ИШНИ СУДГА ҚАДАР ЮРИТИШДА СУД НАЗОРАТИНИНГ ТАШКИЛИЙ-ҲУҚУҚИЙ АСОСЛАРИ ВА ПРОЦЕССУАЛ ЧЕГАРАЛАРИ

##article.authors##

  • Муродов Бахтиёржон Баходирович
  • Омонов Зафаржон Рахмоналиевич

##article.subject##:

тергов судьяси, суд назорати, одил судлов, судга қадар иш юритиш, процессуал мажбурлов, инсон ҳуқуқлари, кўрсатувларни олдиндан мустаҳкамлаб қўйиш, судьянинг мустақиллиги, мутаносиблик, процессуал кафолат

##article.abstract##

Мақолада жиноят ишларини судга қадар юритиш босқичида тергов судьяси томонидан амалга ошириладиган суд назоратининг ташкилий-ҳуқуқий асослари, процессуал табиати ва функционал чегаралари таҳлил қилинади. Тергов судьяси институтининг жорий этилиши шахснинг ҳуқуқ, эркинлик ва қонуний манфаатларини жиноят процессида ҳимоя қилишнинг институционал кафолатларини кучайтириш нуқтаи назаридан баҳоланади. Суд назоратини одил судлов билан айнанлаштириш ҳам, уларни бир-биридан мутлақо узилган фаолият сифатида талқин қилиш ҳам назарий ва амалий жиҳатдан етарли эмаслиги асосланади. Шу нуқтаи назардан тергов судьясининг ваколатлари, суд назоратининг мазмуни ва унинг оддий “санкция бериш” механизмига айланиб қолмаслиги учун зарур процессуал мезонлар очиб берилади. Айниқса, гувоҳ ва жабрланувчининг (фуқаровий даъвогарнинг) кўрсатувларини олдиндан мустаҳкамлаб қўйиш институти мисолида суд назорати билан суднинг бевосита процессуал фаолияти ўртасидаги мураккаб чегара таҳлил этилади. Тергов судьясининг мустақиллиги, холислиги, унинг кейинчалик жиноят ишини мазмунан кўриб чиқишдан ажратилиши, шунингдек, институтни кейинги босқичда такомиллаштиришнинг ташкилий-ҳуқуқий шартлари юзасидан илмий-амалий таклифлар илгари сурилади.

Библиографические ссылки

Ўзбекистон Республикасининг Конституцияси. – Тошкент, 2023. (Constitution of the Republic of Uzbekistan. — Tashkent, 2023.)

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2024 йил 10 июндаги ПФ-89-сон “Суд-ҳуқуқ тизимида қонун устуворлигини таъминлаш ва судьялар корпусини такомиллаштиришга доир чора-тадбирлар тўғрисида”ги Фармони. (Decree of the President of the Republic of Uzbekistan No. PF-89, 10 June 2024, “On measures to ensure the rule of law in the judicial system and to improve the corps of judges”.)

Ўзбекистон Республикасининг Жиноят-процессуал кодекси. 29, 31¹, 121¹–121⁴-моддалар. (Criminal Procedure Code of the Republic of Uzbekistan, Articles 29, 31-1, 121-1–121-4.)

Чепурная И.В. Судебный контроль в досудебном уголовном производстве: автореф. дис. ... канд. юрид. наук. – М., 2005. (Chepurnaya I.V. Judicial control in pre-trial criminal proceedings: dissertation abstract. — Moscow, 2005.)

Колоколов Н.А. Судебный контроль в стадии предварительного расследования. – М.: ЮНИТИ-ДАНА; Закон и право, 2004. – 303 с. (Kolokolov N.A. Judicial control at the preliminary investigation stage. — Moscow, 2004.)

Костерина Н.В. Судебный контроль на досудебных стадиях уголовного судопроизводства: дис. ... канд. юрид. наук. – Волгоград, 2005. – 271 с. (Kosterina N.V. Judicial control at the pre-trial stages of criminal proceedings: dissertation. — Volgograd, 2005.)

Химичева О.В. Допустимые пределы судебного контроля на досудебных стадиях уголовного судопроизводства // “Черные дыры” в Российском законодательстве. – 2004. – № 1. (Khimicheva O.V. Permissible limits of judicial control at the pre-trial stages of criminal proceedings // “Black Holes” in Russian Legislation. — 2004. — No. 1.)

