BA’ZI XORIJIY MAMLAKATLAR JINOYAT QONUNCHILIGIDA RETSIDIV JINOYATLAR UCHUN JAVOBGARLIKNING O‘ZIGA XOS XUSUSIYATLARI

##article.authors##

  • Kurbanov Ma’rufjon Mamadaminovich

##article.subject##:

retsidiv, sudlanganlik, javobgarlikni og‘irlashtiruvchi holat, voyaga yetmaganlar retsidivi

##article.abstract##

Mazkur maqolada muallif ba’zi xorijiy mamlakatlar jinoyat qonunchiligida retsidiv jinoyatlar uchun javobgarlikning o‘ziga xos xususiyatlarini yoritgan. Muallifning qayd etishicha retsidiv jinoyatlar muammosi g‘oyat murakkab va ko‘p qirrali hodisa bo‘lib, uning tushunchasi turli yo‘nalishdagi fan vakillari tomonidan  turlicha talqin qilinadi. Darhaqiqat, “retsidiv” so‘zi lotincha (recidivus)dan olingan bo‘lib, “qaytalovchi”, “yangilanuvchi” degan ma’noni bildiradi. U bir qancha jinoyat sodir etishning xavfliroq shakli hisoblanadi. Jinoyat qonuni retsidiv jinoyatlar sifatida shaxsning ilgari qasddan sodir etgan jinoyati uchun sudlanganidan keyin qasddan yangi jinoyat sodir etishini tan oladi (JK 34-moddasi birinchi qismi.). O‘sha holat, ya’ni shaxs sudlangandan keyin ham yangidan jinoyat sodir etsa, bu uning yuqori darajada ijtimoiy xavfliligidan darak beradi. Qonunda bu hisobga olinadi va Jinoyat kodeksi Maxsus qismi moddalari retsidivning alohida turlari javobgarlikni og‘irlashtiruvchi holat sifatida nazarda tutiladi. Takroran jinoyat sodir etish mahkumning shaxsini tavsiflash uchun ham muhim, shuningdek tarbiyaviy ishlarini tashkil etishda hisobga olinadi. O‘zbekiston Respublikasining 1994-yil 22-sentabrda qabul qilingan Jinoyat kodeksida retsidiv jinoyat tushunchasining berilganligi va bu turkumdagi jinoyatlarni aniq tasniflanganligi jinoyat huquqida ham nazariy, ham amaliy jihatdan muhim ahamiyatga ega bo‘ldi. Shuningdek, qonunchilik normalarini tadqiq qilish shuni ko‘rsatadiki, voyaga yetmaganlar o‘rtasida retsidiv jinoyatchilikning kelib chiqishiga qarshi kurash va uning oldini olish bo‘yicha umumiy va maxsus vakolatli sub’ektlar faoliyati hamda mazkur faoliyatni tartibga soluvchi qonun normalaridagi mavjud muammolar, sudlanganlik holatini davomiyligiga ta’sir qiluvchi jazo turlari va miqdori voyaga yetmaganlarga nisbatan yengillashtirilgan ko‘rinishga ega bo‘lsada, ularga nisbatan faqat umumiy jazo muddatlaridan yengilroq jazo tayinlash bilan cheklanilganligi, sudlanganlik muddatlarini qo‘llashning alohida tartibi hanuzgacha belgilanmaganligi, shuningdek, ayrim MDH mamlakatlarida voyaga yetmaganlar retsidivi va ularga nisbatan sudlanganlik institutini qo‘llash bilan bog‘liq normalarni tahlil qilish jinoyat qonunchiligimizda retsidiv va sudlanganlik bilan bog‘liq qonun normalarinini takomillashtirish zaruriyatini keltirib chiqaradi. Bu esa o‘z navbatida, jinoyat sodir etgan voyaga yetmaganlar retsidivi va ularga nisbatan sudlanganlik muddatlarini qo‘llashning alohida tartibini muayyan huquqiy normada aks ettirishni taqozo etadi.

Библиографические ссылки

Умидуллаев Ш. Рецидив жиноят тушунчаси ва рецидив жиноят учун жавобгарликнинг хусусиятлари. - Т. Янги аср авлоди. 2001.- Б.9. (Umidullayev Sh. The Concept of Recidivist Crime and the Characteristics of Liability for Recidivist Crime. - Tashkent: Yangi Asr Avlodi, 2001. - p. 9.)

Жиноят ҳуқуқи. Умумий қисм: Дарслик / А.С.Якубов, Р.Кабулов ва бошқ. – Тошкент: Ўзбeкистон Рeспубликаси ИИВ Акадeмияси, 2009. – Б. 261. (Criminal Law. General Part: Textbook / A.S. Yakubov, R. Kabulov, et al. – Tashkent: Academy of the Ministry of Internal Affairs of the Republic of Uzbekistan, 2009. – p. 261.)

