XX veka: Avtoref. diss. … kand. istor. nauk. –T., 1981.)

Хакимов Х.Х. Казанская татарская учительская школа как видный центр русско-татарского сод¬ру¬жест¬ва и передовой педагогической мысли (1876-1917 гг.): Автореф. дисс. …канд. пед. наук. –Казань, 1973. (Xakimov X.X. Kazanskaya tatarskaya uchitelskaya shkola kak vidniy tsentr russko-tatarskogo sodrujestva i peredovoy pedagogicheskoy misli (1876-1917) Avtoref. diss. … kand. ped. nauk. –Kazan, 1973.)

Долимов У. Туркистонда жадид мактаблари. –Т.: Университет, 2006. –Б.18-86. (Dolimov U. Turkistonda jadid maktablari. –T.: Universitet, 2006. –B. 18-86.)

Абдуллаева Я. А. Қорақалпоғистон хотин-қизлари: кеча ва бугун (XIX аср охири ва XX аср). Т.: “Ijod dunyosi”, 2011. (Abdullayeva Ya.A. Qoraqalpog’iston xotin-qizlari: kecha va bugun (XIX asr oxiri – XX asr). –T.: “Ijod dunyosi”, 2004.)

Қаюмов М.У. XIX аср иккинчи ярми ХХ аср бошида Хива хонлигидаги ижтимоий-сиёсий жараёнлар: Тарих фан. номз. дисс. – Т., 2006. – Б. 72-75. (Qayumov M.U. XIX asr ikkinchi yarmi XX asr boshida Xiva xonligidagi ijtimoiy-siyosiy jarayonlar: Tarix fan. nomz. diss. –T., 2006. –B. 72-75)

Исокбоев А.А. Туркистон ижтимоий-сиёсий ва маданий ҳаётида татар-бошқирд маърифатпарварларининг фаолияти (ХIХ аср охири ХХ аср бошлари): Тарих. фан. номз.. дисс. автореферати. – Тошкент, 2008. (Isoqoyev A.A. Turkiston ijtimoiy-siyosiy va madaniy hayotida tatar-boshqird ma`rifatparvarlarining faoliyati (XIX asr oxiri XX asr boshlari): Tarix fan. nomz. diss. –T., 2008.)

Худойқулов А.М. Просветительская деятельность джадидов Туркестана (конец XIX-начало ХХ в.):Дисс. ... канд. истор. наук. –Т., 1995; Вохидова К.А. ИсхакханЖунайдуллаходжаИбрат и его научно – историческое наследие: Автореф. дисс. … канд. истор. наук. - Т., 2002; Ражабова Д.Н. Проблемы моло¬дёжи и женщин в воззрениях джадидов Туркестана (конец XIX – начало ХХ вв.): Автореф. дисс … канд. истор. наук. - Т., 2003; Шарипова М.Ф. Тошкентнинг XIXасрнинг иккинчи ярми ХХ аср бошларидаги ижтимоий-сиёсий аҳволи. Тарихфан. номз. … дисс. –Т., 2004; Эрназаров Ф.Н. XIX аср охири ХХ аср бошларида Хива хонлигидаги маданий ҳаёт: Тарихфан. номз. … дисс. автореферати. –Т., 2005.(XudoyqulovA.M. Prosvetitelskaya deyatelnost djadidov Turkestana (konets XIX – nachalo XX) Diss. … kand. istor. nauk. –T., 1995; Vohidova K.A. Isakxan Djuaydullaxo’ja Ibrat I yego nauchno-istoricheskoye naslediye: Avtoref. diss. … kand. istor. nauk. –T.,2002; Rajabova D.N. Problemi molodyoji I jeshin vvozzreniyax djadidov Turkestana (konets XIX – nachalo XX vv.): Avtoref. diss. … kand. istor. nauk. –T.,2003; Sharipova M.F. Toshkentning XIX asrning ikkinchi yarmi XX asr boshlaridagi I jtimoiy-siyosiy ahvoli. Tarix fan.nomz. … diss. –T., 2004; Ernazarov F.N. XIX asr oxiri XX asr boshlarida Xiva xonligidagi madaniy hayot: Tarix fan.nomz. … diss. avtoreferati. –T., 2005.)

