OʻZBEKISTON XOTIN-QIZLAR QOʻMITASI FAOLIYATINING USTUVOR YOʻNALISHLARI VA VAZIFALARI (1991-2020 yillar)
##article.subject##:
Oʻzbekiston Xotin-qizlar qoʻmitasi, mustaqillik, davlat boshqaruvi, islohotlar ustuvor yoʻnalishlar, ayollar, ijtimoiy-siyosiy faollik, huquq va manfaatlarini himoya qilish, sogʻlom turmush tarzi, maʼnaviy-maʼrifiy ishlar, mahalla, taʼlim muassasalari, jamoat tashkilotlari, huquqiy savodxonlik, oilaviy munosabatlar, yangi bosqich, tendensiyalar, institutsional rivojlanish##article.abstract##
Maqolada avvalo Oʻzbekiston Xotin-qizlar qoʻmitasining 1991-yilda mustaqillikdan soʻng jamoat tashkiloti sifatida shakllanishi, uning davlat boshqaruvi tizimidagi oʻrni va qoʻmita faoliyatining asosiy davrlari, 1990-yillar oxiri va 2000-yillar boshidagi institutsional mustahkamlanishi hamda keyingi islohotlar bilan bogʻliq oʻzgarishlar tahli etilgan. Shuningdek, qoʻmitaning ustuvor yoʻnalishlari sifatida xotin-qizlarning ijtimoiy-siyosiy faolligini oshirish, huquq va manfaatlarini himoya qilish, sogʻlom turmush tarzini targʻib etish va maʼnaviy-maʼrifiy ishlarni kuchaytirish kabi yoʻnalishlar tahlil qilingan. Shuningdek, mahalla, taʼlim muassasalari va boshqa jamoat tashkilotlari bilan hamkorlikda huquqiy savodxonlikni yuksaltirish, oilaviy munosabatlar madaniyatini mustahkamlash va yosh qizlarni mustaqil hayotga tayyorlash yoʻnalishlariga alohida e’tibor qaratilgan. Maqolada qoʻmitaning vazifalari davlat farmonlari va qarorlari, ustav hujjatlari asosida yoritilib, ayollar bandligini taʼminlash, ularning muammolarini oʻrganish va yechimini izlash, iqtidorli xotin-qizlarni ragʻbatlantirish kabi amaliy vazifalar tahlil qilinadi. Shuningdek, qoʻmita faoliyatini qoʻllab-quvvatlashga doir normativ-huquqiy hujjatlar mazmun-mohiyati tahlil etilgan. Maqola 2018–2020 yillardagi islohotlar kontekstida qoʻmita faoliyatining yangi bosqichga koʻtarilishi, tuzilmaning takomillashuvi va keyinchalik uni boshqa tuzilma bilan almashtirish tendensiyalari tahlil qilingan. Shu orqali 1991–2020 yillar davomida xotin-qizlar siyosatining institutsional evolyutsiyasi, yutuqlar va muammolar, shuningdek kelgusidagi rivojlanish uchun zarur boʻlgan xulosalar ilmiy nuqtai nazardan umumlashtirilgan.
Библиографические ссылки
Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёевнинг Олий Мажлис Сенатининг йигирманчи ялпи мажлисидаги нутқи. 21.06.2019// https://president.uz/uz/lists/view/2692
Oʻzbekiston xotin-qizlar qoʻmitasi joriy arxivi, 2012-yil ma’lumotlari.
