ВОЯГА ЕТМАГАНЛАР ИШТИРОКИДАГИ ПОРНОГРАФИЯ АЙЛАНМАСИ: ЖИНОИЙ ЖАВОБГАРЛИК ЁШИНИ ТАКОМИЛЛАШТИРИШНИНГ ЗАМОНАВИЙ МУАММОЛАРИ ВА ЕЧИМЛАРИ
##article.subject##:
вояга етмаганлар, порнографик маҳсулотлар, болалар порнографияси, жиноий жавобгарлик ёши, жиноят қонунчилиги, рақамли технологиялар, кибержиноятчилик, суд амалиёти, ижтимоий хавфли қилмиш, криминологик тадқиқот, ресоциализация, пенитенциар тизим, жазонинг муқаррарлиги, ижтимоий деградация, психологик мослашув, ахборот хавфсизлиги, ҳуқуқий онг##article.abstract##
Мазкур мақолада замонавий рақамли технологияларнинг жадал ривожланиши ва Интернет тармоғининг оммалашуви шароитида вояга етмаган шахс тавсифланган ёки тасвирланган порнографик маҳсулотларни сақлаш, тайёрлаш, олиб кириш, тарқатиш, реклама қилиш ҳамда намойиш этиш учун жиноий жавобгарлик ёшини белгилаш билан боғлиқ муаммолар комплекс тарзда таҳлил қилинган. Муаллиф томонидан 2020–2025 йиллардаги суд амалиёти чуқур ўрганилиб, вояга етмаганларнинг мазкур тоифадаги жиноятларга жалб этилишининг сабаб ва шарт-шароитлари, ўсмирларнинг жиноий хулқ-атвор мотивлари очиб берилган. Тадқиқот давомида хорижий давлатлар тажрибаси ҳамда маҳаллий олимларнинг фикрлари танқидий кўриб чиқилиб, илмий баҳс-мунозаралар асосида Ўзбекистон Республикаси Жиноят кодексининг 1291-моддасида назарда тутилган қилмишлар учун жиноий жавобгарлик ёшини 16 ёшдан 14 ёшга туширишнинг ижтимоий, психологик ва ҳуқуқий зарурати асослаб берилган. Шунингдек, вояга етмаганларни жавобгарликка тортиш билан бирга, уларни пенитенциар муассасаларда қайта тарбиялаш, ресоциализация қилиш ва жамиятга тўлақонли аъзо сифатида қайтариш масалаларига алоҳида эътибор қаратилган бўлиб, қонунчилик ва ҳуқуқни қўллаш амалиётини такомиллаштиришга қаратилган кенг қамровли илмий-амалий таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқилган.
Библиографические ссылки
Рустамбаев М.Х. Ўзбекистон Республикасининг Жиноят кодексига шарҳлар. Махсус қисм. Т. 2. – Т.: «Yuridik adabiyotlar publish», 2024. – 736 б. Ахроров Б. Наримов И. Ўзбекистон Республикаси Жиноят кодексида одиллик принципи: назария ва амалиёт масалалари. Ўзбекистон Республикаси Бош прокуратураси Академияси ахборотномаси. 2022. – № 3. –Б. 33-35. (Rustambaev, M.Kh. Commentaries on the Criminal Code of the Republic of Uzbekistan. Special Part. Vol. 2. – Tashkent: "Yuridik adabiyotlar publish", 2024. – 736 p. Akhrorov, B., Narimov, I. The principle of justice in the Criminal Code of the Republic of Uzbekistan: issues of theory and practice. Bulletin of the Academy of the General Prosecutor's Office of the Republic of Uzbekistan. 2022. – No. 3. – pp. 33-35.).
Герасимова О.И. Отдельные аспекты уголовной ответственности несовершеннолетних / О.И. Герасимова // Вестник Адыгейского государственного университета. – 2005. – № 4. – С. 126-130. (Gerasimova, O.I. Certain aspects of the criminal liability of minors / O.I. Gerasimova // Bulletin of the Adyghe State University. – 2005. – No. 4. – pp. 126-130.).