Махмутов Х., Илялова И., Гиззат Б. Октябрьгэ кадэрге татар театры (татар тилида). –Казань: Татарстан китап нэшрияты, 1988; Татар совет театры (татар тилида). - Казан: Татарстан китапнэшрияты, 1975. (Maxmutov X., Ilyalova I., Gizzat B. Oktyarge kaderge tatar teatri (tatar tilida). –Kazan: Tatarstan kitap neshriyati, 1988; Tatar sovet teatri (tatar tilida). –Kazan: Tatarstan kitap neshriyati, 1975.)

Ризаев Ш. Ўзбек жадид драматургиясининг шаклланиш манбалари: Филология фан. номз. дисс... – Тошкент, 1995. - Б. 80.; (Rizayev Sh. O’zek jaded dramaturgiyasi shakllanish manbalari: Filologiya fan. nomz. diss… -T., 1995. –B.80.)

Расулов А., Исоқбоев А., Насретдинова Д. Туркистон ижтимоий-сиёсий, маданий ҳаётида татарлар. – Т.: “TURON-IQBOL”. – 2019. -191бет. (Rasulov A., Isoqboyev A., Nasretdinova D. Turkiston ijtimoiy-siyosiy, madaniy hayotida tatarlar. –T.: “TURON-IQBOL”. -2019. -191 bet. )

Насретдинова Д. Туркистон маданий ҳаётида татар аёллари. – Т.: “Yangi nashr”, - 2015. (Nasretdinova D. Turkiston madaniy hayotida tatar ayollari. –T.: “yanginashr”,-2015.)

Алимова Д.А. Женский вопрос в советской историографии Средней Азии: Автореф. дисс. ... док. истор. наук. – Т., 1991. –С.40.(Alimova D.A. Djenskiy vopros v sovetskoy istoriografii Sredney Azii: Avtoref. diss. … dok. istor. nauk. –T., 1991. –S.40.)

Шодмонова С. Б. Туркистон хотин-қизларининг жамиятдаги тутган ўрни // Жамият ва бошқарув, 2006. № 2. – Б. 91- 93. Гарафетдинов Р. Татар яшьлеренен демократик херекете тари¬хын¬нан (1910-1914). – Казань.: Татарское книжное издательство, 1967. – С. 35-38; Илялова И. Межнациональные связи татарскоготеатра. –Казань.:Татарс¬кое книжное издательство. 1985. -. С. 77-82; Собиров О. Хоразм воҳаси театрлари (1917-1941). – Т.: Ғ.Ғулом номидаги Адабиёт ва санъат нашриёти, 1991. – Б. 81-82; Турдиев Ш. Улар Германияда ўқиган эдилар. Т.: Фан, 1991. 105-115 ; Раҳимова Г. Жадидлар ва аёллар масаласи // Адабий мерос, 1992. №1. -Б. 63-66.; Нурмуҳаммедова М. Ўзбекистонда маданий-маърифий ишлар. – Т.: Ўқитувчи, 1993.(Shodmonova S.B. Turkiston xotin-qizlarining jamiyatdagi tutgan o’rni // Jamiyat va boshqaruv, 2006. –B. 91-93.; Gaferitdinov R. Tatar yashlerenen demokratik xereketi tarixinan (1910-1914). –Kazan: Tatarskoy knijnoye izdelstvo, 1967. –C. 35-38.; Ilyalova I. Mejnatsionalniyesvyazi tatarskogoteatra. –Kazan: Tatarskoye knijnoye izdelstvo. 1985. –C.77-82.; Sobirov O. Xorazm vohasi teatrlari (1917-1941). T.: G’.G’ulom nomidagi Adabiyot va san`at nashriyoti, 1991. –B.81-82.; Turdiyev Sh. UlarGermaniyadao’qiganedilar. T.: Fan, 1991. –B.105-115.;RahimovaG. Djadidlarvaayollarmasalasi // Adabiymeros, 1992.№1. –B.63-66.; NurmuhammedovaM. O’zbekistondamadaniy-ma`rifiyishlar. T.: O`qituvchi, 1993.)