Серебров Д.О. Судебный контроль за законностью и обоснованностью производства следственных действий, ограничивающих конституционные права и свободы личности: дис. ... канд. юрид. наук. – Нижний Новгород, 2004. – 255 с. (Serebrov D.O. Judicial control over the legality and validity of investigative actions restricting constitutional rights and freedoms: dissertation. — Nizhny Novgorod, 2004.)

Ковтун Н.Н. Предмет судебного следствия в судебно-контрольных производствах // Уголовный процесс. – 2007. – № 3. – С. 14–19. (Kovtun N.N. The subject of judicial investigation in judicial-control proceedings // Criminal Process. — 2007. — No. 3.)

Ўзбекистон Республикасининг 2021 йил 18 февралдаги ЎРҚ-675-сон Қонуни. (Law of the Republic of Uzbekistan No. URQ-675, 18 February 2021.)

Muhammadaliyev M. Кўрсатувларни олдиндан мустаҳкамлаб қўйиш институти – халқаро тажриба // Eurasian Journal of Law, Finance and Applied Sciences. – 2024. – Vol. 4. – № 1. – Б. 93–103. (Muhammadaliyev M. The institution of advance securing of testimony — international experience // Eurasian Journal of Law, Finance and Applied Sciences. — 2024.)

Абдуллаев А., Ражабов Т. Миллий қонунчиликдаги кўрсатувларни олдиндан мустаҳкамлаб қўйиш институтини янада такомиллаштириш масалалари // Eurasian Journal of Law, Finance and Applied Sciences. – 2024. – Vol. 4. – № 6. – Б. 69–77. (Abdullaev A., Rajabov T. Issues of further improving the institution of advance securing of testimony in national legislation // Eurasian Journal of Law, Finance and Applied Sciences. — 2024.)

Шомирзаев С. Жиноят процессида кўрсатувларни олдиндан мустаҳкамлаб қўйиш институтини қўллаш // Одиллик мезони. – 2021. – № 11. (Shomirzaev S. Application of the institution of advance securing of testimony in the criminal process // Odillik Mezoni. — 2021. — No. 11.)

Петрухин И.Л. Прокурорский надзор и судебный контроль за следствием // Российская юстиция. – 1998. – № 9. – С. 13. (Petrukhin I.L. Prosecutorial supervision and judicial control over investigation // Russian Justice. — 1998. — No. 9.)

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2026 йил 14 августдаги ПФ-160-сон “Одил судлов – 2030” стратегиясига оид ҳужжати. (Decree of the President of the Republic of Uzbekistan No. PF-160, 14 August 2026, on the “Fair Justice – 2030” Strategy.)

Ўзбекистон Республикасининг 2025 йил 28 январдаги ЎРҚ-1022-сон Қонуни. (Law of the Republic of Uzbekistan No. URQ-1022, 28 January 2025.)

Колоколов Н.А. Оперативный судебный контроль в уголовном процессе. – М.: Юрист, 2008. – 415 с. (Kolokolov N.A. Operative judicial control in the criminal process. — Moscow, 2008.)

Колоколов Н.А., Давыдова И.А., Ендольцева А.В., Ковтун Н.Н. и др. Судебный контроль в уголовном процессе. – 2-е изд. – М.: Закон и право; ЮНИТИ, 2009. – 847 с. (Kolokolov N.A., Davydova I.A., Endoltseva A.V., Kovtun N.N. et al. Judicial control in the criminal process. 2nd ed. — Moscow, 2009.)

Галузо В.Н. Судебный контроль за законностью и обоснованностью содержания под стражей подозреваемых и обвиняемых на стадии предварительного расследования: автореф. дис. ... канд. юрид. наук. – М., 1995. (Galuzo V.N. Judicial control over the legality and validity of the detention of suspects and defendants at the preliminary investigation stage: dissertation abstract. — Moscow, 1995.)

Muhammadaliyev M. Кўрсатувларни олдиндан мустаҳкамлаб қўйиш процессуал ҳаракатини тергов судьяси томонидан ўтказилишининг ўзига хос хусусиятлари // Yevroosiyo Akademik Tadqiqotlar Jurnali. – 2024. – Vol. 4. – № 8. – Б. 42–52. (Muhammadaliyev M. Specific features of conducting the procedural action of advance securing of testimony by the investigating judge // Eurasian Academic Research Journal. — 2024.)

Загрузки

##submissions.published##

2026-10-13