RAQAMLI MUHITDA DAVLATNING HIMOYA QILISHGA OID POZITIV MAJBURIYATLARI TUZILMASI VA ULARNI AMALGA OSHIRISH MEXANIZMI: XITOY VA O‘ZBEKISTONDA VOYAGA YETMAGANLARGA NISBATAN KIBERBULLINGGA QARSHI KURASH MISOLIDA

##article.authors##

  • Zheng Youli

##article.subject##:

davlatning himoya funksiyasi; pozitiv majburiyatlar; huquqni amalga oshirish mexanizmi; vakolatlarni taqsimlash; himoyaning uzluksizligi; Xitoy va O‘zbekistonni qiyosiy o‘rganish

##article.abstract##

Maqolada Xitoy va O‘zbekistonda voyaga yetmaganlarga nisbatan kiberbullingga qarshi kurash misolida davlatning pozitiv himoya majburiyatlarini amalga oshirish tahlil qilinadi. Konseptual tahlil, huquqiy normalarni sharhlash va funksional qiyoslash orqali davlat majburiyatlari, platformalarning bevosita majburiyatlari hamda davlat organlarining vakolatlari farqlanadi. Himoya vazifalarini platformalarga yuklash davlatning nazorat va huquqiy himoya vositalarini ta’minlash majburiyatlarini bekor qilmaydi. Raqamli muhit himoya funksiyalarini huquqiy belgilashni, axborotning takroriy tarqalishiga munosabat bildirishni hamda kontentga doir choralarni dalillarni saqlash va bolaga yordam ko‘rsatish bilan muvofiqlashtirishni talab etadi. “Himoyaning uzluksizligi” alohida vazifalar asosida ijro va muvofiqlashtirish muammolarini aniqlash vositasi sifatida taklif qilinadi. Tanlangan normalar va ochiq amaliy materiallar vazifalarning normativ taqsimoti yetarli emasligi, ular o‘rtasidagi bog‘liqlik noaniqligi va ijro kamchiliklarini farqlash imkonini beradi. Tavsiyalar vakolatlar doirasida vazifalarni uzatish, ijroni tekshirish va bolaning boshqa huquqlarini saqlashga qaratilgan. Xulosalar ikki davlatdagi himoyaning amaliy samaradorligini baholash bilan tenglashtirilmaydi.

Библиографические ссылки

Djeffal C. Children’s Rights by Design and Internet Governance: Revisiting General Comment No. 25 (2021) on Children’s Rights in Relation to the Digital Environment // Laws. 2022. Vol. 11, no. 6. Art. 84. DOI: 10.3390/laws11060084. URL: https://doi.org/10.3390/laws11060084 (дата обращения: 06.10.2026).

Oliy Majlisning Bola huquqlari bo‘yicha vakili. Bugun Bolalar ombudsmani bola manfaatlariga oid murojaatlar yuzasidan navbatdagi shaxsiy qabulini o‘tkazdi. Сообщение на официальном сайте, зарегистрировано 18 сентября 2024 г. [The Children’s Ombudsman Held Another Personal Reception on Appeals Concerning Children’s Interests]. URL: https://bolalarvakili.uz/en/news/daily-news/70 (дата обращения: 06.10.2026).

Saydullayev Sh. A. Qonunchilikdagi boʻshliqlarni aniqlashda normativ-huquqiy hujjatlar ijrosi monitoringining ahamiyati // Yurisprudensiya. 2026. Vol. 6, no. 4. P. 11–19. DOI: 10.51788/tsul.jurisprudence.6.4./ZZGS8596. [The Importance of Monitoring the Implementation of Normative Legal Acts in Identifying Legislative Gaps]. URL: https://yurisprudensiya.tsul.uz/index.php/yurisprudensiya/article/view/772 (дата обращения: 06.10.2026).

Yunusova M. S. Davlatning bolalarni zararli axborotlardan himoya qilish funksiyasi: qonun va amaliyot tahlili // Yuridik fanlar axborotnomasi / Review of Law Sciences. 2025. Vol. 9, no. 1. P. 89–95. DOI: 10.51788/tsul.rols.2025.9.1./SGSV6686. [The State’s Function of Protecting Children from Harmful Information: An Analysis of Law and Practice]. URL: https://review.tsul.uz/index.php/yfa/article/download/265/247 (дата обращения: 06.10.2026).