Ўзбекистон ССР нинг Жиноят кодекси (1962 йил 1 мартгача бўлган ўзгартириш ва қўшимчалар билан). – Ташкент: Ўздавнашр, 1962. – Б.–13. (Criminal Code of the Uzbek SSR (with amendments and additions as of March 1, 1962). – Tashkent: UzDavNashr, 1962. – p. 13.)

Ўзбекистон ССР нинг Жиноят кодекси (1962 йил 1 мартгача бўлган ўзгартириш ва қўшимчалар билан). – Тошкент: Ўздавнашр, 1962. – Б. 13–14. (Criminal Code of the Uzbek SSR (with amendments and additions as of March 1, 1962). – Tashkent: UzDavNashr, 1962. – pp. 13–14.)

Усмоналиев М., Бакунов П. Жиноят ҳуқуқи. Умумий қисм. —Т.; Янги аср авлоди. 2010. – Б. 327. (Usmonaliyev M., Bakunov P. Criminal Law. General Part. — Tashkent: Yangi Asr Avlodi, 2010. – p. 327.)

Уголовный кодекс Латвийской Республики / науч. ред. и вступ. статья канд. юрид. наук А, И, Лукошева и канд. юрид. наук Э. А. Саркисова. Перевод с латышского канд. юрид. наук А. И. Лукошева. – СПб. : Юридический центр Пресс, 2001 – 313 с. Е-maэl: izdat@hotmail.com Е-maэl: izdatspb@mail.ru http www.urcenter.newmail.ru, 2-г, 64-67 с. (Criminal Code of the Republic of Latvia / Scientific ed. and foreword by Candidate of Legal Sciences A.I. Lukosheva and Candidate of Legal Sciences E.A. Sarkisova. Translated from Latvian by Candidate of Legal Sciences A.I. Lukosheva. – St. Petersburg: Legal Center Press, 2001. – 313 p. E-mail: izdat@hotmail.com, izdatspb@mail.ru, http://www.urcenter.newmail.ru, pp. 2-g, 64-67.)

Усмоналиев М., Бакунов П. Жиноят ҳуқуқи. Умумий қисм. —Т.; Янги аср авлоди. 2010. –Б. 329. (Usmonaliyev M., Bakunov P. Criminal Law. General Part. — Tashkent: Yangi Asr Avlodi, 2010. – p. 329.)

Умидуллаев Ш. Рецидив жиноят тушунчаси ва рецидив жиноят учун жавобгарликнинг хусусиятлари. - Т. Янги аср авлоди. 2001.- Б.24. (Umidullayev Sh. The Concept of Recidivist Crime and the Characteristics of Liability for Recidivist Crime. – Tashkent: Yangi Asr Avlodi, 2001. – p. 24.)

Жиноят ишлари бўйича Тошкент шаҳар, Мирзо Улуғбек туман судининг №1-4626-сонли жиноят иши. (Criminal Case No. 1-462/06 of the Mirzo Ulugbek District Court of Criminal Cases of Tashkent City.)

Рустамбоев М.Х. Ўзбекистон Республикаси Жиноят ҳуқуқи курси. Т. 2010. Т. 2. 173 бет. (Rustamboev M.Kh. Course on Criminal Law of the Republic of Uzbekistan. – Tashkent, 2010. – Vol. 2. – p. 173.)

Карпец И.И. Проблема преступности. – М., 1969. – с.113-115.; Кузнецова Н.Ф. Преступление и преступность. – М., 1969. –С.179.; Рецидивная преступность: понятие и криминологическая характеристика / Ниедре A.M. и др. – Рига, 1993. – с.10-11. (Karpets I.I. The Problem of Crime. – Moscow, 1969. – pp. 113-115.; Kuznetsova N.F. Crime and Criminality. – Moscow, 1969. – p. 179.; Recidivist Criminality: Concept and Criminological Characteristics / Niedre A.M. et al. – Riga, 1993. – pp. 10-11.)

Никифоров Б.С. О рецидиве и судимость//Советское государство и право. -1957. -№5. –С. 11; Степичев С. Нужен ли институт судимости?//Социалистическая законность. -1965. -№9. –С. 16. (Nikiforov B.S. On Recidivism and Conviction // Soviet State and Law. - 1957. - No. 5. – p. 11.; Stepichev S. Is the Institution of Conviction Necessary? // Socialist Legality. - 1965. - No. 9. – p. 16.)

Кудрявцев В.Н. Теоретические основы квалификации преступлений. –М., 1963. –С. 314; Яковлев А.М. Борьба с рецидивной преступностью =. –М., 1993. –С. 34; Кунашев А.Х. Уголовная ответственность за рецидив преступлений по уголовному праву. Автореф.канд.дисс. –М., 1970. –С. 10. (Kudryavtsev V.N. Theoretical Foundations of Crime Qualification. – Moscow, 1963. – p. 314.; Yakovlev A.M. Combating Recidivist Crime. – Moscow, 1993. – p. 34.; Kunashev A.Kh. Criminal Liability for Recidivism in Criminal Law. Abstract of Candidate Dissertation. – Moscow, 1970. – p. 10.)