Oʻzbekiston xotin-qizlar qoʻmitasi joriy arxivi, 2012-yil ma’lumotlari; Тошкент шаҳар хотин-қизлар қўмитасининг ҳисоботи - сайлов конференцияси ҳужжатлари тўплами. – Тошкент, 2012. – Б 24
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Oʻzbekiston Respublikasining davlat va ijtimoiy qurilishida xotin-qizlarning rolini oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi 1995 yil 2 martdagi № PF-1084 Farmoni// https://lex.uz/ru/docs/181343?otherlang=1; 1998 yil qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasida xotin-qizlar ahvolini yaxshilash boʻyicha milliy harakat dasturi”, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Xotin-qizlarning ijtimoiy muhofazasini kuchaytirishga oid qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi 1999 yil 17 martdagi № PF-2246 Farmoni// https://lex.uz/docs/212762?twolang=true; Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Oʻta zararli va oʻta ogʻir mehnat sharoitlarida ishlayotgan ayollarning daromadiga imtiyozli soliq solish toʻgʻrisida”gi 1999 yil 17 martdagi № 117 sonli Qarori// https://www.lex.uz/ru/docs/279136?twolang=true; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining “Xotin-qizlarga qoʻshimcha imtiyozlar toʻgʻrisida”gi 1999 yil 14 apreldagi №760-1 sonli Qonuni// https://lex.uz/docs/10550; 2004 yil 25 maydagi “Oʻzbekiston Xotin-qizlar qoʻmitasi faoliyatini qoʻllab-quvvatlash borasidagi qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi PF-3434-sonli Farmon//https://lex.uz/ru/docs/214651; 2004 yil 29 iyundagi Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2004 yil 25 maydagi “Oʻzbekiston Xotin-qizlar qoʻmitasi faoliyatini qoʻllab-quvvatlash borasidagi qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida” PF-3434-sonli Farmoni ijrosini taʻminlash chora-tadbirlari dasturi toʻgʻrisida”gi 299-son qarori//https://lex.uz/ru/docs/337355
Oʻz MA. M-69-jamgʻarma, 1-roʻyxat, 88-ish, 53-varaq.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Oʻzbekiston Respublikasining davlat va ijtimoiy qurilishida xotin-qizlarning rolini oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” PF-1084-son Farmoni, 02.03.1995// https://lex.uz/docs/-181343
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, respublika viloyatlari, shaharlari va tumanlari hokimliklari apparatida ayollar masalalari boʻyicha ishchi organlar tuzilmasi toʻgʻrisida” gi 86-son qarori, 14.03.1995//https://lex.uz/uz/docs/-938244
OʻzMA.М-37-jamgʻarma, 1-roʻyxat, 1310-ish, 16-21-varaqlar.
Oʻz MA. М-37- jamgʻarma, 1-roʻyxat, 2023-ish, 20-26-varaqlar.
Qarang: Radjabova S. Xotin-qizlarni qoʻllab-quvvatlashga oid davlat siyosati (ilk odimlar). International scientific journal «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» VOLUME 2 / ISSUE 6 / UIF:8.2 / MODERNSCIEN//file:///C:/Users/User/Downloads/010%20(1).pdf;Oʻsha muallif. Surxondaryo viloyatida xotin-qizlar mavqeining ijtimoiy jihatdan mustahkamlanishi va uning dastlabki natijalari// https://jurnal.tamaddunnuri.uz/index.php/tnj/article/view/333/192#:~:text=%E2%80%9CNazokat%E2%80%9D%20gazetasining%20barcha%20sonlarida%20xotin%2Dqizlar%20va%20ularning,tizimi%2C%20tibbiyot%20va%20boshqa%20sohalardagi%20faoliyati%2C%20shu
Oʻz MA. M-37 jamgʻarma, 1-roʻyxat, 1310-ish, 16-21-varaq.
Oʻz MA. M-37 jamgʻarma, 1-roʻyxat, 1310-ish, 12-13-varaq.
Oʻz MA. М-170- jamgʻarma, 1-roʻyxat, 69-ish, 61-varaq.
OʻzMA.М-37-jamgʻarma, 1-roʻyxat, 1310-ish, 16-21-varaqlar.
OʻzMA.М-37-jamgʻarma, 1-roʻyxat, 1310-ish, 12-13-varaqlar.
Islom Karimov. Tinchlik va xavfsizligimiz oʻz kuch-qudratimizga hamjihatligimiz va qat’iy irodamizga bogʻliq. – Toshkent: Oʻzbekiston, 2004. – B. 154// https://n.ziyouz.com/books/president_asarlari /Islom%20Karimov.%20 Asarlar.%2012-jild.%20Tinchlik%20va%20xavfsizligimiz%20oʻz%20kuch-qudratimizga%20hamjihatligimiz%20 va%20qat'iy%20irodamizga%20bogʻliq.pdf
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Oʻzbekiston xotin-qizlar qoʻmitasi faoliyatini qoʻllab-quvvatlash borasidagi qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi Farmoni, 25.05.2004 yildagi PF-3434-son// https://lex.uz/docs/214651 Murojaat sanasi: 26.09.2023
2010-2016-yillarda Oʻzbekiston Kasaba uyushmalari Federatsiyasi kengashi raisi vazifasida ishlagan. Keyinchalik, 2016-2019-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vaziri oʻrinbosari va Oʻzbekiston Xotin-qizlar qoʻmitasi raisi lavozimlarida faoliyat koʻrsatgan. 2019-yil 20-iyunda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan Oliy Majlis Senatining a’zosi sifatida tayinlandi va 21-iyun kuni Senat raisi etib saylandi. U Oʻzbekiston tarixida Senat raisi boʻlgan birinchi ayol hisoblanadi. Mehnat faoliyati davomida u oʻz fidokorona xizmatlari uchun “Mehnat shuhrati” ordeni va “Shuhrat” medali bilan taqdirlangan//https://uz.wikipedia.org/wiki/Tanzila_Norboyeva.