Верховная народная прокуратура КНР. Сорок третья серия руководящих дел: дело о комплексной судебной защите гражданских прав несовершеннолетних в интернете, № 174. 1 марта 2023 г. [Supreme People’s Procuratorate of China. Forty-Third Series of Guiding Cases: Comprehensive Judicial Protection of Minors’ Civil Rights Online, Case No. 174]. URL: https://www.spp.gov.cn/spp/jczdal/202303/t20230301_604987.shtml (дата обращения: 06.10.2026).

Верховный народный суд КНР. Типичные дела о защите несовершеннолетних в интернете и пресечении правонарушений и преступлений. 20 ноября 2025 г. [Supreme People’s Court of China. Typical Cases Concerning Online Protection of Minors and the Punishment of Unlawful and Criminal Conduct]. URL: https://www.court.gov.cn/zixun/xiangqing/482021.html (дата обращения: 06.10.2026).

Государственная канцелярия интернет-информации КНР и другие ведомства. Правила регулирования информации, связанной с насилием в интернете. Совместный приказ четырех ведомств № 17 от 12 июня 2024 г.; вступили в силу 1 августа 2024 г. [Cyberspace Administration of China and Other Authorities. Provisions on the Governance of Cyberviolence Information]. URL: https://www.cac.gov.cn/2024-06/14/c_1720043894161555.htm (дата обращения: 06.10.2026).

Государственный совет КНР. Положение о защите несовершеннолетних в интернете. Приказ № 766 от 16 октября 2023 г.; вступило в силу 1 января 2024 г. [State Council of the People’s Republic of China. Regulations on the Protection of Minors in Cyberspace]. URL: https://www.cac.gov.cn/2023-10/24/c_1699806932316206.htm (дата обращения: 06.10.2026).

Кабинет Министров Республики Узбекистан. О мерах по совершенствованию информационной безопасности во всемирной информационной сети Интернет: постановление от 5 сентября 2018 г. № 707. Сводный текст с изменениями. [Cabinet of Ministers of the Republic of Uzbekistan. Measures to Improve Information Security on the Internet]. URL: https://www.lex.uz/ru/docs/3893085 (дата обращения: 06.10.2026).

Кабинет Министров Республики Узбекистан. Об утверждении Положения о порядке выявления случаев насилия в отношении детей, оценки степени риска насилия, разработки и реализации плана защиты: постановление от 14 июля 2025 г. № 440. [Cabinet of Ministers of the Republic of Uzbekistan. Regulation on Identifying Violence against Children, Assessing Risk, and Developing and Implementing a Protection Plan]. URL: https://lex.uz/docs/7648472 (дата обращения: 06.10.2026).

Китайская Народная Республика. Закон об административном пересмотре. Изменен 1 сентября 2023 г.; вступил в силу 1 января 2024 г. [People’s Republic of China. Administrative Reconsideration Law]. URL: https://www.samr.gov.cn/zw/zfxxgk/fdzdgknr/fgs/art/2023/art_70518816df484be18f6b38fa295750bb.html (дата обращения: 06.10.2026).

Комитет по правам ребенка ООН. Замечание общего порядка № 16 об обязательствах государств в отношении воздействия предпринимательской деятельности на права детей. 2013. CRC/C/GC/16. [UN Committee on the Rights of the Child. General Comment No. 16 on State Obligations Regarding the Impact of the Business Sector on Children’s Rights]. URL: https://docstore.ohchr.org/SelfServices/FilesHandler.ashx?enc=wAujUnHp7Jjmw/74nl1vqBq%2BUn3u404c%2BSucq5O/ZLAayhBKPwtMucxTwmUoUQvF7aGa2eEHfEFYSNHDhye1nQ%3D%3D (дата обращения: 06.10.2026).

