ТОПОНИМИК ТАДҚИҚОТЛАРДА ТАСНИФЛАШ МУАММОЛАРИ ВА УЛАРДА ЭТНОТОПОНИМЛАРНИНГ ТУТГАН ЎРНИ
##article.subject##:
этник бирлик, этноним, этнотопоним, тасниф, этноойконим, этногидроним, этноороним, этноурбоним, дромоэтнотопоним##article.abstract##
Ушбу мақолада XX асрнинг 60 йилларида то XXI асрнинг бошларигача қилинган тадқиқотларда ўзбек халқи топонимикасинининг таснифлаш муаммолари ва унда этнотопонимларни алоҳида таснифий бирлик сифатидаги ўрни тадқиқ этилган. Бизга маълумки, топонимлар таркибига халқ, миллат, қабила, элат, уруғ-аймоқ номлари асосида шаклланган жой номлари киради. Ушбу номларни илмий-назарий ҳамда амалий жиҳатдан ўрганувчи соҳа этнотопонимика деб аталади. Этнотопонимлар этнос номининг ва топонимлар тизими билан ўзаро муносабати оқибатида вужудга келади. Шу жиҳатдан этнотопонимларнинг таснифий бирликнинг алоҳида шакли сифатида тадқиқ этиш ниҳоятда долзарб масала ҳисобланади.
Тадқиқотнинг асосий мақсади ўтган давр мобайнидаги тадқиқоқот ишларида қўлланилган топономимик тасниф усулларини таҳлил қилиш ва уларда этнотопонимларни алоҳида туркум сифатидаги ўрни, уларни таснифнинг қайси принципларига кўра гуруҳларга бўлинишини аниқлашдан иборат.
Ушбу мақолада топонимик тадқиқотларда қўлланиладиган жой номларини топонимик қатламлаштириш, генетик анализ, шунингдек, тарихий тадқиқотларда қўлланиладиган тизимли таҳлил, даврлаштириш, муаммовий-хронологик услулларидан фойдаланилди.
Тадқиқот натижасида топонимик тадқиқотлар қўлланиладиган таснифлаш усуллари таҳлил қилиниб, уларда этнотопонимларнинг ўзига хос ўринга эгалиги, уни тасниф қилиш кўпроқ этнотопонимнинг пайдо бўлишига асос бўлган этнонимнинг маъноси, этимологияси, пайдо бўлиш даври билан чамбарчас боғлиқ эканлиги аниқланди.
Библиографические ссылки
Аслонов А.С. Шофиркон тумани микротопонимиясининг лингвистик таҳлили. дис... филол.фан.номзоди.–Тошкент, 2005. –Б. 179. (Aslonov A.S. Linguistic analysis of microtoponymy of Shafirkan district. dis ... candidate of philological sciences. – Tashkent, 2005. –179 p.)
Атажонова А.Ж. Хоразм этнотопонимлари ва уларнинг луғавий асослари. дис... филол.фан.номзоди. –Тошкент, 1996. –Б. 189. (Atajonova A.J. Khorezm ethnotoponyms and their lexical bases. dis ... filol. fan. candidate. –Tashkent, 1996. –189 p.)
Басик С.Н. Общая топонимика. –Минск: БГУ, 2008. –С.168. (Basik S.N. General toponymy. –Minsk: BSU, 2008. –168 p.)
Бегимов О.Т. Жанубий Ўзбекистон топонимларининг ўзлашган қатлами. дис... филол.фан.номзоди.–Тошкент, 1993. –Б. 167. (Begimov O.T. Assimilated layer of toponyms of Southern Uzbekistan. dis ... candidate of philological sciences. – Tashkent, 1993. –167 p.)
Дўсимов З. Шимолий Хоразм топонимлари. дисс... филол. фан. номзоди. –Тошкент, 1965. –Б. 170. (Dusimov Z. Toponyms of North Khorezm. phd. phil. sci. diss.- Tashkent, 1965. -170 p.)
Жучкевич В.А. Общая топонимика. –Минск: Вышейшая школа,, 1968. –С. 430. (Zhuchkevich V.A. General toponymy. –Minsk: Higher School, 1968. –430 p).
Эргашев А.А. Андижон вилояти этнотопонимларининг ареал-ономастик тадқиқи. дисс... филол. фан. номзоди. –Тошкент, 2012. –Б. 138. (Ergashev A.A. Areal-onomastic study of ethnotoponyms of Andijan region. diss ... filol. fan. candidate. –Tashkent, 2012. –138 p.)
Эназаров Т.Ж. Шаҳрисабз ҳудуди жой номларининг тарихий-қиёсий таҳлили: Автореф. дис... филол.фан.номзоди.–Тошкент, 1993. –Б. 24. (Enazarov T.J. Historical and comparative analysis of place names of Shakhrisabz region: Author's ref. dis ... candidate of philological sciences. – Tashkent, 1993. –24 p.)
Кадырова Ш. Микротопонимы Ташкента. дисс.... канд. филол. наук. –Ташкент, 1970. –С. 138. (Kadyrova Sh. Microtoponyms of Tashkent. diss .... cand. philol. sciences. –Tashkent, 1970. –138 p.)
Латипов Ж. Топонимии города Маргилана и его окрестностей: Автор. дисс.... канд. филол. наук. –Ташкент, 1975. –С. 36. (Latipov Zh. Toponymy of the city of Margilan and its environs: Author. diss .... cand. philol. sciences. –Tashkent, 1975. –36 p.)
Найимов С.Н. Ойконимы Бухарской области: дисс… канд. филол. наук. –Ташкент, 1984. –С. 239. (Nayimov S.N. Oyconimy Buxarskoy oblasti: diss… kand. filol. science. –Tashkent, 1984. – 239 p.)
Охунов Н. Топонимия Кокандской группы районов. Дисс.... канд. филол. наук. –Ташкент, 1978. –С. 26. (Okhunov N. Toponymy of Kokand group of districts. Diss .... cand. filol. science. –Tashkent, 1978. –26 p.)
Суперанская А.В. Общая теория имени собственного. -М.:Наука, 1970. – С. 360. (Superanskaya A.V. General theory of a proper name. -M., 1970. -360 p.)
Холмўминов Х. Бойсун ноҳияси ва унинг атроф ҳудудлари микротопонимлари. дис... филол.фан.номзоди.–Тошкент, 1993. –Б.186. (Kholmominov Kh. Microtoponyms of Boysun district and its surrounding areas. dis ... candidate of philological sciences. – Tashkent, 1993. –186 p.)
Холмуминов Х. Микротопонимия Байсунского района и его окрестностей: Автор. дисс.... канд. филол. наук. –Ташкент, 1993. –С. 21. (Kholmuminov Kh. Microtoponyms of Boysun district and its surrounding areas: Author. diss .... kand. filol. science. –Tashkent, 1993. -21p).