Усманова Д. Мусульманская фракция и проблемы «Свободы совести» в Государственной Думе России (1906-1917). -Казань: “Мастер Лайн”, 1999, 164 с.Котюкова Т. Национальный вопрос и деятельность мусульманской фракции Государственной Думы Российской Империи //Ўзбекистондамиллатлараромуносабатлар: тарихваҳозиргизамон. –Т., 2003. –Б.123-125. (Usmanova D. Musulmanskaya fraksiya I problem «Svobodi sovesti» v Gosudarstvennoy Dume Rossii (1906-1917). –Kazan: “Masterlayn”, 1999, 164 s.; KotyukovaT. Natsionalniy vopros Ideyatelnost musulmanskoy fraksi I Gosudarstvennoy Dumi Rossiyskoy Imperii // O’zbekistonda millatlararo munosabatlar: tarix va hozirgi zamon. –T., 2003. –B. 123-125.)

Туган З.В. Воспоминания. (Борьба народов Туркес¬тана и дру¬гих восточных мусульман-тюрков за национальное бытие и сох¬ра¬нение культуры.). Книга I. - Уфа: Китап, 1994.(Tugan Z.V. Vospominaniya. (Borba narodov Turkestana i drugix vostochnix musulman-tyurkov za natsionalnoy bitiye i soxroneniye kultiri.). Kniga I. –Ufa: Kitap. 1994.)

Агзамходжаев С.С. Туркистон Мухторияти: борьба за свободу и назависимость (1917-1918 гг.): Автореф. дисс. … докт. истор. наук. - Т., 1996; Мингноров А.Т. Туркистонда миллий озодлик масалалари давр миллий матбуотида (1917 йил февраль-1918 йил ўрталари): Тарих фан. номз. ... дисс. –Т., 2000; (Agzamxo’jayev S.S. Turkiston muxtoriyati: borba za svobodu i nazavisimost (1917-1918gg.): Avtoref. diss. … dokt.istor. nauk. –T.,1996; Mingnorov A.T. Turkistonda milliy ozodlik masalalari davr milliy matbuotida (1917 yil fevral-1918 yil o’rtalari): Tarix fa.nomz. … diss. –T., 2000.)

Жалолов А., Ўзганбоев Ҳ. Ўзбек маърифатпарварлик адабиётининг тараққиётида вақтли матбуотнинг ўрни. – Т.: Фан, 1993. (Jalolov A., O’zgaboyev H. O’zbek ma`rifatparvarlik adabiyotining taraqqiyotida vaqtli matbuotining o’rni. –T.:Fan, 1993.)

Расулов А.Н. Интернацеональная помощь партийных организаций, трудящихся Средноволжского региона народам Туркестана (1918-1924 гг.): Дисс… канд. истор.наук, Казань.1990. -С. 221-240. Унинг ўзи, Тур¬кис¬тон ва Волга¬бўйи, Уралолди халқлари ўртасидаги муносабатлар (1917-1924 йй.). – Т.: Универ¬си¬тет, 2005. – Б. 103-108 (Rasulov A.N. Internatsionalnaya pomosh organizatsiy, trudyashixsya Srednovoljskogo regiona narodam Turkestana (1918-1924gg.): diss. … kand. istor. nauk, Kazan, 1990. –S.221-240.; Uning o’zi, Turkiston va Volgabo’yi, Uraloldi xalqlari o’rtasidagi munosabatlar (1917-1924yy.). –T.: Universitet, 2005. –B. 103-108.)

Загрузки

Опубликован

2021-08-04

Выпуск

Раздел

Статьи