Комитет по правам ребенка ООН. Замечание общего порядка № 25 о правах детей в связи с цифровой средой. 2021. CRC/C/GC/25. [UN Committee on the Rights of the Child. General Comment No. 25 on Children’s Rights in Relation to the Digital Environment]. URL: https://docstore.ohchr.org/SelfServices/FilesHandler.ashx?enc=6NryZJ6Nb2eroc9R7Z2SLdxkeoHPKm2F2XbXpOzFgtsvC20o6u/NdFYjfsfkqTMamCVcCjfICtEJ2W4uwn4SJQ%3D%3D (дата обращения: 06.10.2026).

Ли Хайпин. Трансформация структуры отношений, связанных с обязанностью защиты основных прав // Фасюэ яньцзю (Chinese Journal of Law). 2025. Т. 47, № 1. С. 42–59. [Li Haiping. Transformation of the Relational Structure of Duties to Protect Fundamental Rights]. URL: https://www.aisixiang.com/data/159705.html (дата обращения: 06.10.2026).

Организация Объединенных Наций. Конвенция о правах ребенка. Принята 20 ноября 1989 г. [United Nations. Convention on the Rights of the Child]. URL: https://www.unicef.org/child-rights-convention/convention-text (дата обращения: 06.10.2026).

Пленум Верховного суда Республики Узбекистан. О судебной практике по рассмотрению дел об обжаловании решений, действий (бездействия) административных органов и их должностных лиц: постановление от 24 декабря 2019 г. № 24. Сводный текст с изменениями. [Plenum of the Supreme Court of the Republic of Uzbekistan. Judicial Practice in Cases Challenging Decisions, Actions and Inaction of Administrative Bodies and Their Officials]. URL: https://lex.uz/ru/docs/4711315 (дата обращения: 06.10.2026).

Постоянный комитет Всекитайского собрания народных представителей. Закон КНР о защите несовершеннолетних. Редакция 2024 г. [Standing Committee of the National People’s Congress. Law of the People’s Republic of China on the Protection of Minors]. URL: https://wb.flk.npc.gov.cn/flfg/PDF/c49809c4a0ef4721aa156972cc22f5e1.pdf (дата обращения: 06.10.2026).

Республика Узбекистан. Кодекс об административном судопроизводстве от 25 января 2018 г. [Republic of Uzbekistan. Code of Administrative Court Proceedings]. URL: https://lex.uz/docs/3527365 (дата обращения: 06.10.2026).

Республика Узбекистан. О защите детей от всех форм насилия: Закон от 14 ноября 2024 г. № ЗРУ-996. [Republic of Uzbekistan. Law on the Protection of Children from All Forms of Violence]. URL: https://www.lex.uz/ru/docs/7219505 (дата обращения: 06.10.2026).

Республика Узбекистан. О защите детей от информации, наносящей вред их здоровью: Закон от 8 сентября 2017 г. № ЗРУ-444. [Republic of Uzbekistan. Law on the Protection of Children from Information Harmful to Their Health]. URL: https://lex.uz/docs/3333805 (дата обращения: 06.10.2026).

Республика Узбекистан. Об информатизации: Закон от 11 декабря 2003 г. № 560-II. Сводный текст с изменениями. [Republic of Uzbekistan. Law on Informatization]. URL: https://lex.uz/ru/docs/82956 (дата обращения: 06.10.2026).

Республика Узбекистан. Об обращениях физических и юридических лиц: Закон от 3 декабря 2014 г. № ЗРУ-378; новая редакция утверждена Законом от 11 сентября 2017 г. № ЗРУ-445, с последующими изменениями. [Republic of Uzbekistan. Law on Appeals of Individuals and Legal Entities]. URL: https://lex.uz/ru/docs/3336171 (дата обращения: 06.10.2026).

Решетов Ю. С. Правовое регулирование и реализация права // Вестник Пермского университета. Юридические науки. 2015. № 3(29). С. 24–29. [Reshetov Yu. S. Legal Regulation and Implementation of Law]. URL: https://sciup.org/pravovoe-regulirovanie-i-realizacija-prava-147202510 (дата обращения: 06.10.2026).

Загрузки

##submissions.published##

2026-10-13