ВОЯГА ЕТМАГАНЛАРНИНГ ҲИМОЯСИ: ЖИНОЯТЛАР ТУРЛАРИ ВА УЛАРГА НИСБАТАН ЖАВОБГАРЛИК

##article.authors##

  • Ашурова Нилуфар Уктамовна

##article.subject##:

вояга етмаганлар, жиноятлар таснифи, ҳуқуқий ҳимоя, криминология, болалар ҳуқуқлари, жисмоний зўравонлик, руҳий зўравонлик, жинсий эксплуатация, ҳуқуқий механизмлар, болалар ҳуқуқлари ҳимояси, жиноятчиликнинг олдини олиш, халқаро ҳуқуқ, миллий қонунчилик, болаларни муҳофаза қилиш, жамоат хавфсизлиги, профилактика чоралари, жабрланувчи, ижтимоий хавф, жиноятчи шахси, ҳуқуқий тадқиқот

##article.abstract##

Болалар ҳуқуқларини ҳимоя қилишнинг миллий ва халқаро ҳуқуқий механизмлари таҳлил қилинган. Вояга етмаганларга нисбатан содир этиладиган жиноятларни ҳуқуқий ва криминологик жиҳатдан ўрганиш замонавий жамият учун муҳим илмий ва амалий аҳамиятга эга. Бу турдаги жиноятлар нафақат жабрланувчи бўлган болаларнинг шахсий ҳуқуқларига, балки уларнинг жисмоний, руҳий ва ахлоқий ривожланишига жиддий салбий таъсир кўрсатади. Ушбу илмий мақолада вояга етмаганларга қарши содир этиладиган жиноятлар турлари батафсил таҳлил қилинган, уларнинг ижтимоий хавфлилик даражаси ва ҳуқуқий классификацияси асосида ҳуқуқбузарликларга қарши самарали чора-тадбирлар ишлаб чиқиш масалалари кўриб чиқилган. Мақолада Ўзбекистон Республикасининг амалдаги Жиноят кодекси қоидаларига асосланиб, жиноятларни мазмунан, жабрланувчи ёши, жиноят содир этувчи шахснинг ижтимоий портрети ва объектив томон таркибига кўра классификациялашнинг назарий-амалий асослари ўрганилган. Бунда миллий ҳуқуқий тизимдаги ҳолат халқаро стандартлар, жумладан, БМТнинг “Бола ҳуқуқлари тўғрисида”ги Конвенцияси, унга доир Факультатив протоколлар ва бошқа халқаро ҳужжатлар асосида таққосланган. Болалар ҳуқуқларини ҳимоя қилишда миллий қонунчиликнинг халқаро мажбуриятлар билан уйғунлигини таъминлашга оид ҳуқуқий ечимлар таклиф этилган. Шунингдек, тадқиқотда жиноятларнинг классификацияси уларнинг ижтимоий хавфлилик даражасини аниқлаш, ҳуқуқий тадбирларни пухта режалаштириш ва жазо чораларини белгиланишида ҳал қилувчи аҳамият касб этиши таъкидланган. Болаларга нисбатан зўравонлик, эксплуатация, жинсий зўравонлик ва руҳий босим каби жиноятларга қарши профилактика чораларини такомиллаштириш мақсадида ижтимоий-психологик ёрдам марказларини ташкил этиш, хавф баҳолаш дастурларини ишлаб чиқиш ва бу жараёнларда таълим ва жамоатчилик хабардорлигини оширишга қаратилган стратегиялар ишлаб чиқиш муҳимлиги кўрсатилган. Тадқиқот натижаларига кўра, вояга етмаганларга нисбатан содир этиладиган жиноятларнинг классификацияси нафақат ҳуқуқий амалиётни такомиллаштиришда, балки жамият хавфсизлигини таъминлаш ва жабрланувчи шахсларнинг ҳуқуқларини мустаҳкам ҳимоя қилишда самарали механизм яратишга хизмат қилиши таъкидланган. Бу илмий иш вояга етмаганларнинг ҳуқуқий ҳимоясини кучайтиришга қаратилган долзарб тавсиялар билан бойитилган. Мақолада вояга етмаганларга нисбатан содир этиладиган жиноятларнинг турлари таҳлил қилиниб, уларга нисбатан ҳуқуқий ва криминологик ёндашувлар ўрганилган. Жиноятларнинг таснифи уларга қарши самарали чоралар ишлаб чиқиш ва олдини олиш механизмларини такомиллаштириш учун асосий омил экани таъкидланган.

Библиографические ссылки

Виноградов А.В., Полтарыгин Р.В. Уголовный закон как средство защиты интересов несо вершеннолетних // Известия Тульского государственного университета. Экономические и юри дические науки. 2016. № 1–2. С. 135. (Vinogradov A.V., Poltarygin R.V. Criminal Law as a Means of Protecting the Interests of Minors // Bulletin of Tula State University. Economic and Legal Sciences. 2016. No. 1–2. P. 135.)

https://lex.uz/docs/2595909

Факультативный протокол “К Конвенции о правах ребенка, касающийся торговли детьми, детской проституции и детской порнографии” // https://lex.uz/docs/2683911 (Optional Protocol to the Convention on the Rights of the Child on the Sale of Children, Child Prostitution, and Child Pornography // https://lex.uz/docs/2683911)

Малая медицинская энциклопедия / Под ред. В.И. Покровского. Т.4. – М.: 1996. –96-б. (Small Medical Encyclopedia / Edited by V.I. Pokrovsky. Vol. 4. – Moscow: 1996. – P. 96.)

Судебная медицина (Руководство для врачей) / Под ред. А.А. Матышева и А.Р. Деньковского. – Л.: «Медицина», 1985. – 386-б. (Forensic Medicine (A Guide for Physicians) / Edited by A.A. Matyshev and A.R. Denkovsky. – Leningrad: "Meditsina", 1985. – P. 386.)

“Конвенция о правах ребенка” Принята резолюцией 44/25 Генеральной Ассамблеи от 20 ноября 1989 года // Конвенция о правах ребенка — Конвенции и соглашения — Декларации, конвенции, соглашения и другие правовые материалы ( “Convention on the Rights of the Child” Adopted by Resolution 44/25 of the General Assembly on November 20, 1989. //Конвенция о правах ребенка — Конвенции и соглашения — Декларации, конвенции, соглашения и другие правовые материалы )

Ўзбекистон Республикасининг Конституцияси // Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 01.05.2023 й., 03/23/837/0241-сон (The Constitution of the Republic of Uzbekistan // National Database of Legislative Information, 01.05.2023, No. 03/23/837/0241.)

Рустамбаев М.Х. Ўзбекистон Республикасининг Жиноят кодексига шарҳлар. Махсус қисм. – Тошкент: “Yuridik adabiyotlar publish”, 2027. – 736. (Rustambayev M.Kh. Commentary on the Criminal Code of the Republic of Uzbekistan. Special Part. – Tashkent: “Yuridik adabiyotlar publish”, 2027. – 736 p.)

Уголовное право. Особенная часть. Под. ред. Козаченко И.Я. и Незнамова З.А. - М., 2001.С. 168.(Criminal Law. Special Part. Edited by I.Ya. Kozachenko and Z.A. Neznamov. - Moscow, 2001. P. 168.)

Ветров Н.И. Уголовное право. Особенная часть: учебник / Под ред. В.Н. Петрашева. М., 1999.С.138 (Vetrov N.I. Criminal Law. Special Part: Textbook / Edited by V.N. Petrashev. Moscow, 1999. P. 138.)

Загрузки

##submissions.published##

2024-12-13