Шаргородский М.Д. Наказание по советскому уголовному праву. –М., 1958. –С. 43. (Shargorodsky M.D. Punishment under Soviet Criminal Law. – Moscow, 1958. – p. 43.)

Галиакбаров Р., Ефимов М., Фролов Е. Множественность преступных деяний, как институт советского уго¬ловного права//Советская юстиция. -1967. -№ 2. –С.2. и др. (Galiakbarov R., Efimov M., Frolov E. Multiplicity of Criminal Acts as an Institution of Soviet Criminal Law // Soviet Justice. - 1967. - No. 2. – p. 2, et al.)

Уголовный кодекс Японии. Науч. редактирование и предисловие докт. юрид. наук, проф. А, И, Коробеева. – СПб. : Юридический центр Пресс, 2002. – 54 с. Е-maэl: izdat@hotmail.com Е-maэl: izdatspb@mail.ru. (Criminal Code of Japan. Scientific editing and foreword by Doctor of Legal Sciences, Professor A.I. Korobeev. – St. Petersburg: Legal Center Press, 2002. – 54 p. E-mail: izdat@hotmail.com, izdatspb@mail.ru.)

Уголовный кодекс Латвийской Республики / науч. ред. и вступ. статья канд. юрид. наук А, И, Лукошева и канд. юрид. наук Э. А. Саркисова. Перевод с латышского канд. юрид. наук А. И. Лукошева. – СПб. : Юридический центр Пресс, 2001 – 313 с. Е-maэl: izdat@hotmail.com Е-maэl: izdatspb@mail.ru http www.urcenter.newmail.ru, 2-г, 64-67 с. (Criminal Code of the Republic of Latvia / Scientific ed. and foreword by Candidate of Legal Sciences A.I. Lukosheva and Candidate of Legal Sciences E.A. Sarkisova. Translated from Latvian by Candidate of Legal Sciences A.I. Lukosheva. – St. Petersburg: Legal Center Press, 2001. – 313 p. E-mail: izdat@hotmail.com, izdatspb@mail.ru, http://www.urcenter.newmail.ru, pp. 2-g, 64-67.)

Уголовный кодекс Украины/ Научное редактирование и предисловие докт. юрид. наук, проф. В.Я. Тация и док. юрид. наук, проф. В.В. Сташиса; перевод с украинского В.Ю. Гличенко. –СПб.: Издательство «Юридический центр Пресс», 2001. – 393 с. (Criminal Code of Ukraine. Scientific editing and foreword by Doctor of Legal Sciences, Professor V.Ya. Tatsiy and Doctor of Legal Sciences, Professor V.V. Stashis; translated from Ukrainian by V.Yu. Glichenko. – St. Petersburg: Legal Center Press, 2001. – 393 p.)

Уголовный кодекс Республики Таджикистан. Предисловие А, В, Федорова. – СПб. : Юридический центр Пресс, 2001. 34– 39 с. Е-maэl: izdat@hotmail.com Е-maэl: izdatspb@mail.ru. (Criminal Code of the Republic of Tajikistan. Foreword by A.V. Fedorov. – St. Petersburg: Legal Center Press, 2001. – pp. 34–39. E-mail: izdat@hotmail.com, izdatspb@mail.ru.)

Комментарий к Уголовному кодексу Российской Федерации // Ю.В. Грачева, Л.Д. Ермакова [и др]; отв. Ред. А.И. Рарог. – 4-е изд., перераб. И доп. – М.: ТК Велби, Изд-во Проспект, 2006. С. – 167. (Commentary on the Criminal Code of the Russian Federation // Y.V. Gracheva, L.D. Ermakova [et al.]; ed. by A.I. Rarog. – 4th ed., revised and expanded. – Moscow: TK Velbi, Prospect Publishing, 2006. – p. 167.)

Комментарий к Уголовному кодексу Российской Федерации // Ю.В. Грачева, Л.Д. Ермакова [и др]; отв. Ред. А.И. Рарог. – 4-е изд., перераб. И доп. – М.: ТК Велби, Изд-во Проспект, 2006. С. – 167. (Commentary on the Criminal Code of the Russian Federation // Y.V. Gracheva, L.D. Ermakova [et al.]; ed. by A.I. Rarog. – 4th ed., revised and expanded. – Moscow: TK Velbi, Prospect Publishing, 2006. – p. 167.)

Уголовный кодекс Республики Казахстан // науч ред. И предисл. Д.ю.н., И.И. Рогова. СПб: Юридический центр Пресс, 2001. – 446 с. (Criminal Code of the Republic of Kazakhstan // Scientific ed. and foreword by Doctor of Legal Sciences I.I. Rogov. – St. Petersburg: Legal Center Press, 2001. – 446 p.)

Загрузки

##submissions.published##

2025-03-04