Чуфаровский Ю.В. Юридическая психология: учеб. / Ю.В. Чуфаровский. - 3-е изд., перераб. и доп. – М.: Проспект, 2008. – 480 с. (Chufarovsky, Yu.V. Legal psychology: textbook / Yu.V. Chufarovsky. - 3rd ed., revised and expanded. – Moscow: Prospekt, 2008. – 480 p.).
Рустамбаев М.Х. Ўзбекистон Республикасининг Жиноят кодексига шарҳлар. Умумий қисм. Т.1. – Т.: «Yuridik adabiyotlar publish», 2024. – 784 б. (Rustambaev, M.Kh. Commentaries on the Criminal Code of the Republic of Uzbekistan. General Part. Vol. 1. – Tashkent: "Yuridik adabiyotlar publish", 2024. – 784 p.).
Леонов Р.А. Общественно опасные деяния (проступки), совершаемые лицами, не достигшими возраста уголовной ответственности: (уголовно-правовой и криминологический аспекты). Автореф. дис. ... канд. юрид. наук. – Сарат. юрид. ин-т МВД России. – М., 2011. – 28 с. (Leonov, R.A. Socially dangerous acts (misdemeanors) committed by persons who have not reached the age of criminal liability: (criminal law and criminological aspects). Abstract of the diss. ... cand. of legal sciences. – Saratov Law Institute of the Ministry of Internal Affairs of Russia. – Moscow, 2011. – 28 p.).
Мухина В.С. Возрастная психология: феноменология развития : учеб. для студентов, обучающихся по пед. специальностям. – 10-е изд., перераб. и доп. – М.: Academia, 2006; Тверь: Тверской полиграфкомби-нат. – 606 с. (Mukhina, V.S. Developmental psychology: phenomenology of development: textbook for students studying in pedagogical specialties. – 10th ed., revised and expanded. – Moscow: Academia, 2006; Tver: Tver Printing Plant. – 606 p.).
Kabulov R., Otajonov A. A., Sottiyev I. A. Jinoyatlarni kvalifikatsiya qilish [Qualification of crimes] //Tashkent, Ministry of Internal Affairs. – 2012. – С. 87. (Kabulov, R., Otajonov, A.A., Sottiyev, I.A. Qualification of crimes // Tashkent, Ministry of Internal Affairs. – 2012. – p. 87.).
Anvarovich O. A. Criminal liability of legal entities: Issues of theory, legal regulation and law enforcement practice //World Bulletin of Management and Law. – 2023. – Т. 29. – С. 26-31. (Anvarovich, O.A. Criminal liability of legal entities: Issues of theory, legal regulation, and law enforcement practice // World Bulletin of Management and Law. – 2023. – Vol. 29. – pp. 26-31.).
Бухарова, М.В. Ресоциализация подростков в условиях воспитательной колонии. Автореф. дис. ... канд. соц. Наук. Сев.-Кавказ. гос. техн. ун-т. – Ставрополь, 2010. – 21 с. (Bukharova, M.V. Resocialization of adolescents in a juvenile correctional facility. Abstract of the diss. ... cand. of sociological sciences. North Caucasus State Technical University. – Stavropol, 2010. – 21 p.).
Otajonov A. Giyohvandlik vositalari, psixotrop moddalar va ularning analoglari bilan qonunga xilof ravishda muomala qilishdan iborat jinoyatlar uchun javobgarlik choralarini takomillashtirish // Yuridik fanlar axborotnomasi. – 2024. – Т. 8. – №. 2. – С. 97-112. (Otajonov, A. Improving liability measures for crimes consisting of the illegal circulation of narcotic drugs, psychotropic substances, and their analogues // Bulletin of Legal Sciences. – 2024. – Vol. 8. – No. 2. – pp. 97-112.).