Islom Karimov. Tinchlik va xavfsizligimiz oʻz kuch-qudratimizga hamjihatligimiz va qat’iy irodamizga bogʻliq. – Toshkent: Oʻzbekiston, 2004. – B. 220-226// https://n.ziyouz.com/books/president_ asarlari/Islom% 20Karimov. %20 Asarlar.%2012-jild.%20Tinchlik%20va%20xavfsizligimiz%20oʻz%20kuch-qudratimizga%20hamjihatligimiz %20va%20qat'iy%20irodamizga%20bogʻliq.pdf.
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2004 йил 29 июндаги “Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2004 йил 25 майдаги “Ўзбекистон хотин-қизлар қўмитаси фаолиятини қўллаб-қувватлаш борасидаги қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида” ПФ-3434-сонли Фармони ижросини таъминлаш чора-тадбирлари дастури тўғрисида”ги 299-сон қарори//https://lex.uz/acts/337355; Xotin-qizlar oʻrtasida diniy-ekstremistik gʻoyalar tarqalishining oldini olish va diniy vaziyatni sogʻlomlashtirish boʻyicha Vazirlar Mahkamasining 195-son bayoni// Oʻz MA. М-170- jamgʻarma, 1-roʻyxat, 179-ish, 185-varaq.
Oʻz MA. М-170- jamgʻarma, 1-roʻyxat, 179-ish, 184-varaq
Oʻz MA. М-170- jamgʻarma, 1-roʻyxat, 179-ish, 180-182-varaq
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh Assambleyasining 78-sessiyasidagi nutqidan. 19.09.2023// https://president.uz/oz/lists/view/6679.
Qarang: Oʻzbekiston Prezidenti ayollarni bayram bilan tabrikladi. 07.03.2023// https://president.uz/oz/lists/view/6014
Xotin-qizlar qoʻmitasi tarixi//https://gov.uz/oz/wcu/sections/view/9551
OʻzMA.М-170-jamgʻarma, 1-roʻyxat, 208-ish, 85-varaq; OʻzMA.М-170-jamgʻarma, 1-roʻyxat, 220-ish, 77-varaq.
Oʻzbekiston Respublikasining 2019 yil 2 sentyabrdagi “Xotin-qizlarni tazyiqlar va zoʻravonlikdan himoya qilish toʻgʻrisida”gi OʻRQ -561-son Qonuni //https://www.lex.uz/docs/4494709
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Jamiyatda ijtimoiy-maʼnaviy muhitni sogʻlomlashtirish, mahalla institutini yanada qoʻllab-quvvatlash hamda oila va xotin-qizlar bilan ishlash tizimini yangi darajaga olib chiqish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” PF-5938-son Farmoni, 18.02.2020 yil// https://lex.uz/uz/docs/-4740345?ONDATE=13.01.2025
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Jamiyatda ijtimoiy-maʼnaviy muhitni sogʻlomlashtirish, mahalla institutini yanada qoʻllab-quvvatlash hamda oila va xotin-qizlar bilan ishlash tizimini yangi darajaga olib chiqish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” PF-5938-son Farmoni, 18.02.2020 yil// https://lex.uz/uz/docs/-4740345?ONDATE=13.01.2025//https://lex.uz/uz/docs/4740345
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Oʻzbekiston Respublikasi Mahalla va oilani qoʻllab-quvvatlash vazirligi faoliyatini tashkil etish toʻgʻrisida” PQ-4602-son qarori, 18.02.2020 yil//https://lex.uz/uz/docs/-4740335?ONDATE=09.12.2025%2000
2020-yil 14-avgust Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining "Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahrida hamda tuman (shahar)larda xotin-qizlar jamoatchilik kengashlarini tashkil etish toʻgʻrisida”gi 486-son-qarori //https://www.lex.uz/acts/4948445
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Yangi Oʻzbekiston maʼmuriy islohotlarini amalga oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” PF-269-son Farmoni, 21.12.2022 yil// https://lex.uz/uz/docs/6324756
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Oila va xotin-qizlar qoʻmitasining faoliyatini takomillashtirishga oid qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida” PF-208-son Farmoni, 21.12.2023 yil//https://lex.uz/docs/6704824; Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Oilalarni mustahkamlash va xotin-qizlarning faolligini oshirish boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida” PQ-401-son qarori, 21.12.2023 yil//https://lex.uz/uz/docs/-6704819
Xotin-qizlar qoʻmitasi tarixi//https://gov.uz/oz/wcu/sections/view/9551
